۲۳/مهر/۹۰, ۱:۰۶
اقبال قلب یعنی مساعد بودن زمینه هایی که باعث نورانیت قلب میشود
و ادبار قلب یعنی نامساعد بودن آن زمینهها...
عوامل قساوت:
1 - گناه بزرگترین عامل قساوت قلب است.
امام باقر (علیه السلام) فرموند:
"هر کس ابتدا قلبش نورانی و سفید است، ولی اگر گناهی انجام داد، یک لکه سیاه در آن ایجاد میشود و اگر ادامه داد، کم کم سیاهی و قساوت تمامی قلب را فرا میگیرد" (1)
2 - آرزوهای طولانی مانع نورانیت و صفای قلب میشود.
در دعای ابوحمزه ثمالی آمده است:
"انک لا تحتحب عن خلقک الا ان تحجبهم الامال دونک؛ آرزوهای طولانی مانع بزرگی بر سر راه کمال است"
3 - پرخوری باعث سنگدلی میشود.
پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:
"پرخوری دل را با قساوت میبخشد" (2)
امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموند:
"از شکم خوارگی بپرهیزید، زیرا باعث قساوت قلب و کسالت و بیحالی در نماز میشود" (3)
در گرسنگی و خالی بودن شکم، قلب صفای بیشتری پیدا میکند. از این جهت روزه گرفتن باعث پاکی دل میشود.
4 - زیاد سخن گفتن در غیر ذکر خدا.
امام صادق (علیه السلام) فرمود:"حضرت عیسی میفرمود:
در غیر ذکر خدا زیاد سخن نگویید، چون باعث قساوت قلب میشود" (4)
پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:
"راست و درست نمیشود ایمان بندهای مگر این که دلش راست و درست شود و دلش راست و درست نمیشود مگر این که زبانش راست و درست شود" (5)
5 - پرخوابی
6 - ثروت زیاد
7 - غفلت از یاد خدا
8 - گوش دادن به لهو و موسیقی را میتوان از عوامل قساوت قلب دانست. در مورد هر کدام روایات فراوانی وجود دارد.
.
.
.
عوامل نورانیت دل:
پرهیز از عوامل قساوت، به اضافه مواردی از قبیل:
1 - مهربانی کردن به یتیم
2 - یاد و ذکر خدا
4 - قرائت قرآن
5 - شرکت در تشییع جنازه
6 - پرداخت بدهیها
7 - رفتن به بیمارستانها و سرکشی به بیماران و مستضعفان
9 - زهد و بی میلی به دنیا و دوری از زخارف آن و پرهیز از رفاهطلبی (6)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
"ان للقلوب اقبالا و ادبارا و نشاطا و فتورا؛ برای قلبها حالتهای صفا و کدورت، نشاط و سستی وجود دارد. پس هر گاه حالت اقبال و آمادگی برایتان حاصل شد، از فرصت برای عبادت و ذکر خدا استفاده کنید (7)
پینوشتها:
1 - قلب سلیم، ص 327، به نقل از اصول کافی، کتاب الایمان و الکفر، باب الذنوب، حدیث 20
2 - همان، ص 329
3 - همان
4 - همان، ص 331
5 - همان، ص 232
6 - همان
7 - بحارالانوار، ج 75، ص 354