مقصود از تفسیر به رای چیست؟

[mohammadz]

مقصود از تفسیر به رای که انسان از انجام آن نهی شده است چیست؟

رای در اینجا همان پیش داوری (Prejudgment) است. عقیده ی قبلی است که محقق را وا میدارد که خودآگاه یا ناخودآگاه، قرآن را بجای تفسیر، تغییر دهد و با عقیده ی خودش تطبیق دهد. چنان که می بینیم سنی، شیعی، فیلسوف، صوفی، هر کدام از تحقیق در قرآن هم چنان بیرون می آیند که وارد شده بودند! قرآن وسیله ی اثبات عقاید آنها می شود نه که آنها عقایدشان را از قرآن بگیرند. اما آنچه مضحک و در عین حال فاجعه آمیز است، اینست که برخی "رای" را که عقیده است و نظر شخصی، عقل معنی کرده اند و نتیجه گرفته اند که کسی حق ندارد قرآن را با عقل خویش تفسیر کند. مثل اینکه غیر از عقل وسیله ی دیگری هم برای فهم هست!

همان "نقل" را هم ما بوسیله ی "عقل" می فهمیم. اینها عمدا چنین معنی کرده اند که مردم قرآن را نفهمند و یا مثل قرون وسطی که کشیشها خواندن و فهمیدن انجیل و تورات را در انحصار خود داشتند، اینها هم با منع تفکر و تعقل در قرآن، آن را کتابی کردند که فقط جسمش در میان مردم باشد و روحش و ندایش مجهول ماند و به صورت الفاظ و اوراد و آهنگی مقدس و متبرک و مرموز و معمایی و نامفهوم درآید و در نتیجه اکنون، درست بر ضد آنچه در احادیث گفته شده است، قرآن را با رای تفسیر می کنند نه با عقل! (کتاب اسلام شناسی دکتر شریعتی)