(۱۵/مرداد/۹۶ ۱۴:۴۵)راوی110 نوشته است: [ -> ]البته در اين زمينه روايات ارزشمند ديگري نيز وجود دارد كه اگر نياز بود تقديم خواهد شد.
قیل له: لأی شَی ء لا نَراک تَرُدُّ سائِلا وَ إنْ کنْتَ عَلی ناقَة؟ فقال- علیه السلام-:
«إنّی للهِ سائِلٌ، وَ فیهِ راغِبٌ، وَأَنا أَسْتَحْیی أنْ أَکونَ سائِلا وَأَرُدُّ سائِلا، وَ إِنَّ اللهَ عَوَّدَنی عادَةً أَنْ یفیضَ نِعَمه عَلَی وَ عَوَّدْتُهُ أَنْ أَفیضَ نِعَمَهُ عَلَی النّاسِ فَأَخْشی إنْ قَطَعْتُ العادَةِ أَنْ یمْنَعَنی العادَةَ.» وَ أَنْشَدَ یقُولُ:
إذا ما أَتانی سائِلٌ قُلْتُ مَرْحَباً بِمَنْ فَضْلُهُ فَرْضٌ عَلَی مُعَجَّلٌ
وَ مِنْ فَضْلِهِ فَضْلٌ عَلی کلِّ فاضِل وَأَفْضَلَ أَیامِ الفَتی حینَ یسْأَلُ
شخصی از امام حسن مجتبی (علیه السلام) پرسید
چرا به هیچ نیازمندی که درخواست کمک میکند جواب رد نمیدهید حتی اگر سوار بر شتر (و در حال حركت) باشيد؟!
امام فرمود: به راستی كه
من هم گدای خدايم و در اين گدايی خود به درگاه خدا چشم اميد دارم (و راغبم)؛
و شرم دارم که خود سائل باشم و سائلی را رد کنم.
خدای بزرگ، مرا به برنامه ای عادت داده است که همواره نعمتهایش را بر من فرو میریزد و من هم او را چنان عادت دادهام که نعمتهایش را به مردم میبخشم.
میترسم
اگر اين عادتم را ترک کنم، او نیز عادتش را واگذارد.
آنگاه این شعر را خواند:
(هرگاه سائلی به نزد من آید به او خوش آمد و آفرین میگویم، زیرا بخشش نمودن به او بر من واجب است.)
(و هر بخشندهای که به سائل بخشش نماید به فضیلت رسيده، و
نیکوترین روزهای جوانمرد روزی است که از او درخواست کمک شود.»
منبع: احقاق الحق (قاضي نورالله شوشتري): ج26، ص445 - دانشنامه امام حسن علیه السلام: ج1، ص696
البته مسئله اولويتبندي كساني كه مستحق كمك هستند را نيز در اين خصوص بايد در نظر گرفت:
چنانچه در آيات متعددی به آن اشاره شده و معصومين عليهم السلام هم به آنها تصريح داشتهاند:
... وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينَ وَ ابْنَ السَّبيلِ وَ السَّائِلينَ وَ فِي الرِّقابِ ..(177- بقره)
...
و مال (خود) را، با همه علاقهاى كه به آن دارد، به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و واماندگان در راه و سائلان و بردگان، انفاق مىكند... (177)
در آیه دیگه ای در همین سوره بقره باز این خویشان رو هم اولویت بندی میکنه:
يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَليمٌ (215)
از تو سؤال مىكنند چه چيز انفاق كنند؟ بگو: «هر خير و نيكى (و سرمايه سودمند مادى و معنوى) كه انفاق مىكنيد، بايد براى پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و مستمندان و درماندگان در راه باشد.» و هر كار خيرى كه انجام دهيد، خداوند از آن آگاه است. (لازم نيست تظاهر كنيد، او مىداند). (215)
همونطور که مشاهده میکنید اینجا پدر و مادر رو بر هر خویشاوند و هر شخصی مقدم دونسته!
یعنی خدا میگه اگه پدر و مادرتون مستحق بودن باید به اونها انفاق کنید نه کس دیگه چون بیش از هر کس بر گردن ما حق دارند!!!!
و بعد از پدر و مادر و خویشاوندان نوبت میرسه به یتیمان که خداوند بی اندازه نسبت به ایتام حساس است و ما احادیث حیرت انگیزی از ثواب رسیدگی به ایتام و عقاب و عذاب حقیقتاً وحشتناکی برای خیانت در مال و حق یتیم داریم،
بعد از ایتام نوبت میرسه به مساکین، یه توضیح مهم در مورد مسکین بدم: ببینید مسکین به فقیری میگن که اظهار گدایی نمیکنه و عزت خودش رو حفظ میکنه بعلاوه مسکین از فقیر بد حال تر است اما شما میدونی فقیر و محتاج است!!!!!!!!!
بعد از مساکین نوبت میرسه به در راه ماندگان و نکته ی بسیار جالب اینه که در آخرین مراحل نوبت میرسه به سائل یا همون گدای خودمون که در بسیاری از مواقع اولین نفر دربین این گروه دریافت کنندگان انفاقند و در نهایت هم نوبت میرسه به بردگان و شاید به نوعی زندانیان امروز
البته در روایات و سيره معصومين عليهم السلام استثناها ای هم داریم به طور مثال شخصی که گرسنگی ممکن است به ایمانش صدمه جدی بزنه در حالی که همین گرسنگی برای زن و فرزندمان بی ایمانی به همراه نداره اینجا باید اون گرسنه رو اولویت داد! ولی به هر حال روند عمومی انفاق به همین شکل است که در قرآن اومده.
نمونهای از روايات در اين زمينه:
امام صادق عليه السلام ـ وقتى از ايشان سؤال شد كه آيا به گداهايى كه درِ خانه ها را مىزنند ، مىتوان صدقه داد يا بايد از اين كار خوددارى كند و آن را به خويشاوندان [ مستمندش ] بدهد؟ ـ فرمود
لا، بل يَبعَثُ بها إلى مَن بينَهُ و بينَهُ قَرابَةٌ، فهذا أعظَمُ لِلأجرِ .
نه به آنها ندهد، بلكه
براى خويشاوندان مستمندش بفرستد كه اين كار اجرش بيشتر است.
(ثواب الأعمال: ۱۷۱/۲۰)
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :
لا صَدَقَةَ و ذُو رَحِمٍ مُحتاجٌ.
تا زمانى كه خويشاوندِ نيازمند هست، به كسى ديگر نبايد صدقه داد.
(بحار الأنوار : ۹۶/۱۴۷/۲۴)
سه لينك زير آيات ارزشمندی را در موضوع انفاق و صدقه و درخواست كمككردن دارند كه رجوع به آنها قطعاً خالی از لطف نيست إن شاءالله...
درخواست (نیازخواهی) از نظر احادیث
انفاق از نظر احادیث
صدقه در احادیث