سیمای یک مدیر نمونه

[مجید املشی]

بسم الله الرحمن الرحیم



این قرآن در حكم یك عهدنامه‌ای است از سوی خداوند به بندگانش . بر مسلمان تكلیف است كه با قرآن ارتباط مستمر داشته باشد، بر او بنگرد، تلاوت كند، تدبر كند، راه هدایت بیاموزد و قرآن چراغی فراروی او در پیمودن صراط مستقیم باشد.

(۲۹/مهر/۹۱ ۵:۴۳)مجید املشی نوشته است:  اسلام ديدگاه محدود مادي حاكم به تئوري‌ها را در اصول مديريت و رفتار سازماني رد مي‌كند و با طرح موضوع دوساحتي بودن انسان، بر ديدگاه الهي و نقش عوامل معنوي نيز تأكيد دارد.
مديريت با نگاه اسلامي جدا از مقوله هدف، به چگونگي تحقق آن و تعالي انسان ها نيز توجه مي کند و اين امري بيش از آن است که در مديريت غربي مورد نظر است. بر اين اساس برخي از مهم ترين زمينه هاي تفاوت مديريت اسلامي و غيراسلامي عبارت است از:

۱ - نگرش به دنيا و آخرت: در اسلام آخرت ادامه حيات دنيوي محسوب مي شود ليکن اصالت دادن به دنيا و محبوب و مقدم داشتن آن مذموم شمرده مي شود.
۲ - ارزش هاي اسلام: مديريت اسلامي بر مبناي ارزش هاي الهي، زمينه هاي تعالي انسان را فراهم مي آورد. اين امر چه در سطح مديريت جامعه اسلامي و چه در سطح مديريت سازماني مصداق دارد.
۳ - توجه به انسان: مديريت اسلامي در سطحي بالاتر از مديريت غربي به مسائل مديريت و محور آن (انسان) توجه دارد. مديريت غربي بيشتر به روش ها و فنون مديريتي پرداخته است، مديريت اسلامي ضمن توجه به اين موارد، به انسان نيز توجه خاص دارد.
۴ - مباني مديريت اسلامي: رويکردهاي جديد مديريت به ارزش هاي انساني و اخلاقي توجه روزافزوني يافته است. مواردي مثل صداقت، تعهد، عدالت و... که در اسلام مباني اساسي در روابط رهبران و پيروان است، به تازگي مورد توجه صاحب نظران علوم مديريت در غرب قرار گرفته است.

در تاپیک 300 نکته در مدیریت اسلامی به بیان نکاتی که در اصول مدیریت اسلامی در حد چند خط و به صورت کاربردی مورد استفاده می توانست باشد اشاره کردیم.


مراجعه به سخنان امام علی (علیه السلام) و روش و سيره عملي حضرت اصول متعددي براي مديريت كارآمد به دست مي آيد و همچنین سوره ی حضرت یوسف(علیه السلام) در راستای مشخص نمودن سیمای یک مدیر و بیان ویژگیهای انان بسیار هدایت کننده و راهگشاست.در این تاپیک قصد داریم تا به بیان هشدارها و خطرهایی که برای یک مدیر وجود دارد و همینطور اخلاقیاتی که باید مورد توجه باشد بپردازیم. برای عزیزانی كه می‌خواهند با درس‌آموزی و پندآموزی از قرآن مدیرانی موفق با سیمایی قرآنی در حكومت اسلامی باشند و همچنین برای خودمان که بتوانیم به قدرت تشخیص مناسبی برای شناخت این مدیران برسیم.

[من انقلابی ام]

به نام خالق هستی
یکی از خطراتی که همه مدیرای امروزی در معرضش هستن و اکثرا هم بهش تن میدن پارتی بازیه. متاسفانه کسی هم که با پارتی بازی شغلی بدست میاره صلاحیت احراز اون شغل رو نداره و تجربه یا تحصیلات مرتبط نداره...

[مجید املشی]

قبل از شروع این مبحث یک نکته ی بسیار مهم به نظر میرسه که خدمت شما عرض میکنم.
شاید بعضی با خود بگویند که خب ما که قرار نیست مدیر جایی شویم یا اصلا نمی خواهیم تشخیص درستی هم داشته باشیم!
این حرف فقط می تونه به این دلیل باشه که تعریف درستی از مدیرت نداریم و برداشت اشتباه ما موجب چنین تصوری در ما شده است.
هر کدام از ما در زندگی در حال مدیریت هستیم!!!
یکی از مهترین اوامري در زندگي انسان براي پيشبرد اهداف او بسیار مؤثر می باشد همین مديريت باشد.
در هر موقعیتی ما نیاز به مدیریت داریم. پس نمی توانیم مدعی عدم نیاز به چنین پارامتر مهمی باشیم.


با یک تعریف ساده می توان گفت:

مديريت ، استفاده بهينه از منابع انساني و غيرانساني به منظورتحقق اهداف از پيش تعيين شده با توجه به قوانين حاكم است.

[vahrakan]

(۲/اسفند/۹۱ ۲:۱۹)مجید املشی نوشته است:  

بسم الله الرحمن الرحیم



این قرآن در حكم یك عهدنامه‌ای است از سوی خداوند به بندگانش . بر مسلمان تكلیف است كه با قرآن ارتباط مستمر داشته باشد، بر او بنگرد، تلاوت كند، تدبر كند، راه هدایت بیاموزد و قرآن چراغی فراروی او در پیمودن صراط مستقیم باشد.

در تاپیک 300 نکته در مدیریت اسلامی به بیان نکاتی که در اصول مدیریت اسلامی در حد چند خط و به صورت کاربردی مورد استفاده می توانست باشد اشاره کردیم.


سوره ی حضرت یوسف(علیه السلام) در راستای مشخص نمودن سیمای یک مدیر و بیان ویژگیهای انان بسیار هدایت کننده و راهگشاست.در این تاپیک قصد داریم تا به بیان هشدارها و خطرهایی که برای یک مدیر وجود دارد و همینطور اخلاقیاتی که باید مورد توجه باشد بپردازیم. برای عزیزانی كه می‌خواهند با درس‌آموزی و پندآموزی از قرآن مدیرانی موفق با سیمایی قرآنی در حكومت اسلامی باشند و همچنین برای خودمان که بتوانیم به قدرت تشخیص مناسبی برای شناخت این مدیران برسیم.

بسم الله الرحمن الرحیم
در مورد مدیریت اسلامی همانطور که شما فرمودید بر طبق احادیث معتبری که به دست ما رسیده است ...الگوهای مناسبی وجود دارد که لازم الاجرا است .اما موانع بسیاری در این باره و اجرای ان وجود دارد..
مدیران در طی این چند سالی که همه چیز از دید سیاسی نگریسته می شود ...متاسفانه بسیار زیاد ..درگیر احزاب و گروههای سیاسی گشته اند ..و کمتر مدیری را می توان یافت که با نمایندگان سیاسی و مجلس و یا دیگر رجال سیاسی در ارتباط نباشید ...و در حال حاضر به علت جایگاه دوستی اغلب مدیران سازمانی و دولتی ...بیشترین ضربه به چرخه مدیریتی این سازمانها وارد می گردد ...
از مشکلات عمده ای که می توان به ان اشاره نمود ..تغییر مدیران به همراه استیضاح وزرا در راس امور و یا تغییر رییس جمهوری در هر دوره 4 یا 8 ساله است ...و با این تغییرات که عمدتا سیاسی است ..مدیران انتصابی نیز شامل این تغییرات می شوند .
در ادارات دولتی اغلب صحبت از منش و نگرش اسلامی و رعایت این نوع از نگرش به صورت عملی و نظری است ..
اما در عمل در بسیاری از زمینه ها شغلی نوع نگرشها انتصابی و رابطه ای است ...نیروی مورد استخدام اغلب از اقوام مدیران انتخاب میگردد ....به صورتی به این موضوع نگریسته می شود که هنگامی که مدیر ارشد و یا مدیران بخشهای میانی و پایینی بازنشسته شدند ...باز هم در ان نهاد ریشه داشته باشند تا به قول معروف حق اب و گل حفظ شود .
از لوازم و وسایل و قدرت اداری برای منافع شخصی استفاده می گردد و چون این مهم در راس هر نهاد مشهود تر است ..
نیروهای پایین سطح استفاده از این منابع را حق خود می دانند ...
می توان مثالهای بسیاری را در هر نهاد اعم از سازمان منابع طبیعی ،جهاد کشاورزی ،صنعت معدن و تجارت ،و ....اورد که در این مقال نمی گنجد ...
امیدوارم که روزی فرا برسد که ما همه موضوعات را بر اساس ضوابط و دیدگاه اسلامی به اجرا در بیاوریم تا مدیرتی صحیح در گرداندن نهاد های دولتی و خصوصی داشته باشیم.
یا حق

[مجید املشی]

(۲/اسفند/۹۱ ۲۲:۵۲)vahrakan نوشته است:  بسم الله الرحمن الرحیم
در مورد مدیریت اسلامی همانطور که شما فرمودید بر طبق احادیث معتبری که به دست ما رسیده است ...الگوهای مناسبی وجود دارد که لازم الاجرا است .اما موانع بسیاری در این باره و اجرای ان وجود دارد..
مدیران در طی این چند سالی که همه چیز از دید سیاسی نگریسته می شود ...متاسفانه بسیار زیاد ..درگیر احزاب و گروههای سیاسی گشته اند ..و کمتر مدیری را می توان یافت که با نمایندگان سیاسی و مجلس و یا دیگر رجال سیاسی در ارتباط نباشید ...و در حال حاضر به علت جایگاه دوستی اغلب مدیران سازمانی و دولتی ...بیشترین ضربه به چرخه مدیریتی این سازمانها وارد می گردد ...
از مشکلات عمده ای که می توان به ان اشاره نمود ..تغییر مدیران به همراه استیضاح وزرا در راس امور و یا تغییر رییس جمهوری در هر دوره 4 یا 8 ساله است ...و با این تغییرات که عمدتا سیاسی است ..مدیران انتصابی نیز شامل این تغییرات می شوند .
در ادارات دولتی اغلب صحبت از منش و نگرش اسلامی و رعایت این نوع از نگرش به صورت عملی و نظری است ..
اما در عمل در بسیاری از زمینه ها شغلی نوع نگرشها انتصابی و رابطه ای است ...نیروی مورد استخدام اغلب از اقوام مدیران انتخاب میگردد ....به صورتی به این موضوع نگریسته می شود که هنگامی که مدیر ارشد و یا مدیران بخشهای میانی و پایینی بازنشسته شدند ...باز هم در ان نهاد ریشه داشته باشند تا به قول معروف حق اب و گل حفظ شود .
از لوازم و وسایل و قدرت اداری برای منافع شخصی استفاده می گردد و چون این مهم در راس هر نهاد مشهود تر است ..
نیروهای پایین سطح استفاده از این منابع را حق خود می دانند ...
می توان مثالهای بسیاری را در هر نهاد اعم از سازمان منابع طبیعی ،جهاد کشاورزی ،صنعت معدن و تجارت ،و ....اورد که در این مقال نمی گنجد ...

در مورد اینکه فرمودید الگوهایی وجود دارد کاملا درسته. و در حال حاضر در کشور ما حرکت های خوبی در این زمینه در حال شکلگیریست که از منابع غنی که در اختیار داریم بتوانیم الگوهای مدیریتی و اقتصادی و ... را تدوین نماییم.

در مورد نقصایی که در مدیریت وجود دارد و اینکه موانع زیادی در تحقق ان هست هم شکی نیست.
اما در این موضوع ما طبیعتا به دنبال مباحث سیاسی نیستیم و اینکه در پی ضامن اجرایی برای آن باشیم.
ما می خواهیم با ویژگیهایی که در منابع اسلامی ما امده بتوانیم لااقل مدیران خوب را تشخیص دهیم و به راحتی قضاوت نکنیم در مورد افراد و ببنیم که چگونه میتوان از این ویژگیها در زندگی خودمان برای بهتر زیستن و داشتن مدیریت درست استفاده کرد.

[مجید املشی]

در ادامه در هر ارسال به دو مورد از ویژگیها و اصولی که بسیار راهگشا هستند به صورت کوتاه و مختصر اشاره خواهیم کرد.



1. صبر و تحمل

تحمل ، از اركان مديريت اسلامي است .

امام علي (علیه السلام) مي فرمايد:
ابزار مديريت ، سعه صدر است ؛

میزان الحکة، ج 2، ص 512

بردباري مهم ترين ركن مديريت و سياست است .

2. صداقت

در بحث صداقت مدير، راستي در گفتار و رفتار با هم همراهند، ودراصطلاح امروز، صداقت قول و فعل يا عمل و گفتار اطلاق مي شود.
اين ويژگي از زيباترين جلوه هاي مديريت است ؛ چرا كه عامل اصلي جلب اعتماد ديگران و ايجاد صميميت بين او و دیگران به شمار مي رود. بیشتر مديران موفق ، افزون بر كياست و زيركي و تدبير، ويژگي صدق در گفتار وكردار را نيز دارند.

خداوند در قرآن مي فرمايد:

يا أَيها الَّذين آمنُوا اتَّقُوا اللّه و كُونُوا مع الصادقين ؛
اي اهل ايمان ، خدا ترس بوده و همراه با راست گويان باشيد.

امام علي (علیه السلام) نيز مكرر بر صداقت و راستي در گفتار و كردار تأكيد مي كنند و آن را عامل نجات و موجب كرامت و بزرگ منشي مي دانند.چنان كه آن را پيروزمندترين راهنما در كارها نيز معرفي مي كنند.

[soshiant]

سلام به همه دوستان .

به طور کلی اسلام یک سری نظام ارزشی عمیق و گسترده ای داره که مدیریت مدیران مسلمان رو تحت تأثیر قرار می ده ،

در قرآن کریم شرایط و اصول مدیریت در دو اصل تبیین شده است.

قال اجعلنی علی خزائن الارض انّی حفیظٌ علیم. ( سوره یوسف آیه 55 )

(حضرت یوسف گفت مرا بر خزانه مملکت مسلط کن که من نگهبان (امین) و دانا هستم.)

حفیظ بیانگر اصل تعهد و پایبندی به اصول و ارزش هاست و «علیم» بمعنای تخصص و مهارت لازم جهت انجام امور است. ( 1 ) این دو اصل بیانگر تفاوت مدیریت اسلامی و مدیریت غیر اسلامی است،

شاید بشه گفت: بهترین منبع برای شناخت اصول مدیریت اسلامی، بررسی نامه حضرت علی ـ علیه السّلام ـ به مالک اشتر ، که در واقع معرف سیمای کارگزاران نظام اسلامی و اصول مدیریت به نحو زیبایی در اون تبیین شده. ( نهج البلاغه نامه 53 )

به عنوان نمونه و تیتر وار :

1. هدف گیری و خط مشی و برنامه ریزی صحیح:

«و لیکن احبّ الامور الیک اوسطها فی الحقّ و اعمّها فی العدل و اجمعها لرضی الرّعیةِ...»
باید بهترین کارها در نزد تو میانه ترینش در حق و عمومی ترین آن در عدالت و جامع ترینش در رضایت مردم باشد.

2. سازماندهی و ایجاد انگیزه:

«و الصق باهل الورع و الصدق... و لا یکوننّ المحسن و المسیء عندک بمنزلةٍ سواءٍ، فانّ فی ذلک تزهیداً لأهل الاحسان فی الاحسان و تدریباً لأهل الاساءةِ علی الاساءةِ و الزم کُلاًّ منهم ما الزم نفسه.»
بر پرهیزگاران و راستگویان بپیوند... و نباید نیکوکار و بدکار در نزد تو برابر باشند، زیرا این کار نیکوکار را به کار نیک بی رغبت و بدکار را به بدی ترغیب می کند، هر یک را نسبت به کاری که خود بدان ملزم ساخته پاداش ده .


3. جذب و به کارگیری نیروهای صالح و شایسته:

و اکثر مدارسةَ العلماء و منافثةَ الحُکماء فی تثبیتِ ما صلحَ علیهِ امرُ بلادک»
در تثبیت آنچه امور دیار تو را اصلاح می کند با علما و حکما گفت و شنود کن.

ثم الصق بذوی الاحساب و اهل البیوتات الصالحةِ و السوابق الحسنةِ ثمّ اهل النّجدةِ والشجاعةِ والسّخاء و السّماحة فانّهم جماعٌ من الکرم و شعب من العُرفِ .
آنگاه به مردم اصیل و خوشنام و خانواده های صالح که سابقه ای نیکو دارند بپیوند. سپس پیوند خود را با سلحشوران و دلیران و سخاوتمندان و جوانمردان استوارنمای زیرا اینان جماعت کرم و شاخه های احسان و خوبی اند.

4. توجه به عوامل و اسباب پیشرفت جامعه:

ثم استوصِ بالتُّجار و ذوی الصناعات و اوصِ بهم خیراً... فانّهم موادّ المنافع و اسباب المرافق
سفارش مرا در حق بازرگانان و پیشه وران بپذیر و درباره نیکی کردن به آنها سفارش کن... زیرا آنها مایه های منافع و اسباب رفاه و آسایش جامعه هستند.


پ.ن :

1. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، 1374، ج 10، ص 10.

[مجید املشی]

3. امانتداري


از ويژگي هاي پيامبر اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)، حتي پيش از بعثت و زمامداري و مديريت رسمي و الهي اش بر جامعه اسلامي ، صفت امانتداري است . او امين بود و اين زيور و صفت را تا ابد در جايگاه رهبر و مدير بزرگ الهي با خود خواهدداشت . تأسي به اين صفت ، و نزديكي به اين حالت ، تكليفي بزرگ براي مديران جوامع امروز، به ويژه جوامع اسلامي است .

حضرت موسي (علیه السلام) وقتي خواست براي حضرت شعيب (علیه السلام) عهده داركاري شود، دختر حضرت شعيب (علیه السلام) درباره او به پدر چنين گفت :

يا اَبت استَاجِرْه ان خَيرَ من استَاجرْت القَوِي الاَمين .

پدر اين جوان را براي خدمت اجير كن ، زيرا بهترين كارگزار كسي است كه در كارش توانمند و امين باشد.

مدير در دنياي امروز، حافظ اموال ، دارايي ها، سرمايه ها، ابزار و متعلقات سازمان تحت مديريتش است . حفظ اسرار، پوشش عيوب ، رازداري و نهانداري نيز از رموز توفيق مدير است . ويژگي امانتداري از ديدگاه حضرت امير(علیه السلام) تا بدان حد مهم است كه اصل پست مديريت را نيز امانت مي داند.

آن حضرت به يكي از كارگزارانش مي نويسد:
پست فرمانداري براي تو وسيله آب و نان نيست بلكه امانتي است كه در گردن توست .
و لذا يكي از اصول مهم مديريت و وظايف اصلي مدير را امانتداري وامين بودن مي داند و مي فرمايد:
در به كارگيري كارمندان و مديراني كه بايد زير نظر تو كار كنند،هيچ گونه واسطه و شفاعتي را نپذير، مگر شفاعت
امانت و كفايت را.




4. آگاهي و تخصص

از ويژگي هاي مهم مدير كارآمد، آگاهي لازم از مسائل مربوط به مسؤوليت او است كه شرط كام يابي او نيز به شمار مي رود، داشتن آگاهي ومهارت لازم ، ضامن پيشرفت سازمان به سمت و سوي اهداف مورد نظر است .


امام علي (علیه السلام) مي فرمايد:
اي مردم ، همانا سزاوارترين فرد به اين امر (خلافت و مديريت) ، كسي است كه در اجراي امور تواناترين ، و در فهم مسائل داناترين به فرمان خداوند باشد.
از اين روست كه حضرت يكي از آفات جدي مديريت را بركناري و واپس نهادن انسان هاي آگاه و بافضيلت مي داند.

[مجید املشی]

5. پرهيزگاری


پرهيزگاري ، عامل بازدارنده از خطا و مصونيت از لغزش به شمار مي رودو از شرايط مهم مديريت و زمامداري در نظرگاه اميرمؤمنان (علیه السلام) است .

البته در قرآن نيز به اين مهم اشاره شده است :

و من يتَّق اللّه يجعل لَه من أمرِه يسراً؛
كسي كه تقوا پيشه كند، خداوند سختي هايي را كه براي او پيش مي آيد،آسان مي كند.

امام علي (علیه السلام) مي فرمايد:
هر كس به دامن تقوا چنگ زند، سختي ها و شدايدي كه به او نزديك شوند، از او دور گشته و كارهايي كه بر ذائقه او تلخ آمدند، شيرين مي گردند و موج هاي متراكمي كه مي خواهند او را به كام خود بكشند،از جلوي او كنار رفته و امور مشقت آفرين بر او آسان مي شود.




6. عدالت


عدالت ، مجموعه اي از رفتار، گفتار و كردار است كه لازمه مديريت كارآمد و پويا به شمار مي رود.

مديري كه در مؤلفه هايي چون گفتار، رفتار وپندار خويش ، عدالت و انصاف را رعايت كند، در حقيقت ، افزايش وفاداري به سازمان را به ارمغان آورده ، و افراد با مشاهده اين روحيات ، به تحقق اهداف سازمان وفادارتر و پايبندتر مي شوند.

امام علي (علیه السلام) رعايت عدالت رامايه روشني چشم كارگزاران دانسته و مي فرمايد:
برترين روشني چشم واليان ، برقراري عدل در مملكت است .

ايشان همچنين در اهميت عدالت يادآور مي شوند كه :
كسي كه پس از من ، سرپرستي را به عهده بگيرد، در روز قيامت در كنارصراط نگاه داشته مي شود و فرشتگان مقرب الهي نامه اعمال او رامي گشايند. اگر در ميان مردم با عدالت رفتار كرده باشد، پس عدلش اورا نجات مي دهد.

[dinpajoohan]

(۲/اسفند/۹۱ ۲:۱۹)مجید املشی نوشته است:  

بسم الله الرحمن الرحیم



این قرآن در حكم یك عهدنامه‌ای است از سوی خداوند به بندگانش . بر مسلمان تكلیف است كه با قرآن ارتباط مستمر داشته باشد، بر او بنگرد، تلاوت كند، تدبر كند، راه هدایت بیاموزد و قرآن چراغی فراروی او در پیمودن صراط مستقیم باشد.

در تاپیک 300 نکته در مدیریت اسلامی به بیان نکاتی که در اصول مدیریت اسلامی در حد چند خط و به صورت کاربردی مورد استفاده می توانست باشد اشاره کردیم.


مراجعه به سخنان امام علی (علیه السلام) و روش و سيره عملي حضرت اصول متعددي براي مديريت كارآمد به دست مي آيد و همچنین سوره ی حضرت یوسف(علیه السلام) در راستای مشخص نمودن سیمای یک مدیر و بیان ویژگیهای انان بسیار هدایت کننده و راهگشاست.در این تاپیک قصد داریم تا به بیان هشدارها و خطرهایی که برای یک مدیر وجود دارد و همینطور اخلاقیاتی که باید مورد توجه باشد بپردازیم. برای عزیزانی كه می‌خواهند با درس‌آموزی و پندآموزی از قرآن مدیرانی موفق با سیمایی قرآنی در حكومت اسلامی باشند و همچنین برای خودمان که بتوانیم به قدرت تشخیص مناسبی برای شناخت این مدیران برسیم.

سلام دوست عزیز با تمام صحبت های شما موافق هستم و انصافا دین اسلام و کتاب قرآن بهترین تعالیم را نه تنها در زمینه مورد بحث بلکه در تمام زمینه های اقتصادی اجتماعی و سیاسی و .......داراست .اما متاسفانه امروزه جوونای ما علم را فقط از دهان فلان استاد غربی یا کتاب فلان استاد آمریکایی یا... میبینن و دریغ از اینکه چه منبع پر و ارزشمندی را خود دارند.