چرا ما راحت تحریم می‌شویم؟

[علي]

دکتر محمود سریع‌القلم، استاد دانشگاه در یادداشتی به این پرسش پاسخ داده است که «چرا ما راحت تحریم می‌شویم؟» سریع‌القلم در یادداشت خود که در پایگاه اطلاع‌‌رسانی‌اش منتشر شده است، نوشت: «چرا ایران به راحتی مورد هدف قرار می‌گیرد؟ چرا هر نسبتی دادن به ایران تقریباً مجانی است؟ چرا پیوسته ما را متهم می‌کنند؟ چرا بیشتر وقت سخنگوی وزارت خارجه صرف رد اتهام است تا تبیین سیاست خارجی کشور؟ چرا از جیبوتی گرفته تا همسایگان بزرگ و قدرت‌های جهانی ما را نفی می‌کنند؟ چرا تقریباً همه اعضای سازمان کنفرانس اسلامی علیه ایران رأی دادند؟

از منظر علم روابط بین‌الملل، پاسخ به این پرسش‌ها بسیار ساده و روشن هستند اما قبل از طرح پاسخ به این نکته توجه فرمایید: با سرمایه‌گذاری و همکاری بین‌المللی که عربستان طی ۴۰ سال گذشته انجام داده به مهم‌ترین بازیگر انرژی چه در قالب اوپک و غیر اوپک تبدیل شده‌ است. ۱۰ میلیون کارگر خارجی با درآمدی حدود ۱۸ میلیارد دلار در این کشور کار می‌کنند.

حدود ۴۴۰۰۰ نفر متخصص عرب و غیر عرب در بهداشت، صنعت، آموزش و غیره از دولت عربستان حقوق معادل پنج میلیارد دلار دریافت می‌کنند. اروپا در تحریم روسیه بعد از الحاق کریمه، بسیار ملایم‌تر از آمریکا رفتار کرد. چون اتحادیه اروپا، حدود نیم تریلیون دلار با روسیه تجارت می‌کند. تجارت آمریکا با روسیه حدود ۴۰ میلیارد دلار است که در مقیاس جهانی بسیار ناچیز است و بنابراین، تحریم روسیه بسیار آسان و کم‌هزینه بود.

آمریکا با چین بسیار محتاطانه عمل می‌کند چون نیم تریلیون دلار با آن کشور تبادل دارد. چینی‌ها به قدری آرام و پیچیده عمل می‌کنند که غربی‌ها به طور دقیق از قدرت مالی و نظامی آنها اطلاعات دقیقی ندارند و بیشتر حدس می‌زنند. در نهایت آمریکا در قبال مکزیک کوتاه خواهد آمد چون بدون نیروی کار مکزیک، بخش کشاورزی و خدمات در آمریکا دچار اختلال جدی می‌شود. اروپایی‌ها به شدت یکدیگر را رعایت می‌کنند چون ۷۰ درصد تجارت آنها در میان اعضای اتحادیه اروپاست. همه به آلمان احترام می‌گذارند چون مازاد تجاری آن در سال ۲۰۱۶، رتبه اول جهانی را آورد: ۲۸۵ میلیارد دلار.

نیم میلیون مهندس چینی فقط در آفریقا، مشغول تولید و ساخت عمرانی هستند. یک شرکت مسافری هوایی رتبه سوم هندی، اخیراً ۲۰۵ هواپیمای ایرباس سفارش داد. سالانه حدود ۱۷۰ میلیون نفر خارجی از ۵۳۵ راه ورودی به آمریکا سفر می‌کنند. ۹۰۰ نفر افسر مسلمان در اداره پلیس شهر نیویورک کار می‌کنند. پنج میلیون انگلیسی در اسپانیا ویلا دارند. در سال حدود ۱۳ میلیون نفر خارجی از دوبی بازدید می‌کنند. شش میلیون هندی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس کار می‌کنند و هزاران آمار دیگر در تبادلات و ارتباطات متقابل میان کشورها.

مقایسه کنید این واقعیات جهانی را با هیجان و خندۀ افراد اجرایی در راهروی هواپیمای ایرباس که به ایران تحویل داده شده بود. حقیقت این است که ایران یک کشور صرفاً وارد کننده‌ است.

استقبال اروپایی‌ها از برجام به خاطر فروش کالا و خدمات است. آمریکا به ایران نیازی ندارد اما به عربستان، ترکیه و مصر نیاز دارد. بخش اعظم احترامی که یک کشور به کشوری دیگر می‌گذارد به خاطر نیاز است و نه اخلاق. روابط بین‌الملل در سه واژه خلاصه می‌شود (به ترتیب): نیاز، ترس و بنابراین احترام.

چرا هر حرفی و اتهامی به ایران روا داشتن بدون هزینه است؟ افرادی هستند حتی نمی‌توانند بگویند که ایران کجای کرۀ زمین است اما هر چه می‌خواهند نسبت می‌دهند. چرا؟ چون بود و نبود ایران برای آنها اهمیت ندارد. کدام کشور و صنعت و شرکت به ما نیازمند است؟ کدام کشور از ما می‌ترسد؟ اصل اجتناب‌ ناپذیری (Indispensability) به این معناست.

هندی‌ها برای آن که توازنی در روابط با همسایه چینی خود ایجاد کنند، تبادلات وسیع و عمیق عمرانی و خدماتی با ژاپن برقرار کرده‌اند. عربستان ۲۰ میلیارد دلار در روسیه سرمایه‌گذاری کرده تا سیاست‌های مسکو را تعدیل کند. وقتی کشوری به خصوص همسایگان را به خود وابسته کند، به طور طبیعی مانع از رفتار و گفتار خصمانه آنها می‌شود. نفت و گاز و محصولات پتروشیمی ما به وفور در بازارهای بین‌المللی قابل یافت است. محصولات کشاورزی ایران رقبای خارجی نیز دارد ضمن این که فرش هندی، ترکیه‌ای و چینی، خریداران متوسط را راضی کرده‌ است.

بنابراین، استراتژی ما برای آن که حداقل تعدادی از کشورها را به خود نیازمند نماییم چیست؟ دستگاه دیپلماسی به معنای علمی و کاربردی مفهوم، استراتژی سیاست خارجی نداشته است زیرا سیاست خارجی = ملاقات، جلسه و سفر. سیاست خارجی = اعلام مواضع، رد اتهام و دفاع از خود. سیاست خارجی = موعظه و دعوت به مراعات کردن و انسان خوب بودن. کدام اندیشه‌های اقتصادی، فنی و سیاسی، ارتباطات خارجی کشور را تئوریزه کرده است؟

آیا می‌توان بدون استراتژی منطقه‌ای و بین‌المللی، کشور را مدیریت کرد؟ آیا مدیریت داخلی بدون استراتژی بین‌المللی مقدور است؟ در این نظام بین‌الملل، هیچ کشور به کشوری دیگر، مجانی احترام نمی‌گذارد. توجه داشته باشید انگلستان علی‌رغم مخالفت آمریکا، روابط عمیق بانکی و مالی با چین را به توافق و امضا رساند.

امید روسیه این است که با تبدیل شدن به مهم‌ترین بازیگر در سرنوشت سوریه، آمریکا را در رابطه با کریمه، اوکراین، شرق اروپا، موشک‌های مستقر آمریکا در شمال شرقی اروپا و تحریم‌های اقتصادی مجبور به مصالحه کند. روابط بین‌المللی حالت تارعنکبوتی دارند. سیاست خارجی و استراتژی ملی نمی‌تواند بر اساس توصیه‌های حقوقی، ما به ازای مثبت تولید کند. ما هم دیگران را از خود بی‌نیاز کرده‌ایم و هم بعضاً در مدارهای حساسیت آنان وارد می‌شویم. نتیجه بسیار روشن است. ایران باید قدرت منطقه‌ای شود. ایرانی‌ها باید ظرفیت‌ها و استعداد‌های خود را بروز دهند. ایران باید در مدار‌های قدرت، ثروت، صنعت و فرهنگ منطقه‌ای و جهانی حضور داشته باشد.

ما کمتر از هند و کره‌جنوبی نیستیم. اما تحقق این آرمان‌ها محتاج یک استراتژی است: قدرت، مصونیت و شوکت کشور در ایجاد روابط متقابل و در سایه نیازمند کردن دیگران به خود تضمین خواهد شد.»

[میثم2]

سلام
مثل اینکه این شخص غربزده یادش رفته که قبل از تحریم بانکی و نفتی سال 90 روابط اقتصادی ما مخصوصا با غرب و کشورهای مطیع غرب چقدر بود که بیشترش قطع شد، یادش رفته شرکتهای توتال و غیره چیکار کردن یادش رفته پژو و فرانسه چطور نامردی کرد یا خرید نفت ایران رو قطع کردن (اگه منظور مقایسه رابطه اقتصادی ما و آمریکا با اروپاست که هیچوقت رابطه ما اندازه آمریکا نمیشه، پس همیشه اروپا آمریکا رو ترجیح میده)

آمریکا هیچوقت نگفته به عربستان نیاز داره عربستان همیشه با اشتیاق و با بردگی با آمریکا رابطه داره رابطه گرگ و گوسفند

طبق گفته نویسنده غربزده کشور باید مثل عربستان تسلیم و برده آمریکا باشه تا ایران رو مثل عربستان بدوشن بعد بهش احترام کنن و تحریم نکنن، خب زمان شاه این رابطه رو دیدیم الان هم میبینیم در نتیجه این رابطه چند برابر اثر تحریم دارن کشورهای عربی رو غارت میکنن
الان وضعیت امنیت و اقتصاد ترکیه رو داریم میبینیم
خب اونا تحریم میکنن که ما تسلیم و برده بشیم رسما داره حرف آمریکا رو میزنه

ما به جای تسلیم شدن باید خودمون رو قوی کنیم که تحریمشون اثر نداشته باشه مثل قضیه تحریم بنزین تو دولت قبل یا تحریم محصولات پتروشیمی
اگه اثر تحریم روی چین یا روسیه کم باشه به خاطر قدرت درونی اونهاست به خاطر اینه که رابطه روسیه با اروپا مثل رابطه عربستان با اروپا نیست اگه قوی شدیم رابطمون میشه مثل روسیه و چین، اگه ضعیف باشیم میشه مثل آل سعود گوسفند

این قوی شدنم با یه دولت انقلابی ممکنه که به مردم خودش باور داشته باشه و از نسل و تفکر کسایی باشه که پهباد پیشرفته و موشک میسازن نه از تفکر پرایدی که فکر میکنه فقط تو آبگوشت و قرمه سبزی میتونیم پیشرفته بشیم و رقابت کنیم