تالار گفتگوی بیداری اندیشه

چند کتاب مفید

صبر از ديدگاه قرآن:

«صبر و استقامت» از واژگان آشناي تاريخ براي بسياري از مردمان به خصوص تشيع مي باشد.
صبر در مقابل مصائب، مشكلات، گرفتاري ها، خلفاي جور، فقر..... همه و همه گوياي معناي صادق آن مي باشد. اما با نگاهي به آيات شريفة قرآن و هم چنين روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ مصداق واقعي صبر معنا و مفهوم پيدا مي كند.
مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي (مد ظله العالي) در تأليف اين كتاب كوشيده اند صبر را از طريق آيات قرآن و كلام معصومين ـ عليهم السلام ـ به بهترين وجه تشريح كرده اند

حدیث (19) امام صادق عليه السلام :

اَلحِلمُ سِراجُ اللّه ... وَالحِلمُ يَدورُ عَلى خَمسَةِ أَوجُهٍ: أَن يَكونَ عَزيزا فَيَذِلَّ أَو يَكونَ صادِقا فَيُتَّهَمَ أَو يَدعُوَ إِلَى الحَقِّ فَيُستَخَفَّ بِهِ أَو أَن يُؤذى بِلا جُرمٍ أَو أَن يُطالِبَ بِالحَقِّ وَيُخالِفوهُ فيهِ، فَإِن آتَيتَ كُلاًّ مِنها حَقَّهُ فَقَد آصَبتُ... ؛
بردبارى چراغ خداست... پنج چيز است كه بردبارى مى طلبد: شخص عزيز باشد و خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت كند و سبكش بشمارند، بى گناه باشد و اذيت شود، حق طلبى كند و با او مخالفت كنند. اگر در هر پنج مورد، به حق رفتار كنى، بردبار هستى... .

بحارالأنوار، ج71، ص422، ح61

حدیث (20) امام على عليه السلام :
اَلحِلمُ غِطاءٌ ساتِرٌ وَالعَقلُ حِسامٌ قاطِعٌ، فَاستُر خَلَلَ خَلقِكَ بِحِلمِكَ وَقاتِل هَواكَ بِعَقلِكَ؛
بردبارى پرده اى پوشاننده و عقل شمشيرى برنده است، پس عيبهاى اخلاقى خود را با بردبارى بپوشان و با عقلت به جنگ هوا و هوست برخيز.

نهج البلاغه، حكمت 424

حدیث (9) امام على عليه السلام : إنّكَ إن صَبَرتَ جَرَت عَلَيكَ المَقاديرُ وأنتَ مَأجُورٌ ، وإن جَزِعتَ جَرَت عَلَيكَ المَقاديرُ وأنتَ مَأزورٌ؛
اگر صبر كنى مقدرات الهى بر تو جارى مى شود و اجر خواهى بُرد و اگر بيتابى كنى باز هم مقدرات خداوند بر تو جارى مى شود و گناهكار خواهى بود. جامع الأخبار، ص316، ح882 حدیث (10) امام على عليه السلام : اَلصَّبرُ فِى المورِ بِمَنزِلَةِ الرَّأسِ مِنَ الجَسَدِ، فَاِذا فارَقَ الرَّأسُ الجَسَدَ فَسَدَ الجَسَدُ وَ اِذا فارَقَ الصَّبرُ المورَ فَسَدَتِ المورُ؛
نقش صبر در كارها همانند نقش سر در بدن است؛ همچنان كه اگر سر از بدن جدا شود، بدن از بين مى رود، صبر نيز هرگاه همراه كارها نباشد، كارها تباه مى گردند. كافى، ج2، ص90، ح9

حدیث (14) امام على عليه السلام :

إِنَّ العَبدَ لَيَحرُمُ نَفسَهُ الرِّزقَ الحَلالَ بِتَركِ الصَّبرِ، وَلا يُزادُ عَلى ما قُدِّرَ لَهُ؛
بنده به سبب بى صبرى، خودش را از روزى حلال محروم مى كند و بيشتر از روزى مقدّر هم نصيبش نمى شود.

شرح نهج البلاغه، ج3، ص160


حدیث (15) امام على عليه السلام :

اَلحِلمُ يُطفى نارَ الغَضَبِ وَالحِدَّةُ تُؤَجِّجُ إِحراقَهُ؛
بردبارى آتش خشم را فرو مى نشاند و تندى آن را شعله ورتر مى كند.

غررالحكم، ج2، ص123، ح20632

حدیث (16) امام على عليه السلام :

مَن غاظَكَ بِقُبحِ السَّفَهِ عَلَيكَ، فَغِظهُ بِحُسنِ الحِلمِ عَنهُ؛
هر كس با زشتىِ سبكسرى تو را خشمگين كرد تو با زيبايى بردبارى او را به خشم آور.

غررالحكم، ج5، ص333، ح8620

معتقدم که صبر کردن مثل یک سمباده باعث سیقل دل میشه و دل رو جلا میده. چشم رو بروی حقیقت باز میکنه. توانایی صبر کردن در برابر مشکلات نعمت بزرگیه.

قدر تو به اندازه ی صبر توست
و رازهایت ،نهفته در صبرهایت
اصلا تو آمده ای که صبر کنی!

ممنون از تاپیک مناسبتون. استفاده کردم.

یه دعا میکنم لطفا شما هم آمین بگید:

بارالهی!!! صبر کردن در برابر مشکلات را به ما عطا بفرما ... الهی آمین.

حضرت محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمودند : نشانه انسان صبور در سه چیز است : 1-اینکه کسل نمیشود 2-دل تنگ نمیشود 3-از پروردگارش شکایت نمیکند ، چرا که وقتی کسل شود ، حق را ضایع و تباه خواهد کرد ، و هنگامی که دلتنگ شد ، سپاسگذاری نمیکند و وقتی که از پروردگارش شکایت کند ، گناه خواهد کرد. بحارالانوار جلد 71 صفحه 86

نبی اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از قول خدایتعالی حکایت میکند که : چون به بنده ای از بندگانم مصیبتی در بدن و یا در مال و یا در اولادش فرستم آنگاه او با صبر نیکو از آن مصیبت استقبال کند از او حیاء میکنم که برایش میزانی نصب کنم و یا برایش دفتری ( به منظور حساب ) باز کنم. جامع الاخبار صفحه 136

حضرت محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) : کسی که برایش مصیبتی رخ دهد زمانیکه به یاد آن افتد بگوید {{ انا لله و انا الیه راجعون }} خداوند ( در برابر صبر ) پاداش آنرا مانند روزی که به او مصیبت رسیده بود تجدید فرماید. سفینة البحار جلد 2

زندگی با فراز و نشیب و سختی‌ها و مشکلاتش دریای تلاطم و موّاجی است که هر لحظه خطر غرق شدن در آن، انسان را تهدید می‌کند اما هر فرد، ناچار است از این دریای ژرف عبور نماید تا به ساحل نجات برسد. این امر در گرو آشنایی با اصول زندگی و صبر و شکیبایی است. کلید اصلی پیروزی و کامیابی در بُعد مادی و معنوی، صبر و بردباری است. بی‌جهت نیست که امام علی(علیه السلام) صبر و ظفر را قرین هم شمرده و فرموده است: «الصبر الظفر»؛
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیم‌اند بر اثر صبر نوبت ظفر آید
اما پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان به این گوهر ارزشمند دست یافت. همه خواهان کسب این فضیلت اخلاقی‌اند و به ارزش آن پی‌برده‌اند اما بسیاری از افراد راه به دست آورن آن را نمی‌دانند. از این رو به سراغ گنجینه علم و معرفت و هدایت می‌رویم و از آموزه‌های دینی مدد می‌جوییم.

از نظر قرآن و حدیث راه‌های تحصیل صبر عبارتند از :

1 - تقویت پایه‏هاى ایمان: هر قدر ایمان انسان به حکمت و رحمت پروردگار بیش‏تر باشد، صبر او نیز افزون‏تر خواهد بود. امیرمؤمنان(علیه السلام) مى‏فرماید: «اساس و ریشه صبر، ایمان و یقین خوب نسبت به خداوند است».(1)

2 - رابطه با خدا: انسان در پرتو یاد خدا و نماز اراده‏اى نیرومند و ایمانى استوار پیدا مى‏کند و همه مشکلات براى او آسان مى‏گردد. قرآن مجید مى‏فرماید: «واستعینوا بالصبر و الصلاة و إنّها لکبیرة الاّ على الخاشعین؛ در زندگى از صبر و نماز کمک بگیرید، هر چند این کار جز براى فروتنان سنگین و گران است».(2)
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هنگامى که مشکل مهمى براى على (علیه السلام) پیش مى‏آمد، به نماز برمى‏خاست».(3)

3 - شناخت راز و رمز مشکلات: اگر کسى بداند که وجود بلا و مصیبت در زندگى بشر چه اثرى دارد، آن را با آغوش بازمى‏پذیرد. در روایات از سختی‌ها به عنوان الطاف خداوند یاد شده است. امام صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: «خداوند مؤمن را با بلا دلجویى مى‏کند، چنان که مرد با هدیه‏اى که از سفر براى خانواده‏اش مى‏برد، از آن‏ها دلجویى مى‏کند.»(4)

4 - توجه به آثار اخروى صبر: توجه به پاداش اخروى صبر، تلخی و سختى مشکلات را شیرین و آسان مى‏سازد. در این باره روایات زیادى از معصومان رسیده است.
امام صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: «هر کس از مؤمنان که به بلایى گرفتار شود و صبر کند، براى او اجر هزار شهید است». (5)

5 - توجه به گذرا بودن بحران‏ها: مشکل و محنت روزگار هر چه باشد، مقطعى و گذرا است. قرآن مجید به همه افراد نوید مى‏دهد که همیشه در کنار سختى‏ها آسانى وجود دارد.(6)

6 - توجه به افراد پایین دست: نظر افکندن به کسانى که با مشکلات بزرگ‏ترى دست به گریبان هستند، تحمل سختی‌ها را آسان تر مى‏سازد.

7 - الگو پذیرى از اولیاى خدا: با بررسى اجمالى زندگانى بزرگان در مى‏یابیم که آن‏ها همواره با مشکلات روبه رو بوده‏اند. با الگوگیرى از بزرگان مى‏توان شیوه رویارویی با مشکلات را آموخت. این موضوع را خداوند به پیامبرش گوشزد مى‏کند و مى‏فرماید: «صبر کن، همان گونه که پیامبران اولوالعزم صبر کردند». (7)

8 - آمادگى روحى: اگر کسى دنیا را آن طور که هست بشناسد، در پیش آمدهاى ناگوار خود را نمى‏بازد، چون مى‏داند جهان طبیعت سراى دگرگونى است و فراز و نشیب فراوان دارد و همه افراد خواه ناخواه با حوادث روبه‌رو مى‏شوند. امام على (علیه السلام) مى‏فرماید: «کسى که دنیا را بشناسد، هرگز به خاطر بلا و مشکلات محزون نمى‏گردد».(8)

9 - توجه به آثار جسمانى صبر: صبر و شکیبایى در برابر حوادث زندگى تنها بعد اخلاقى ندارد، بلکه از نظر بهداشت و سلامت جسم نیز فوق العاده مؤثر است. افراد ناشکیبا عمرى کوتاه و توأم با انواع بیمارى‏ها و از جمله بیمارى‏هاى قلبى و عصبى دارند، در حالى که صابران از عمرى طولانى برخوردارند. امام على (علیه السلام) مى‏فرماید: «کسى که دولت دارد و عمر طولانى داشته باشد، باید قلب صبورى در برابر مصائب آماده کند».(9)

در پایان داستان جالبى از بوذرجمهر را که مناسب با موضوع است مطرح مى‏کنیم: مى‏گویند: انوشیروان بوذرجمهر را زندانى کرد. پس از چند روز، انوشیروان شخصى را فرستاد تا از حالش جویا شود. فرستاده انوشیروان او را خوشحال دید، علتش را جویا شد، بوذرجمهر دلیلش را استفاده از معجون شش ماده‏اى دانست و گفت: این معجون، وی را سرحال کرده است و آن‏ها عبارتند از:
1ـ توکل بر خدا،
2ـ بى تابى مشکلى را حل نمى‏کند،
3ـ صبر به کمک انسان مى‏آید،
4ـ اگر صبر نکنم چه کنم؟
5ـ مشکلاتى بیشتر از مشکل من وجود دارد،
6 - ستون به ستون فرج است.(10)

پى‏نوشت‏ها:
1ـ غررالحکم، ج 2، ص 415.
2ـ بقره (2) آیه 45.
3ـ تفسیر نمونه، ج 1، ص 219.
4ـ اصول کافى، ج 3، ص 354.
5ـ همان، ص 146.
6ـ انشراح (94)، آیه 5.
7ـ احقاف (46) آیه 35.
8ـ ابن ابى الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 20، ص 270.
9ـ بحارالانوار، ج 75، ص 81.
10ـ سفینة البحار، واژه صبر.

حدیث (44) امام حسن علیه السلام:

اَلخَیرُ الَّذِی لا شَرَّ فِیهِ، اَلشُّکرُ مَعَ النِّعمَة وَ الصَّبرُ عَلَی النّازِلَة؛

خیری که هیچ شری در آن نیست ، شکر بر نعمت و صبر بر مصیبت ناگوار است .

تحف العقول، ص 237

حدیث (45) امام علی علیه السلام: