تالار گفتگوی بیداری اندیشه

آیا این هنر عمیق مؤثر نباید مؤکداً و عمیقاً تحریم شود؟
موضوع قدرت نمایی یک موسیقی نواز بر روحیه ی حاکمان و سلاطین و خلفاء و فرمانفرمایان ممالک، چیز کوچکی نیست، آنها با چیره شدن بر روحیه های آن حاکمانِ صاحب قدرت، بر سرنوشت میلیون ها انسان چیره خواهند شد، و بالاتر از آن هنگامی که وسایل انتقال صوت و امواج رادیویی و تلویزیونی به دست آنها قرار گیرد و همچنین مردم عادت به این نوع چیزها پیدا کنند. شما در فعالیت های مطربان و موسیقی دانان در دربارهای خلفاء و سلاطین که برخی از داستان های آنها را ذکر نمودیم تامل و دقت کنید و اثر سوء آن را در سرنوشت ملت بیچاره فکر کنید و بیاندیشید که آیا این هنر مؤثر، مثبت، عمیق باید حرام باشد یا حلال؟(95)
1- مجله روشنفکر درباره ی یک کنسرت موسیقی می نویسد :... وقتی دخترها و پسرها آهنگ های تندرو ، رعشه انگیزشان را مترنم می سازند سالن به لرزه می افتد ، دختر ها جیغ می کشند ، به سر و گوش هم مشت می کوبند ،غش می کنند، موهای خود را چنگ چنگ می سازند و پسرها از هوش می روند .همه ی این ها در تأثیر آهنگ های موسیقی در آن ها است.(96)
2- در جریان کنسرت پر شر وشور گرووه موزیک (ولینک استونر ) مردی از شدت هیجان برهنه شد و با حالت جنون آمیز بر سر و کول انبوه خلایق به راه افتاد که توسط پلیس دستگیر شد.(97)
3- چندی پیش (براون) خواننده انگلیسی ضمن اجرا ی برنامه ای در فستیول موسیقی پوپ تمام لباس هایش را از تن بیرون آورد و در برابر جمعیتی بیش از 15000 نفر برنامه اجرا کرد . ابتدا پیراهنش را در آورد و چون تماشاگران به هیجان آمدند وی هنگام خواندن آواز به کلی لخت وعریان شد و به خواندن و رقصیدن پرداخت . در این موقع افراد پلیس خود را به صحنه رساندند و به خواننده عریان را دستگیر کردند.(98)
4- در ملبورن 50000 (پنجاه هزار ) نفر بعد از گوش دادن به کنسرت موسیقی چنان آن ها را به هیجان آورد ناگهان همه به هم ریختند و بدون جهت یکدیگر را زخمی و مصدوم کردند تا پلیس خود را رساند چند نفر به ضرب چاقو از پای در آمدند و به چند دختر تجاوز شد و تعداد زیادی مجروح شدند.(99)
5- در ایالت لتیل راک خانم 64 ساله ای به نام نیکیام به جوانی پیانو می آموخت نغمات موسیقی چنان در روح جوان هیجان ایجاد کرد که بدون دلیل از جا بر خاست و با 19 ضربه چاقو معلم موسیقی خود را از پای در آورد.(100)
6- در یک کنسرت موسیقی به دسته ای از جوانان برای اولین بار (هیستری (یک نوع بیماری روحی) دست داد. آن ها پس از برنامه پیتلها به خیابان ها ریختند. اتومبیل ها را به آتش زدند، شیشه مغازه ها را شکستند و مغازه ها را غارت کردند و تعداد 315 نفر از آ ن ها از فرط هیجان غش کرده و به بیمارستان انتقال داده شدند. (101)

تقاضای ممنوعیت موسیقی در غرب

کسانی که عمری به دنبال ترویج موسیقی بوده اند امروز از عمل خویش پشیمان شده اند .بر همین اساس تقاضای ممنوعیت آن را نموده اند .مجله صبح در این مورد می نویسد :«گروهی از والدین نوچوانان ،ضمن طوماری ار کنگره ی آمریکا خواستند تا موسیقی « راک» و« رپ» را غیر قانونی اعلام کنند زیرا باعث از بین رفتن بچه های آن ها می شود .
یکی از افراد به شبکه ی بی بی سی گفت که: پسر او تحت تأثیر یکی از آهنگ های (رپ) قرا ر گرفته که خود کشی را تبلیغ می-کند و یک پزشک نیز گفت که گوش دادن به این آهنگ ها باعث تضعیف حس شنوایی می شود (102)
نظر خواننده¬ی مشهور ایتالیایی درباره ی موسیقی
فرانکو باتیاتو یکی از خواننندگان مشهور ایتالیایی که موسیقی ( راک) را رها کرده است طی اظهار نظری در مورد موسیقی راک گفت :انسان کافی است پیام های برخی گروه های راک را گوش دهد تا شیطان پرست شود . وی افزود: بسیاری از گروه های راک دچار نوعی تشنج رفتاری شده و پیا م های شیطانی را در موسیقی خود وارد می کننند . در چهان امروز واقعیت ها با حماقت و بی کفایتی اعلام می شود و لذا جوانان را باید مطلع کرد .
او که به عارف مو سیقی ایتالیایی مشهور شده است در حال حاضر طرفداران زیادی دارد . باتیوتا تنها خواننده ی غربی است که برای پاپ رهبر کلیسای کاتولیک واتیکان آواز خوانده است.(103)
رئیس انجمن شهر کوتابارو مرکز ایالت کلانتان مالزی رقص و آواز را ممنوع کرد . ایشان گفت : مقامات دولتی معتقدند: رقص و آواز منجر به رفتارهای غیر اخلاقی می شود.(104)

ضررهای موسیقی بر آب

تحقیقاتی را که یک محقق ژاپنی پیرامون این مسئله (ضررهای موسیقی بر آب ) نموده را بررسی می نماییم. البته تحقیقات او وسیع است و ما فقط بخشی از تخقیقات و پژوهشهای موسیقی آن را ک از مجله سروش جوان برای شما انتخاب شده، خدمت شما عزیزان ارائه می نمائیم.
این تحقیقات پیرامون آب و اثرات مختلفی که از اطراف خود می گیرد می باشد.
این محقق ژاپنی به نام «ماساروایی موتو» دید تازه ای نسبت به آب پیدا کرده که این چنین بیان می کند: آب برای ما انسانها پیام بسیار مهمی دارد، آب به ما می گوید: نگاه بسیار عمیق تری به خود بیندازیم.
اگر در آئینه آب به خودمان نگاه کنیم پیامش را با شفافیت و وضوح شگفت انگیزی در خواهیم یافت. می دانیم که حیات بشر با کیفیت آب ارتباط مستقیم دارد. چه آبی که درون بدن ماست و چه آبی که اطراف ما را احاطه نموده است. « ایی موتو» یافته های خود را در کتاب بسیار مهمی منتشر کرده که نتیجه ی پژوهش های وی در سطح بین المللی است. آقای ایی موتو با استفاده از مدارک مبتنی بر واقعیات نشان می دهد که نیروهای ارتعاش انشان مثل افکار، کلام، تصورات و موسیقی بر ساختار مولکولی آب اثر می گذارد. توجه شما را به این مطلب جلب می کنم که: بدن ما از هفتاد در صد آب تشکیل یافته و همین میزان از سطح زمین را نیز تشکیل می دهد. آب سرچشمه حیات در کره ما است کیفیت و سلامت آن برای هر یک از اشکال حیات بی اندازه مهم است.
بدن انسان شباهت زیادی به یک اسفنج دارد که از تریلیاردها حفره به نام سلول تشکیل شه که مایعات را درخود نگه می دارد. ارتباط کیفیت زندگی ما با کیفیت آب در بدنمان کاملاً مستقیم است. آب مایعی است بسیار انعطاف پذیر، شکل فیزیکی خود را با هر محیطی که در آن قرار بگیرد وفق می دهد، اما علاوه بر ظاهر فیزیکی شکل مولکولی آب هم تغییر می کند. انرژی یا ارتعاشات محیط باعث تغییر شکل مولکولی آب می شود، از ایننظر آب نه تنها قابلیت بازتاباندن محیط را دارد- آن هم به طرزی که می بینیم – بلکه محیط خود را در سطح مولکولی هم انعکاس می دهد. آقای « ایی موتو» با به کار گیری یک شیوه خاص عکس برداری، تغییرات مولکولی آب را برای ما قابل رؤیتنموده. او قطره های آب را منجمد می کند ، سپس آنها را در زیر میکروسکوپی که زمینه تیره رنگ و قابلیت عکسبرداری دارد، مورد مطالعه قرار می دهد. کار او تنوع شاختاری مولکول آب و تاثیر محیط را بر روی آن به روشنی نشان می دهد. آقای ایی موتو تصمیم گرفت تأثیر موسیقی را در شکل گیری بلورهای آب مورد مطالعه قرار دهد. شیشه آب مقطر را بین دو بلندگو قرار داد و برای آن چند ساعت موسیقی پخش کرد، صبح روز بعد آب را منجمد نموده و از بلورها عکس گرفت؛ عکس ها تأثیر بازتابهای حیرت انگیز آب را مورد توجه او قرار داد، او وقتی موسیقی هوی متال- که ازموسیقی های پر ارتعاش است- برای آب پخش کرد و از بلورهای آب عکس گرفت متوجه شد که بلورهای آب شکسته شده اند ، و شکل منظمی که بلورهای آب داشته از بین رفته و نابود شده است.(105)
حال شما دقت بفرمایید بدن ما که از 70 در صد آب تشکیل شده و در تمامی سلولهای ما نیز وجود دارد، وقتی موسیقی های مبتذل و طرب آور با آن برخورد کند روی آنها چه تأثیرات مخرب و نابود کننده ای خواهد گذاشت؟ دیگر قضاوت و داوری را به عهده ی فکر باز و شکوفای خودتان می گذاریم که انشاء الله با فهم و اندیشه والای خود تصمیم زیبایی نسبت به این دستور شرع مقدس اسلام بگیرید.

الف: موسیقی و غناء از منظر دین

بررسی عواقب غنا و موسیقی

استعمار گران جهان همیشه از بیداری مردم مخصوصاً نسل جوان ، وحشت داشته اند؛ به همین دلیل بخشی از برنامه های گسترده ی آنها برای ادامه ی استعمار، فرو بردن جامعه ها در غفلت، بی خبری، ناآگاهی و گسترش انواع سرگرمی های ناسالم است.
امروزه مواد مخدر ، تنها جنبه ی تجارتی ندارد، بلکه یک ابزار مهم سیاسی؛ یعنی سیاست های استعماری است. ایجاد مراکز فحشاء ، کلوپ های قمار و همچنین سرگرمی های ناسالم دیگر و از جمله توسعه ی غنا و موسیقی ، یکی از مهم ترین ابزاری است که آنها برای تحذیر افکار مردم بر آن اصرار دارند و به همین دلیل قسمت عمده ی وقت رادیوهای جهان را موسیقی تشکیل می دهد و از برنامه ی عمده ی وسایل ارتباط جمعی همین موضوع است. حال به عواقب آن در دوران زندگی در این جهان که همان هدف استعمار گران است از دیدگاه روایات می پردازیم.
الف: آثار وخیم آن در دنیا

1: مرگ ناگهانی و قبول نشدن دعا

امام صادق علیه السلام فرمود:
خانه ای که در آن غنا باشد از مرگ و مصیبت دردناک ایمن نیست و دعا در آن به اجابت نمی رسد و فرشتگان وارد آن نمی شوند.(106)

2: سبب نفاق

امام صادق علیه السلام فرمود:
نواختن موسیقی ( مثل تار و ...) نفاق را در دل می رویاند همان طوری که آب سبزه را می رویاند.(107)

3: عامل زنا

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: « الْغِنَاءُ رُقْيَةُ الزِّنَا »
غنا و (موسیقی) کاری است که انسان را به زنا می کشاند.(108)
و در حدیث دیگری آمده است که:
از غناء و موسیقی دوری کنید زیرا موسیقی حیاء را از بین می برد و سبب زیاد شدن غریزه جنسی می شود، مردانگی را نابود می سازد و هر کاری که شراب می کند موسیقی هم انجام می دهد و اگر مبتلا به موسیقی شدید از زنان بپرهیزید برای آن که موسیقی و غناء انسان را به زنا می کشاند.(109)

4- بدبختی جامعه

از امام سجاد علیه السلام روایت شده است:
« لَا يُقَدِّسُ اللَّهُ أُمَّةً فِيهَا بَرْبَطٌ يُقَعْقِعُ »
پاک و سعادتمند نمی شوند ملتی که در میان آنان بربط ( که یکی از آلات موسیقی می باشد) به صدا در آید.(110)

5- ناسپاسی از حق تعالی

امام صادق علیه السلام فرمود:
کسی را که خداوند سبحان نعمتی به او عطا کند و او در اثر نعمت به وسایل آواز خوانی و موسیقی رو کند با این عملش ناسپاسی حق تعالی را مرتکب شده و همچنین کسی که مصیبتی (برای امتحان و ...) به او برسد و آه و ناله کند او هم کفران نعمت نموده است.(111)

6- بی تفاوت شدن نسبت به ناموس

امام صادق علیه السلام فرمود:
به شیطان قفندر(بد قیافه) گفته می شود زمانی که در خانه کسی چهل روز با وسایل موسیقی(چون تار بنوازد) و مردان و زنان در آن مجلس باطل گرد آیند شیطان تمام اعضای بدن صاحبخانه را لمس می کند( به طوری که چشم و گوش ، زبان و سا یر اعضایش در مسیر و فرمان شیطان و گناه قرار می گیرند) بعد از آن برای اینکه کاملاً او را در زشتی و ظلمت غرق کند نفسی شیطانی در او می دمد که بعد از آن غیرت را از دست می دهد آن چنان که نسبت به رابطه نا مشروع دیگران با همسرش بی تفاوت می شود.(112)

7- رفتن برکت

حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمود:
فرشتگان به خانه ای که شراب و وسایل موسیقی و قمار (مثل دایره، طنبور ، نرد) در آن باشد وارد نمی شوند. و دعای اهل خانه مستجاب نمی گردد ، خیر و برکت هم از آنجا می رود.(113)

8- موسیقی علنی در آخرالزمان

در کتاب مهدی منتظر نوشته ی حاج شیخ محمد جواد خراسانی رحمه الله علیهدر مورد حوادث و وقایعی که در دوران غیبت و نزدیک ظهور حضرت مهدی  رخ می دهد چنین می خوانیم:
در این زمان مردم غنا و آوازه را دوست دارند.
رقص و طرب و غنا را حلال می شمرند.
آلات ساز و آواز ظاهر می شود.
تار و طنبور زنی را مستحسن شمارند و نیکو بیاموزند.
زن های آوازه خوان و رقاصه آشکار می شوند.
زن های آوازه خوان و الات آواز برای خود اتخاذ کنند.
لهو و آلات لهو ظاهر شود، عابرین بروی بگذرند و احدی، احدی را منع نکند.
برای غنا و آوازه مالها ، خرج می کنند.
همچنین آلات غنا و موسیقی در حرمین (مکه و مدینه) ظاهر می شود.(114)

9- زبان حال موسیقی

نقل شده است که: حضرت علی علیه السلام دید مردی طنبور می زد. حضرت او را از این کار باز داشت و حتی طنبور را گرفت و شکست . سپس او را نصیحت فرمود و او توبه کرد . آن گاه حضرت علی علیه السلام به او فرمود: آیا می دانی طنبور هنگامی که به صدا در می آید چه می گوید؟
مرد عرض کرد: وصی رسول خدا صلی الله علیه و آله داناتر است.
حضرت فرمود: طنبور هنگام نواختنش می گوید:
سَتَندِمُ سَتَندِمُ أیا صاحِبی
سَتَدخُلُ جَهَنَّمَ أیا ضارِبی
به زودی پشیمان می شوی، به زودی پشیمان می شوی ای صاحب من! به زودی داخل دوزخ می گردی ای زننده ی من!(115)

10- سبب ازدیاد شهوت جنسی(116)

یعنی موسیقی عامل بزرگ اشاعه ی فحشاء می شود.

11- غضب خدا

امام صادق علیه السلام فرمود:
من بقی بیته طنبور اربعین صباحاً، فقد باءَ بغضب من الله.
هر کس در خانه اش چهل روز طنبور بماند، به غضب خدا گرفتار می شود.(117)

12- مقدمه ی قساوت قلب

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و اله ضمن وصیت خود به حضرت علی علیه السلام فرمودند: (118)
یا علی! سه چیزاست که موجب قساوت قلب می شود: گوش دادن به لهو؛ دنبال شکار رفتن و رفت و آمد به دربار سلطان جائر.(119)
اگر انسان قسی القلب شود کمتر توفیق توبه پیدا می کند ، هر چه قدر انسان بیشتر گناه کند نامه ی اعمالش از بار گناهان سنگین می شود و شخص قساوت قلب پیدا می کند وقتی هم قساوت قلب پیدا شود دیگر انسان کمتر می تواند توبه کند پس چه بهتر که انسان گناه نکند و به فرمایش مولای متقیان علی بن ابیطالب علیه السلام گوش نماید که فرمودند: گناه نکردن بهتر از توبه کردن می باشد از کجا معلوم که انسان زنده بماند و بتواند توبه نماید. و به قول پزشکان پیشگیری بهتر از درمان است.

ب: عواقب وخیم غناء و موسیقی پس از مرگ


1- با روی سیاه محشور می شود

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
کسی که اهل طنبور است روز قیامت محشور می شود در حالی که سیاهترین صورت را دارد و به دستش تنبوری از آتش جهنم است و بالای سرش هفتاد هزار فرشته عذاب همراه با گرزی که در دست دارند بر سر و صورتش می کوبند و کسی که اهل (غناء و موسیقی) است از قبرش بیرون می آید در حالی که نابینا و گنگ و کر خواهد بود . همچنین زنا کار و آنکه فلوت و دایره می زند همانند ایشان محشور می شود.(120)

2- خدا نظر رحمت به او نمی فرماید.

در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله می خوانیم:
خمسه لا ینظر الله الیهم یومالقیامه- الی ان قال: - و المغنی.
خداوند در قیامت به پنج طایفه نظر رحمت نمی کند و یکی از آنان مغنی (آوازه خوان) است.(121)

3- به صورت خوک و بوزینه در می آیند

از ابی هریره روایت شده که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
گروهی از این امت مسخ شده و به صورت بوزینه و خوک در می آیند .
گفتند: یا رسول الله، مگر آنها شهادت به لا اله الا الله و محمد رسول الله نمی دهند؟
فرمود: بلی، روزه هم می گیرند، نماز نیز می خوانند، حج نیز به جای می آورند.
گفتند: پس عیب آنها چیست؟
فرمود: آنها وسایل ساز و موسیقی و دایره را به کار می برند و کنیزان آوازه خوان می گیرند و با شب نشینی به می گساری و لهویات خویش را به صبح می رسانند که مبدل به بوزینه و خوک خواهند شد.(122)

4- در گوشش سرب ذوب شده (گداخته) می ریزند.

در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله می خوانیم: (123)
کسی که در مجلس زن خواننده بنشیند که به آوازه خوانی وی گوش دهد، خداوند به گوش های او سرب خواهد ریخت.(124)

5- در قیامت به صورت نابینا و گنگ و کر خواهد بود. (125)

کسی که در دنیا موسیقی گوش نمی کند آیا ثوابی هم برای آن بیان شده است یا نه؟ جواب این سئوال را از لسان گویای امام رضا علیه السلام می خوانیم.
ثواب پرهیز از غناء
امام رضا علیه السلام فرمود:
کسی که از غناء دوری کند در عوض، درختی در بهشت است که خداوند دستور می دهد باد آن را به حرکت در آورد . نغمه خوشی از آن درخت بهشتی بلند می شود که مانند آن را تا به حال نشنیده است و کسی که از غناء اجتناب نکند آن صوت زیبا را نمی شنود.(126)

تا اینجا آثار وخیم موسیقی در دنیا و آخرت را آوردیم و قبل از وارد شدن به مبحث پزشکی و سخنان دانشمندان خوب است که بپردازیم به موضوعی درباره ی خرید و فروش و تعلیم و تعلّم موسیقی و ببینیم که چه حکمی دارد.
خرید و فروش ، تعلیم و یاد دادن
به اتفاق جمیع فقهاء ساختن و خرید و فروش آلات لهو و معامله اش باطل است و مانند آلات قمار نگهدارش نیز حرام و از بین بردنش واجب است. چنان چه در ضمن حدیثی مفصلی که در کتاب تحف العقول از حضرت امام جعفر صادق  نقل می کند و همچنین شیخ حر عاملی در فصول المهمه روایت می کند که حضرت فرمود:
صنعتی را که هیچ جهت حلالی در آن نباشد و جز شر و فساد چیزی بر آن مترتب نیست مانند بربط (آلت موسیقی است شبیه عود که به آن می نوازند) و مانند مزمارها و نی و شطرنج و هر آلت و وسیله لهوی و صلیب نصاری و بتها و هر چه شبیه اینها باشد پس یاد دادنش و یاد گرفتن و عمل کردن به آن و اجرت گرفتن بر آن و جمیع تصرفات در آن حرام است.(127)
خرید و فروش و کسب با وسایل لهو
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
آموزش دادن خوانندگان و خرید و فروش کنیزکان آوازه خوان حرام است و در آمدی که از این راه به دست می آید نیز حرام می باشد ، گواه این مطلب آیه ای است که خداوند در کتابش فرموده است:
« بعضی از مردم سخنان بیهوده را خریداری می کنند».(128)
ابوبصیر می گوید: از درآمد کنیزکان خواننده پرسیدم، امام علیه السلام فرمود:
کسبشان حرام است؛ اما در عروسی ها در صورتی که زن و مرد از یکدیگر جدا بوده و صدای زن را نامحرم نشنود خواندن اشکال ندارد.(129)
امام صادق علیه السلام فرمود:
کنیز و زن خواننده و کسی که اجرتی به او می دهد و کسی که پول آن را مصرف می کند ، همه مورد لعنت قرار گرفته اند.(130)
فردی نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: یا رسول الله! خداوند مرا بیچاره کرده به طوری که روزی من فقط از راه نوازندگی ممکن است پس شما اجازه دهید که دایره بزنم و غنا بخوانم.
حضرت فرمود: من به این کار اجازه نمی دهم. کرامت و بزرگ منشی برای تو نیست ای دشمن خدا! رزق و روزی تو را خداوند حلال داده و تو در طریق حرام تلاش داری، اگر دوباره چنین درخواستی کنی تو را تأدیب خواهم کرد. برو دنبا کسب حلال.(131)
به اتفاق جمیع فقهاء ، ساختتن و خرید و فروش آلات لهو و لعب و معامله اش باطل است و مانند آلات قمار نگهداری اش نیز حرام و از بین بردنش واجب است.
در این جا می پردازیم به استفتائات مراجع پیرامون این موضوع.

دو استفتاء

اجرت گرفتن جهت تکثیر فیلم و نوارهای مبتذل و حرام آیا حلال است یا حرام؟ و در صورت کسب از این راه پولهای بدست آمده را چه باید کرد؟
مقام معظم رهبری (دامت برکاته): در فرض سئوال اجرت حلال نیست و پولهای بدست آمده باید به صاحبان آن برگردانده شود و اگر از یافتن ایشان مأنوس است از طرف ایشان به فقیر صدقه بدهد.
آیت الله العظمی سیستانی (دامت برکاته): حرام و مالک اجرت نمی شود.
آیت الله العظمی تبریزی رحمه الله علیه: اجرت گرفتن جهت امر مزبور اکل مال به باطل بوده و جایز نیست و پولی که از این طریق بدست آمده باید به صاحبان آن برگردانده شود و چنانچه شخص صاحبان پول را نمی شناسد باید آن را از طرف آنها به فقیر صدقه بدهد.
آیت الله العظمی فاضل لنکرانی رحمه الله علیه: حرام است. در صورتی که صاحب آن را نمی شناسد آن را به فقیر صدقه بدهد.
آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (دامت برکاته):اجرت مذکوره حرام است و پولهای بدست آمده را باید به صاحبانش برگرداند اگر دسترسی به صاحبان نداشته باشد باید از طرف آنها به عنوان صدقه به فقیر غیر سید داده شود و احتیاطاً برای این کار از مجتهد هم اجازه بگیرد.
آیت الله العظمی بهجت (دامت برکاته): حرام است و در آمد از حرام هم حرام است و پویهای بدست آمده را به صاحبان آن برگردانید و در صورت یأس در حکم مجهول المالک است.
آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته): اجرت کار حرام نیز حرام است و باید به صاحبان آنها باز گردد و اگر دسترسی به آنها نیست از طرف آنها به فقیری صدقه بدهید.(132)

خرید و فروش آلات لهو و لعب

خرید و فروش و استعمال و نگهداری تنبک و دایره و فلوت چه صورت دارد؟
مقام معظم رهبری (دامت برکاته): خرید و فروش آلات مختص حرام جایز نیست.
آیت الله العظمی فاضل لنکرانی رحمه الله علیه: استعمال و نگهداری آلات مختصه ی لهو و لعب حرام است.
آیت الله العظمی بهجت (دامت برکاته): جایز نیست.
آیت الله العظمی تبریزیرحمه الله علیه: خرید و فروش و استعمال آلات لهو جایز نیست.
آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته): با توجه به اینکه بیشترین استفاده از این وسایل در حال حاضر استفاده حرام است خرید و فروش و نگهداری آنها جایز نیست.
آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (دامت برکاته): جایز نیست.(133)

فصل چهارم: دلائل حرمت موسیقی

دلائل چهارگانه در موسیقی و غناء
از دیدگاه علمای شیعه، منابع فقه (منابعی که میتوان احکام الهی را از آنها به دست آورد و بر اساس آن نظر داد) چهار چیز است: کتاب، سنت، اجماع و عقل که به « ادله¬ی اربعه» معروف اند.
درباره ی مبغوض بودن موسیقی و غناء می توان از هر چهار منبع فقهی، دلایلی به دست آورد.
کتاب ( قرآن )
در قرآن مجید که اولین و مهمترین منبع احکام و مقررات اسلامی است، آیاتی وجود دارد که طبق نظر مفسران قرآن و احادیث معصومین علیهم السلام دلیل بر حرمت غنا یا موسیقی یا هر دو می باشد.

غنا و موسیقی در قرآن کریم

بعضی از سور در مکه نازل شده است مانند سوره ی فرقان، سوره لقمان، سوره اسراء و سوره نجم و بعضی در مدینه نازل شده است مانند سوره حج و سوره جمعه. از این سور می توان فهمید که قرآن از همان ابتدای بعثت با موسیقی مبارزه می کرده و آن را مورد نکوهش و حتی چنانچه از آیات سوره لقمان روشن می شود صریحاً موردتحریم قرار داده و مبارزه با موسیقی مانند مبارزه با بت پرستی از ابتدایی ترین احکام اسلام قرار داشته است. قرآن کریم نیاز به مفسر دارد و مفسران حقیقی آن، ائمه ی معصومین علیهم السلام می باشند. هر آیه ای از قرآن بطنی دارد و هر بطن آن هفتاد بطن دارد ما آیاتی که پیرامون موسیقی بود را آورده ایم و روایات آن آیات را از لسان مبارک ائمه اطهار علیهم السلام ذکر می نماییم. در قرآن کریم آیاتی پیرامون موسیقی می باشد که ما به پنج آیه پیرامون موسیقی می پردازیم. که آنها عبارتند از:

آیه اول:

« فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ »(134)
ترجمه: از پلیدیها، از بتها اجتناب کنید و از سخن باطل و بی اساس بپرهیزید.
ابوبصیر می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام درباره سخن خدای تعالی که می فرماید: « از پلیدیها، از بتها اجتناب کنید و از سخن باطل و بی اساس بپرهیزید». سئوال کردم، امام علیه السلام فرمود: منظور غناء (آواز طرب انگیز) است.(135)
امام جعفر صادق علیه السلام درباره ی آیه ی شریفه فرمود: منظور از پلیدی شطرنج و مراد از سخن باطل غنا وو آواز طرب انگیز است.(136)
آنجا که قرآن کریم اوصاف بندگان صالح و عبادالرحمن را بر می شمارد می فرماید:

آیه دوم:

« وَ الَّذينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً »(137)
ترجمه: و آنانند که حاضر شوند در مجالس غنا و ...
امام جعفر صادق علیه السلام در مورد سخن خدای تعالی که می فرماید: بندگان خاص خداوند کسانی هستند که هرگز شهادت به باطل نمی دهند.(138)
فرمود: منظور غناء است.(139)
علی بن ابراهیم قمی در تفسیرش که به طور کامل یک تفسیر روائی می باشد - « زور» را به غناء و مجالس لهو تفسیر نموده است.(140)
در تفسیر جوامع الجامع آمده است: منظور از این آیه این است که بندگان خاص خداوند در مجالس بی فایده و بدکاران شرکت نمی کنند.(141)
در تفسیر شریف لاهیجی آمده است که : احادیث اهل بیت متکثر الورد است که ، مراد از « زور» غناست، لیکن علی بن ابراهیم روایت کرده که مراد از «زور» غنا و مجالست با اهل لهو است، اعم از آنکه غنا باشد یا غیر آن.(142)

آیه سوم:

« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَري لَهْوَ الْحَديثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ » (143)
ترجمه: بعضی از مردم هستند که سخنان بیهوده خریداری می کنند تا مردم را از روی جهل و نادانی از راه خداوند گمراه کنند و به دنبال آن ، آیات الهی را مسخره می کنند. خداوند بدین عمل آنها را به عذاب خوار کننده ای مبتلا می سازد
امام محمد باقر علیه السلام فرمود: غنا از جمله چیزهایی است که خداوند برای ارتکاب آن وعده ی عذاب جهنم داده است.
سپس آن حضرت این آیه شریفه را تلاوت فرمود: بعضی از مردم هستند که سخنان بیهوده خریداری می کنند تا مردم را از روی جهل و نادانی از راه خداوند گمراه کنند و به دنبال آن ، آیات الهی را مسخره می کنند. خداوند بدین عمل آنها را به عذاب خوار کننده ای مبتلا می سازد. (144)
امام صادق علیه السلام فرمود: مجلس خوانندگی لهو و باطل، مجلسی است که خداوند به اهل آن نمی نگرد (آنها را مورد لطفش قرار نمی دهد) و این مصداق همان چیزی است که خداوند عزوجل فرموده: « بعضی از مردم هستند که سخنان بیهوده خریداری می کنند تا مردم را از روی جهل و نادانی از راه خدا گمراه سازند».(145)
مردی می گوید: نزد امام صادق علیه السلام بودم، کسی به ایشان گفت: پدر و مادرم فدای شما باد، همسایگان من کنیزانی دارند که آواز می خوانند و با عود (یکی از آلات موسیقی ) می نوازند من هنگامی که برای قضای حاجت می روم ، چه بسا نشستن خودم را طول می دهم تا صدای آنها را بیشتر بشنونم!!
امام علیه السلام فرمود: این کار را انجام مده! در روز قیامت در برابر خداوند هیچ عذر و بهانه ای نداری، مگر سخن حق تعالی را در قرآن کریم نشنیده ای که می فرماید:
« إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً »(146)
« گوش و چشم و دل همگی مسئولند و در برابر کارهایی که انجام داده اند از آنها سئوال می شود».
مرد گفت: به خدا سوگند گویا تا به حال این آیه قرآن را از عرب و غیر عرب نشنیده بودم. دیگر به خداوند این کارها را انجام نمی دهم و از او آمرزش می طلبم.
بعد امام علیه السلام فرمود: برخیز و غسل کن و آنچه می توانی نماز بخوان تاکنون به گناه بزرگی مشغول بودی و چقدر حال بدی داشتی اگر بر این حال می مردی.(147)
لهو الحدیث هر سخن نادرستی است که انسان را از شنیدن و پذیرفتن سخن حق که کلام خدا و قرآن مجید است باز دارد؛ مانند داستان های خرافی و قصه هایی که شنونده را به فساد ،فسق و فجور می کشاند و نیز مانند آوازه خوانی و سرگرمی به آلات موسیقی.
آشکار است که سرگرمی به هر یک از امور باطله آدمی را از شنیدن و پذیرفتن معارف اعقتادی قرآن مجید و دستورات عملیه ی آن و داستان های عبرت بخش آن و گزارشات عجیبه ی عالم آخرت و بهشت و دوزخ که بیان فرموده، باز می دارد و اگر شخص سخنان حق را بشنود مسخره می کند و چنین آدمی هرگاه آیات قرآن مجید برایش خوانده شود، کبر ورزد و از پذیرفتن آنها رو برگرداند؛ مانند اینکه این آیات را اصلاً نشنیده و ندیده است ، چنانچه در آیه ی 7 سوره ی لقمان این چنین می فرماید: « و هرگاه بر این مردم آیات قرآن تلاوت شود چنان با غرور و تکبر پشت گردانند که گویی هیچ آن آیات الهی را نشنیدند ، پنداری از هر دو گوش کر هستند این مردم را به عذاب دردناک بشارت ده».
و خلاصه کسی که به ساز و آواز و سایر اباطیل سرگرم شد و مشتری آنها گردید کجا به خدا و آخرت و حقایق قرآن مجید آشنا و مشتری می گردد و آنها را خواهان می شود و نتیجه ی گرویدن به اباطیل ، بی ایمانی و موهوم پنداشتن حقایق است و چنین شخص نادانی گمراه و گمراه کننده و مورد وعده ی عذاب الهی در آیه های 6 و 7 سوره ی لقمان است. از آنچه که توضیح داده شد معلوم گردید که غنا لهو الحدیث است و بر آن وعده ی عذاب داده شده، پس گناه کبیره است.(148)

غنا از گناهان کبیره است

از گناهانی که به کبیره بودنش تصریح شده ، سرگرمی به آلات موسیقی و نواختن انواع سازها مانند تار و کمانچه و پیانو و طنبور و نظائر آن یا گوش دادن به آنهاست.
و یکی از ملاکهای گناه کبیره آن است که : خدای تعالی بر آن وعده آتش دوزخ داده است.(149)
پس غناء (آواز طرب انگیز)یکی از گناهان کبیره می باشد زیرا امام هشتم حضرت رضا علیه السلام فرمود:
« اعلم ان الغناء مما وعدالله علیه النار فی قوله: « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَري لَهْوَ الْحَديثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ »(150)
بدان همانا غناء از چیزهایی است که خدای تعالی در سخنش بر آن وعده ی آتش داده است: « و بعضی از مردم سخنان بیهوده را می خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را به استهزاء گیرند، برای آنا ن عذابی خوار کننده است.(151)
در تفسیر قمی « حدیث لهو» به عناء و نوشیدن خمر و تمام آلات لهو تفسیر شده است.(152)
و مرحوم طبرسی با استفاده ی از سخن امام محمد باقر و امام جعفر صادق و حضرت رضا علیهم السلام و بسیاری از مفسرین، « حدیث لهو» را به غنا تفسیر نموده است.(153)
مرحوم علامه سید عبدالله شبر رحمه الله علیهمی فرماید: هر چیزی که انسان را از کارهای خوب باز دارد، مانند غناء و سخنان دروغ و مضحکه ها و سخنان بی فایده، حدیث لهو به شمار می آید.(154)

آیه چهارم:

« و الذین عن اللغو المعرضون»(155)
ترجمه: مومنان کسانی هستند که از هر گونه لغو و سخن بیهوده دوری می کنند.
« و الذین عن اللغو المعرضون» یعنی عن الغناء و الملاهی.
مومنان کسانی هستند که از هر گونه لغو و سخن بیهوده دوری می کنند (یکی از مصادیق لغو، غناء و آلات لهو می باشد).(156)
با توجه به مطالب فوق روشن می شود که مجلس ساز و آواز یکی از نمونه های آشکار مجالس باطل می باشد.

آیه پنجم:

« أَ فَمِنْ هذَا الْحَديثِ تَعْجَبُونَ * وَ تَضْحَكُونَ وَ لا تَبْكُونَ * وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ »(157)
ترجمه: آیا از این سخن تعجب می کنید و می خندید و نمی گریید و پیوسته در غفلت و هوسرانی به سر می برید.
برخی از مفسران قرآن کلمه ی « سامدون» را در این آیه شریفه به معنای اشتغال به غنا و آوازه خوانی داسنته اند.
علی شریحی در تفسیر البشائر:
« سمود» به معنای لهو و «سامد» به معنای لاهی است. و معنای آیه ی « انتم سامدون » این است، شما مشغول لهو و لعب هستید و از هدف آفرینش غافلید.(158)
علامه امینیرحمه الله علیهدر کتاب الغدیر از دوازده تفسیر اهل سنت نقل کرده است که طبق روایت عکرمه از ابن عباس، منظور از «سمود» غنا وآوازه خوانی است ، زیرا در لغت قبیله ی حمیر هرگاه بگویند: « سمِّدلَنا» منظورشان این است که برای ما آواز بخوان.(159)