اعوذ بالله من الشّیطان الرّجیم
بسم الله الرّحمن الرّحیم
سلام
مباحث زیر
بیانات شاگرد اول استادِ استاد است در شب شام غریبان:
حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام در کلامی خطاب به کمیل بن زیاد می فرمایند:
مردم سه گروهند:
عالم ربّانى،
دانشجوى بر راه نجات،
و مگسانى ناتوان كه به دنبال هر صدايى مى روند، و با هر بادى حركت مى كنند، به نور دانش روشنى نيافته، و به ركنى محكم پناه نبردهاند.
[1]
پشتوانه ی قرآنی این دسته بندی مولا علی آیه ی ذیل است:
وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتي بارَكْنا فيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فيهَا السَّيْرَ سيرُوا فيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنينَ (18- سبأ)
و ميان آنان و ميان
شهرهايى كه آنها را بركت داده بوديم شهرهايى آشكار قرار داده بوديم و سير و سفر را در ميان آنها معيّن كرده بوديم شبها و روزها در ميان اين شهرها
با امنيت سير كنيد.
در بیان
معنای حقیقی این آیه امام باقر علیه السلام فرموده اند:
منظور از (الْقُرَى الَّتي بارَكْنا فيها) (
شهرهايى كه آنها را بركت داده بوديم) ما اهل بیت هستیم و منظور از (قُرىً ظاهِرَةً) (شهرهايى آشكار) ناقلین حدیث و فقها و علمای شیعه هستند که احادیث ما را برای شیعیان ما نقل می کنند و منظور از (قَدَّرْنا فيهَا السَّيْرَ) (سير و سفر را در ميان آنها معيّن كرده بوديم) این است که در علوم ما و حلال و حرام و فرایض و احکام، دائماً سیر
و بدان عمل می کنند و اینان در این حرکت خود در امامنند چون که آن علم را از معدن و جایگاه اصلی که به آن مأمور شده اند استنباط می کنند لذا از هر نوع شک و گمراهی یا نقل از حرام به حلال در امانند.[2]
خوب ما که جزو علمای ربّانی نیستیم حداقل جزو دسته ی دوم باشیم تا با دست گذاشتن بر دست ایشان اجازه دهیم تا آنها متناسب با ظرفیت ما، ما را در مراتب دهگانه ی[
3] ایمان سیر دهند.
از عالمان ربّانی استفاده های متعددی می توان کرد:
شناخت احکام حلال و حرام دین،
تحصیل اعتقادات درست،
مشورت در امور زندگی و حتی استخاره گرفتن
و از اینها مهمتر یافتن سبک درست زندگی الهی،
امام مهمترین اثر علمای ربانی که می توانیم ما از ایشان ببریم هیچ یک از اینها نیست و البته هر یک از اینها در جای خود بسیار مهم هستند به خصوص موارد اول و دوم.
مهمترین اثر علمای ربانی این است که
در صورتی که انسان بتواند آنها را بیابد و از آن مهمتر پس از یافتن آنها با آنها ربط پیدا کند، این علما دست انسان را می گیرند و انسان را در مراتب ایمان سیر می دهند! (آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند...آیا شود که گوشه ی چشمی به ما کنند؟)
3 نکته ی اساسی
برای راه یافتن به علمای ربّانی
1-
اطاعت کردن از آنها و چون و چرا نکردن:
بسیار مهم است که انسان در مواجه با آنها اگر می خواهد از ایشان واقعاً بهره ببرد باید فهم خود را کنار بگذارد،
مانند قصه ی خضر و موسی، اگر بخواهی در مقابل اولیای خدا چون چرا کنی نمی توانی از ایشان بهره ببری،
یک مثال ساده ی آن می شود این که زمانی که ما به پزشک مراجعه می کنیم،
مثلاً پزشک می گوید مشکل شما زخم معده است
شما به جای پذیرش و استفاده از نسخه ی درمانی پزشک، بگویی نه آقای دکتر به نظر من مشکل من آپاندیس است،
خوب نتیجه این می شود که شما از آثار شفابخش نسخه ی پزشک محروم می شوی.
پس
زمانی که با تحقیق به یقین رسیدی که آن شخص یک عالم ربانی است همان تحقیق از روی عقل می گوید که باید از او اطاعت کرد.
نقل قولی از استادِ استاد در این زمینه:
"يكى از طلاب متدين كه اندكى ناتوانى جسمى داشت و با شخص سابق الذكر رفت و آمد مى كرد با حقير آشنا شده، ارادتى پيدا نمود.
او گاهى در باره ى مسائل معنوى سؤالاتى مى كرد و بنده جوابهايى به او مى دادم،
ولى چون احساس مى كردم استعداد و ظرفيت لازم را ندارد احتياط كرده، توجهى به او نداشتم و او را به عالم خود راه نمى دادم.
تا اينكه در سفرى كه به همدان رفتم آقاى انصارى - رضوان اللّه عليه - را از وضعيت او مطلع ساختم.
ايشان فرمود: چون خداوند متعال به اينگونه افراد به خاطر نقص عضوشان رأفت و توجه خاصى دارد شما از او دستگيرى نماييد.
از آن پس بنا به فرموده ى ايشان بيشتر به او توجه مى كردم.
او نيز نسبت به ما گرم شد، ولى گاهى به برخى از مطالبى كه مى گفتم اشكال مى كرد و پس از آنكه جواب او را مى دادم اشكال ديگرى مطرح مى نمود
و بيش از آنكه در مقام فهم مطلب و استفاده باشد در صدد طرح اشكال بود.
بنده ديدم چنين كسى نمى تواند به خوبى بهره ى معنوى ببرد؛
از اين رو به او گفتم: اينجا كلاس درس نيست كه بخواهم افكار و گفته هاى اين و آن را نقل كرده و براى هر مطلبى جداگانه دليل و برهان اقامه كنم،
بلكه غرض از اين جلسات، موعظه و تنبه و به دست آوردن بهره ى معنوى است؛
لذا اگر در مقام مباحثه و اشكال كردن باشى نمى توانى بهره اى ببرى.
مدتى كه گذشت روزى گفت:
بنده تا وقتى حضور شما هستم مطالبى را كه مى گوييد درست و حق مىبينم و به آن اطمينان پيدا مىكنم،
امّا از نزد شما كه مى روم گويا كسى از درون به من مى گويد: تو نيز خودت با سواد هستى و فهم دارى و بلافاصله در ذهنم اشكالهايى پديد مى آيد و در گفته هاى شما ترديد پيدا مىكنم.
البته در اينكه انسان گاهى در حال اطمينان و يقين قرار مى گيرد و در بعضى حالات شك و ترديد براى او رخ مى دهد عللى نهفته است كه آشنايى و تأمل در آن بسيار نافع است، لكن فعلاً مجال شرح و بسط آن نيست، ولى در مورد او ديدم
مشكل اصلى اش اين است كه نسبت به حقير اطمينان پيدا نكرده، و معلوم است كه هر كس اعتقاد و اعتماد نداشته باشد نمى تواند استفاده ببرد."
یک نکته ی بسیار مهم دیگر در خصوص اطاعت از استاد به نقل از کلام استادِ استاد بگویم، در این خصوص دوستان حتماً به این تاپیک نظری هم بیافکنند: داستان مهمی در باب سحر و جادو و عرفان حقیقی و عرفان های دروغین!!!
" حقايق در ضمن عمل كردن به وظايف شرعيه به دست مى آيد. آنها كه طريقت را در عرض شريعت قرار داده و خيال كرده اند طريقت راهى است و شريعت راهى ديگر، در مسيرى گام برداشته اند كه دير يا زود نشانه هاى بطلان راه آنان ظاهر خواهد شد.
البته ممكن است اولياى خدا بر خلاف فهم يا سليقه ى افراد دستورى بدهند و يا احيانا مانند طبيبى كه بيمار خود را از خوردن يك غذاى مقوى پرهيز مى دهد به خاطر رعايت مصالحى يك عمل مستحب را بگويند موقتا ترك كنيد، امّا هرگز خلاف واجبات و محرمات از آنها شنيده نخواهد شد، چرا كه :
((حلال محمد حلال ابدا الى يوم القيامة و حرامه حرام ابدا الى يوم القيامة.))
حلال محمد صلوات الله علیه، حلال است تا روز قیامت و حرامش هم حرام است تا روز قیامت.
اصول كافى، ج 1، ص 58، كتاب فضل العلم، باب البدع و الرأى و المقائيس، ح 19
و اين حكم براى هيچ مقامى استثنا نشده است."
در اینجا بد ینست که به برخی آثاری که عالم ربانی حقیقی بر انسان می گذراند اشاره ای کنم:
در اینجا 5 مورد از آنها را ذکر می کنم:
در اثر ارتباط با یک عالم ربانی حقیقی باید
دنیا در نظر انسان کوچک و بی ارزش شود،
آخرت و خداوند در نظر انسان عظمت پیدا کند،
میل به عبادت و بندگی خدا در اثر ارتباط با آنها باید در انسان بیشتر شود،
میل به ترک گناه و معصیت باید افزایش پیدا کند،
محبت انسان نسبت به اهل بیت که دوستان خدا هستند زیادتر شود و دشمنی و بغض آنها نسبت به دشمنان اهل بیت و دین خدا باید بیشتر شود.
و از دیگر نشانه های علمای ربانی این است که:
بسیار
متواضعند
و بسیار
وفای به عهد دارند و خوش قولند
و بسیار
خوش خلقند.
2- تضرع به درگاه خدا و توسل به اهل بیت به ویژه امام حسین علیه السلام:
بدیهی است که بسیار مهم است که انسان بتواند یک عالم ربانی را بیابد اما از آن مهمتر راه پیدا کردن و ربط پیدا کردن با آن عالم ربانی است، یکی از مهمترین راه هایی که می تواند باعث شود تا ما با یک عالم ربانی ربط پیدا کنیم تضرع به درگاه خدا و توسل به اهل بیت و به ویژه حضرت امام حسین علیه السلام است که مظهر رحمت واسعه ی خداوند هستند، [b]آنقدر باید درِ خانه ی خداوند را کوبید و تضرع کردن و دست به دامان اهل بیت شد تا ایشان حواله ای بدهند تا عالم ربانی ما را از نظر معنوی به خود راه دهد، اگر کسی موفق شود و حواله ای از این طریق دریافت کند می تواند ره صد ساله را یک شبه طی نماید و عالم ربانی او را در مراتب ایمان سیر می دهد.
یک نکته در خصوص توسل به حضرت سید الشهدا:
شخصی به استادِ استاد گفته بود که سفارش ما رو به امام حسین بکنید
ایشان گفتند: من سفارش شما رو به امام حسین بکنم؟؟!!
امام حسین مظهر رحمت واسعه ی خداست، سفارش و واسطه نمی خواهد!
یک نکته هم در مورد آثار و برکات مجالس عزای حضرت امام حسین از قول استادِ استاد:
" مى توانم بگويم آنچه نيز تا كنون نصيبم شده و مى توان گفت واقعا «چيز» بوده، همه در مجالس عزاى امام حسين عليه السلام به من تفضل گرديده است."
3-
خدمت کردن و محبت کردن به عالم ربانی:
قرآن کریم می فرماید:
وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَسيباً (86-نساء)
و چون شما را به درودى نواختند
به درودى بهتر از آن يا همانند آن پاسخ گوييد. هر آينه خدا حسابگر هر چيزى است. (86)
همانطور که سیره و سنت معصومین این چنین بوده که اگر کسی به ایشان لطفی کرد بهتر از آن را پاسخ دهند اولیای خدا و علمای ربانی هم همینگونه اند و اگر کسی به ایشان محبتی کرد یا خدمتی کرد مقیدند که بهتر از آن را جبران کنند، حال ما که می خواهیم از وجود ایشان بهره ی معنوی ببریم اگر به ایشان خدمتی کنیم و محبتی کنیم متقابلاً بهترش را پاسخ خواهیم گرفت.
یک نکته ی بسیار مهم در این خصوص این است که در بین موارد دوم و سوم، مسئله ی حواله گرفتن از خدا و اهل بیت از طریق توسل و تضرع
ماندگاری بسیار بیشتری دارد تا راه محبت کردن و خدمت کردن و البته راه محبت کردن و خدمت کردن از جهاتی ساده تر است و اثرش ملموس تر و سریع تر است.
شاگردان بزرگ علمای ربانی معمولاً هر سه نکته را به نحو احسن رعایت می کنند و می توانند حداکثر بهره را از ایشان ببرند.
پی نوشت ها:
[
1]: النَّاسُ ثَلَاثَةٌ فَعَالِمٌ رَبَّانِيٌّ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاةٍ وَ هَمَجٌ رَعَاعٌ أَتْبَاعُ كُلِّ نَاعِقٍ يَمِيلُونَ مَعَ كُلِّ رِيحٍ لَمْ يَسْتَضِيئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ وَ لَمْ يَلْجَئُوا إِلَى رُكْنٍ وَثِيق.
حکمت 147 نهج البلاغه شریف
[
2]: عن الباقر عليه السلام في حديث الحسن البصري في هذه الآية قال عليه السلام بل فينا ضرب اللَّه الأمثال في القرآن فنحن القرى الّتي بارك اللَّه فيها و ذلك قول اللَّه عزّ و جلّ فيمن اقرّ بفضلنا حيث أمرهم ان يأتونا فقال وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها اي جعلنا بينهم و بين شيعتهم الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً و القرى الظاهرة الرسل و النقلة عنّا الى شيعتنا و فقهاء شيعتنا و قوله سبحانه وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ و السير مثل للعلم سير به فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً مثل لما يسير من العلم في اللّيالي و الايّام عنّا اليهم في الحلال و الحرام و الفرائض و الأحكام آمِنِينَ فيها اذاً أخذوا عن معدنها الذي أمروا ان يأخذوا منه آمِنِينَ من الشكَ و الضلال و النقلة من الحرام إلى الحلال.
تفسير الصافي، ج4، ص: 218
[
3]: امام صادق علیه السلام: الْإِيمَانُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ فَالْمِقْدَادُ فِي الثَّامِنَةِ وَ أَبُو ذَرٍّ فِي التَّاسِعَةِ وَ سَلْمَانُ فِي الْعَاشِرَةِ
امام صادق علیه السلام: ایمان ده مرتبه دارد و مقداد در مرتبه هشتم بود و ابوذر در مرتبه نهم و سلمان در مرتبه دهم بود.
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين (ط - القديمة)، ج2، ص: 281