آیا سیاه دانه داروی تمام بیماریهاست؟

[سعدی]

سلام
در خیلی از سایتهای طب سنتی، وقتی صحبت از سیاه دانه به میون میاد احادیثی ذکر میشه که آن را شفای هر نوع بیماری دانسته اند:
http://www.ctii.ir/learning/science/158-...a-sativa-l

نقل قول:- فی الیله الاسری: مامررت بملأمن الملائکه الاان قالوا یا محمد احتجم و أمر امتک بالحجامه و ما تداویتم به الحجامه، الشونیز و القسط.

ترجمه: شب معراج دراثناء پیمودن راه، به عده ای از ملائکه (فرشتگان) برخورد کردم که می گفتند: ای محمد(صلی الله علیه وآله) حجامت را به امّت توصیه بفرما و بهترین درمان برای شما حجامت و خوردن سیاهدانه و قُست است.

- فقه الرضا علیه السلام قال: اروی عن العالم علیه السلام: ان حبه السودا مبارکه یخرج الداء الدفین من البدن.

ترجمه: از فقه الرضا علیه السلام، از امام موسی بن جعفر علیه السلام روایت شده است که سیاهدانه مبارک است و بیماری های مزمن را از بدن خارج می کند.

- عن فیه الرضا: ان حبه السوداء شفاء من کل داء الا السام، علیکم بالعسل و حبه السوداء.

ترجمه: از امام رضا علیه السلام روایت شده: همانا سیاهدانه از هر بیماری شفاست به جز مرگ و بر شما باد به مصرف عسل و سیاهدانه.

- عن المفضل قال: شکوت إلی أبی عبدالله علیه أنی ألقی من البول شده فقال: خذ من الشونیز فی آخر اللیل.

ترجمه : از مفضل روایت شده است که به امام صادق علیه السلام، از سختی ادرار کردن شکایت کردم فرمودند: از سیاهدانه در آخر شب استفاده کن.

- عن أبی عبدالله علیه السلام قال: أن فی الشونیز شفاء من کل داء، فأنا آخذه للحمی و الصداع و الرمد ولوجع البطن و لکل ما یعرض لی من الأوجاع، یشفینی الله عزوجل به.

ترجمه: دربیان امام صادق علیه السلام چنین آمده است، همانا سیاهدانه شفای هر دردیست، من آن را برای تب، سردرد، درد چشم و شکم و سایر دردها مصرف می کنم و به اذن خداوند شفا می یابم.

- المکارم: قال رسول الله: ان هذه الحبه السوداء فیه شفاء من کل داء الاالسام

فقلت: و ما السام؟ قال الموت. قلت: و ما الحبه السودا؟ قال: الشونیز. قلت: و کیف أصنع؟ قال: تأخذ احدی و عشرین حبه فتجعلها فی حرقه و تنقعها فی الماء لیله، فاذا أصبحت قطرت فی المنخرالایمن قطره، وفی الایسر قطرتین، فاذا کان فی الیوم الثانی قطرت فی الایمن قطرتین و فی الایسر قطره، فاذا کان فی الیوم الثالث قطرت فی الایمن قطره و فی الایسر قطرتین تخالف بینهما ثلاثه أیام. قال سعد: وتجدد الحب فی کل یوم.

ترجمه : در کتاب مکارم الاخلاق رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، بیان شده است: همانا در سیاهدانه شفای همه بیماری ها است، مگر سام.

پس گفتم سام چیست ؟ فرمودند: مرگ. گفتم سیاهدانه چیست؟ فرمودند: شونیز. گفتم چگونه برای مصرف آن را آماده کنم؟ فرمودند بیست و یک عدد آن را در پارچه ای داخل آب در شب قرار می دهی، صبح یک قطره در بینی راست و دو قطره در بینی چپ می چکانید، در روز دوم دو قطره در بینی راست و یک قطره در بینی چپ، در روز سوم یک قطره در راست و دو قطره در چپ می چکانید، تا سه روز عکس همدیگر. سعد گفته: هر روز این دانه را عوض می کنی.

اگر این احادیث جعلی باشند که نباید ذکر بشن. اما اگر صحیح باشند، می تونه یک انقلاب در علم پزشکی ایجاد کنه.

فکرشو کنید که یک دارو بتونه تمام بیماریها (به جز مرگ) رو شفا بده. دیگه لازم نیست دانشجوهای پزشکی هفت سال درس بخونند، فقط باید یه کلاس براشون گذاشته بشه که با سیاهدانه آشنا بشن. پزشکان هم دیگه نیازی به معاینه و تشخیص بیماری ندارند، بلکه صرفاً با اطلاع از بیمار بودن فرد، می تونند براش سیاهدانه تجویز کنند.


پس اگر فردی حتی یک درصد احتمال بده که این موضوع صحت داشته باشه، ارزش داره که عمرش رو صرف تحقیق در این زمینه کنه. اگر شما بتونید وجود چنین دارویی رو اثبات کنید، خدمت بزرگی به جامعه کرده اید و بدون شک لایق جایزه نوبل خواهید بود.

[فاطمه خانم]

سلام
اتفاقا این ماجرا برای من هم سوال بود .

از جامع الاحادیث هم نگاه کردم . منبع حدیثی که فرموده شده بود و یک حدیث مشابه از امام رضا علیه السلام () هم بود که عکسش رو خدمت شما میگذارم ، ببینید ..
سیاهدانه در عرب به حبه السوداء معروف هست .
.


البته من سیاهدانه استفاده میکنم برای رفع ضعف . همراه با عسل .
برای من که فوق العاده مفید هست .
البته دایمی نمیشه استفاده کرد .
.
مادرم هم روغن سیاهدانه رو به دستشون میزنن برای رفع درد . می فرماید موثر هست .


تعداد و اندازه مصرف و همراهیش با بقیه گیاهی ها هم مهمه .

[سعدی]

پاسخ کارشناس محترم سایت askdin :
http://www.askdin.com/showthread.php?p=9...post905541


با صلوات بر محمد و آل محمد
و سلام و عرض ادب
پرسشگر گرامی در مورد صحت روایت مورد سؤال باید عرض شود که این روایت در کتاب «الفقه المنسوب إلى الإمام الرضا عليه السلام، ص 346» آمده است که در این کتاب سندی برای آن نیاورده‌اند و فقط آدرس داده شده است: «مكارم الأخلاق: 185، طب الائمّة: 51 و 68، من «و عنه عليه السلام ...».»
و همچنین در کتاب «بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏59، ص 227» این روایت آمده که از کتاب «فقه الرضا» نقل شده است و سندی برای آن ذکر نشده که مورد بررسی قرار گیرد.

ولی در کتاب « بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏59» بابی تحت عنوان «باب الحبة السوداء؛ باب در سياه دانه» آمده و یازده روایت در مورد سیاه دانه ذکر شده است که در ادامه به دو روایت اشاره می گردد:
‏1- فِقْهُ الرِّضَا ع، قَالَ أَرْوِي عَنِ الْعَالِمِ ع‏ أَنَّ حَبَّةَ السَّوْدَاءِ مُبَارَكَةٌ يُخْرِجُ الدَّاءَ الدَّفِينَ مِنَ الْبَدَنِ؛ در فقه الرضا عليه السّلام از عالم روايت كنم كه سياهدانه بركت دارد و درد درون تن را بر آرد.‏
2- وَ عَنْهُ ع‏ أَنَ‏ حَبَّةَ السَّوْدَاءِ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلَّا السَّامَ وَ عَلَيْكُمْ بِالْعَسَلِ وَ حَبَّةِ السَّوْدَاءِ؛ و از همان: كه سياهدانه درمان هر درد است جز مرگ، بر شما باد به عسل و سياهدانه.

علامه مجلسى (رحمة الله علیه)، در ادامه به بيان و تبیین این روایات پرداخته و می‌فرماید: گويا خبر يكم در باره بينى از كتب عامه گرفته شده كه از عبد اللَّه بن بريده است از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و در آنست كه چون بامدادت شد در منخر راست يك قطره چكان و در چپ دو تا و فردا برعكس و روز سوّم چون روز يكم، و همان درست است.
و صاحب فتح البارى پس از نقل اين روايت گفته: و از اين روايت برآيد كه مقصود از اينكه اين دانه داروى هر درديست اين نيست كه خودش تنها در هر دردى بكار رود، بلكه بسا بايد سائيده باشد يا نسائيده، خورده شود يا نوشيده يا در بينى كشند يا بمالند بتن و جز آن.
و گفته‏اند: معنى اينكه از هر درد يعنى هر درد درمان پذير بدان، زيرا كه آن درمان دردهاى سرد است نه گرم. آرى در برخى داروهاى درد گرم و خشك براى زود رساندن داروى تر و سرد بدانها بكار رود، چون زود نفوذ كند، و بكار زدن برخى‏ داروهاى گرم براى خاصيتى كه دارند در برخى مرضهاى گرم مورد انكار نيست مانند عنزروت كه گرم است و در داروهاى تركيبى چشم درد بكار رود با اينكه چشم درد باتفاق حكماء ورم گرم است- دانشمندان طب: گفتند: سياهدانه گرم و خشك است و بادشكن و براى تب سه يك و بلغم خوب است و هر سدّه و بادى را برگشايد، و چون كوبيده شود و با عسل معجون گردد و با آب گرم نوش شود- نمك را آب كند و بول و خون حيض را بگشايد و داراى جلاء و برش است، و چون كوبيده شود و در پارچه كتانى بسته شود يا در پوست، بوئيدنش از براى زكام سرد خوبست، و چون هفت دانه‏اش در شير زن خيس شود و ببينى ريزند براى دچار بيرقان سودمند است، و نوشيدن يك مثقالش بآب براى تنگ نفس خوبست، بستنش بطور ضماد بر سردرد سر سرد را نافع است، و چون با سركه پخته شود و در دهن بگردانند درد دندان كرمو را سود دهد.
ابن بيطار و جز او كه در داروهاى تك كتاب نوشتند اين منافع و بيشتر از آن را براى سياهدانه ذكر كردند.
خطابى: گفته: اينكه فرموده: از هر دردى مقصود درد خاصّى است، زيرا در طبع هيچ گياهى نيست كه درمان همه طبائع مخالف هم را داشته باشد، و مقصود اينست كه درمان هر درديست كه از رطوبت پديد شود.

[سعدی]

نقل قول:خطابى: گفته: اينكه فرموده: از هر دردى مقصود درد خاصّى است، زيرا در طبع هيچ گياهى نيست كه درمان همه طبائع مخالف هم را داشته باشد، و مقصود اينست كه درمان هر درديست كه از رطوبت پديد شود.

سوال:
در روایات آمده که سیاه دانه داروی هر دردی به جز مرگ است. چطور می توان "هر دردی به جز مرگ" را به معنای "دردهایی که از رطوبت پدید می آیند" تفسیر کرد؟

پاسخ:
با صلوات بر محمد و آل محمد
و سلام و عرض ادب
کاربر گرامی از آن جا که سیاه دانه دارای خواص درمانی بسیاری است در روایات به این مطلب اشاره شده که دوای هر دردی است جز مرگ.
اما این جمله «درمان هر درديست كه از رطوبت پديد شود.» را علامه مجلسی از خطابى نقل می کنند که گفته: از هر دردى مقصود درد خاصّى است، زيرا در طبع هيچ گياهى نيست كه درمان همه طبائع مخالف هم را داشته باشد، و مقصود اينست كه درمان هر درديست كه از رطوبت پديد شود.
و از این جهت باید به پزشکان طب سنتی مراجعه کرد.

http://www.askdin.com/showthread.php?p=9...post905742

[سعدی]

برای فهم معنای بسیاری از احادیث، باید به علم مراجعه شود. به طور مثال در حدیث معتبری از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که زمین روی پشت ماهی است و ماهی هم بر روی شاخ گاو قرار دارد. با تطبیق این حدیث بر نظریات علمی در می یابیم که احتمالاً منظور از ماهی مواد مذاب زیر زمین است و منظور از شاخ گاو هم نیروی جاذبه است.
http://www.islamquest.net/fa/archive/question/tr21594

به نظر می رسد که حدیث مورد بحث ما هم از چنین الگویی پیروی می کند. حدیث بیان می کند که سیاه دانه درمان تمام بیماریها به جز مرگ است، اما از آنجا که می دانیم هیچ دارویی نمی تواند برای درمان تمام بیماریها به کار رود، "تمام بیماریها به جز مرگ" را به معنای "بیماریهایی که از رطوبت پدید می آیند" تفسیر می کنیم.

[-Ali-]

(۸/بهمن/۹۵ ۰:۰۰)سعدی نوشته است:  سوال:
در روایات آمده که سیاه دانه داروی هر دردی به جز مرگ است. چطور می توان "هر دردی به جز مرگ" را به معنای "دردهایی که از رطوبت پدید می آیند" تفسیر کرد؟

چون سیاه دانه طبیعت گرم و خشک دارد بنابراین خطابى نتیجه گرفته است که باید برای "بیماریهایی که از رطوبت پدید می آیند" به کار رود، حتی اگر فرض بگیریم که یک بیماری از گرمی پدید آمده باشد، به راحتی می توان سیاه دانه را با سرکه ترکیب کرد تا طبیعت آن معتدل گردد.

همانطور که امام صادق (علیه السلام) در مناظره ای با پزشک هندی می فرمایند:
.... گرمی را با سردی معالجه می کنم و سردی را با گرمی، رطوبت را با خشکی درمان می کنم و خشکی را با رطوبت و آنچه را که پیامبراسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرموده به کار می بندم و نتیجه کار را به خداوند وامی گذارم.
سپس به سخن جدش رسول الله (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) اشاره کرده، افزوند: «معده خانه هر بیماری و پرهیز، سرآمد هر درمان است.» ....

[سعدی]

(۱۰/بهمن/۹۵ ۱۸:۰۶)-Ali- نوشته است:  همانطور که امام صادق (علیه السلام) در مناظره ای با پزشک هندی می فرمایند:

سلام علی آقا
این مناظره هم بعضی بخشهاش در ظاهر با علم در تضاده:

نقل قول:[امام صادق (علیه السلام) فرمودند]
... خداوند مو را بالای سر رویانده تا به وسیله آن روغن لازم به مغز برسد و بخار مغز از طریق موها خارج شود.
... قلب، صنوبری شکل آفریده شده است تا هنگام آویختگی، نوک باریکش وارد ریه شده و از نسیم آن خنک گردد و نیز مغز سر ازحرارت آن آسیب نبیند.
... ریه را در دوقسمت آفریده تا قلب میان فشارهای آن دو (هنگام باز و بسته شدن) داخل شده و هوا بگیرد.
... کلیه ها مانند لوبیا ساخته شده اند، برای این که منی ازکلیه ها قطره قطره به سمت مثانه می چکد. اگر کلیه ها کروی و یا به شکل چهارگوش بودند، قطرات منی که همواره در حال انبساط وانقباضند، به یکدیگر برخورد کرده و در نتیجه هنگام خروج، موجب التذاذ نمی شود.
...
طبیب که تاکنون سکوت کرده و به سخنان امام گوش می داد، با تعجب پرسید: این ها را از کجا می دانی؟!
از پدرانم فراگرفته ام; پدرانم از رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) آموخته اند; رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از جبرئیل و جبرئیل از خداوند متعال فرا گرفته است.
طبیب هندی که چنین شخصیت علمی را در عمرش ندیده بود، به فکرفرو رفت. آنگاه در حالی که محو تماشای سیمای امام بود، چنین لب به سخن گشود: تصدیق می کنم و شهادت می دهم که جز خدای یگانه، خدایی نیست ومحمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرستاده اوست. به خدا سوگند، تاکنون کسی را در طب،عالم تر از تو ندیده ام.

علم نمی تونه به طور مستقیم از احادیث برداشته بشه چون معنای اونها تفسیر پذیره. مثلاً ما نمی تونیم با تکیه بر مناظره بالا به نحوه کارکرد موها و قلب و کلیه پی ببریم. بلکه باید ابتدا به سراغ علوم تجربی برویم و بعد از اینکه به کارکرد اجزای بدن پی بردیم، حدیث را طوری معنا کنیم که تضادی با علم نداشته باشد.

ما نمی تونیم از احادیث نتیجه بگیریم که زمین روی شاخ گاو قرار گرفته، بلکه باید ابتدا ساختار منظورمه شمسی را تشخیص دهیم و بعد "شاخ گاو" را طوری معنا کنیم که با مدلهای علمی سازگار باشد.

حدیثی که در مورد سیاه دانه ذکر شد هم به همین صورت است. باید ابتدا با علم پزشکی تشخیص دهیم که سیاه دانه در درمان کدام بیماریها کاربرد دارد. بعد می توانیم عبارت "تمام بیماریها به جز مرگ" را طوری معنا کنیم که شامل همان بیماریها شود.

بنابراین "طب اسلامی" نمی تونه ما رو از علم پزشکی بی نیاز کنه.

[عبدالرحمن]

نقل قول:اگر این احادیث جعلی باشند که نباید ذکر بشن. اما اگر صحیح باشند، می تونه یک انقلاب در علم پزشکی ایجاد کنه.

فکرشو کنید که یک دارو بتونه تمام بیماریها (به جز مرگ) رو شفا بده. دیگه لازم نیست دانشجوهای پزشکی هفت سال درس بخونند، فقط باید یه کلاس براشون گذاشته بشه که با سیاهدانه آشنا بشن. پزشکان هم دیگه نیازی به معاینه و تشخیص بیماری ندارند، بلکه صرفاً با اطلاع از بیمار بودن فرد، می تونند براش سیاهدانه تجویز کنند.


پس اگر فردی حتی یک درصد احتمال بده که این موضوع صحت داشته باشه، ارزش داره که عمرش رو صرف تحقیق در این زمینه کنه. اگر شما بتونید وجود چنین دارویی رو اثبات کنید، خدمت بزرگی به جامعه کرده اید و بدون شک لایق جایزه نوبل خواهید بود.

اگر سیاهدانه درمان همه چیز باشد باز هم پزشکی باید باشه و هیچ تناقضی نداره

بعد اینکه نحوه دقیق مصرفش خیلی مهمه که ازش غفلت شده


اما یه نکته مهم برای شما و دوستات

حتماً تو خونه سیاه دونه رو دود کن خیلی برات لازمه زیاد بهت نزدیک شدن اونا...

[سعدی]

شروط درمان با سیاهدانه

شرط اول
تعداد سیاهدانه‌ای که می‌خواهد مصرف کند فرد باشه. البته مواردی هم داریم که به وزن تعیین می‌کند. روایات آن را بعدا خواهیم خواند.
شرط دوم
شخصی که از سیاهدانه استفاده می‌کند باید اعتقاد داشته باشد.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِرَجُلٍ اشْتَكَى‌ بَطْنَهُ‌ خُذْ شَرْبَةَ عَسَلٍ وَ أَلْقِ فِيهَا ثَلَاثَ حَبَّاتِ شُونِيزٍ أَوْ خمس [خَمْساً] أَوْ سبع [سَبْعاً] ثُمَّ اشْرَبْهُ تَبْرَأْ بِإِذْنِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ عِنْدَ مُحَمَّدٍ مِنْ جِلَّةِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَقَدْ وَصَفَ لَهُ هَذَا فَقَالَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ يَا جَعْفَرُ فَقَدْ فَعَلْنَا هَذَا فَمَا رَأَيْنَاهُ يَنْفَعُنَا فَقَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ إِنَّمَا يَنْفَعُ أَهْلَ الْإِيمَانِ وَ لَا يَنْفَعُ أَهْلَ النِّفَاقِ وَ عَسَى أَنْ تَكُونَ مُنَافِقاً وَ أَخَذْتَهُ عَلَى غَيْرِ تَصْدِيقٍ مِنْكَ لِرَسُولِ اللَّهِ ص فَنَكَسَ الرَّجُلُ رَأْسَه‌[18] یعنی کسی از درد شکم به رسول خدا ص شکایت کرد فرمود به اندازه یک قاشق مرباخوری عسل که در آن سه دانه یا پنج یا هفت دانه سیاه دانه است سه مرتبه مصرف کن خوب می‌شوی. مردی از اهل مدینه به امام صادق ع عرض می‌کند درحالیکه نزد امیر مدینه که مهم بود که این کار را کردیم ولی خوب نشدیم فرمود همانا برای اهل ایمان منفعت دارد و برای منافق فائده‌ای ندارد. شاید تو اهل نفاق باشی و شاید رسول خدا ص را تصدیق نکرده‌ای پس مرد سرش را پایین انداخت.
با این داروها اندازه ایمان را می‌سنجیم. گاهی افرادی روستایی فورا خوب می‌شوند. اما شهری‌ها کمتر اثر می‌کند. چون به آن‌ها تلقین شده است.
می‌شود افرادی با داروهای طب اسلامی خوب نمی‌شوند. به آن‌ها عرض می‌کنم برو بیشتر بخور. تردیدی در کار نیست. چون پیامبر ص می‌فرمود برو بیشتر بخور. شخصی مبتلا به اسهال بود پیامبر ص فرمود به او عسل بدهید. برادر او آمد گفت اسهال او بیشتر شده است تا سه مرتبه باز پیامبر ص فرمود به او عسل بدهید.
صَدَقَ‌ اللَّهُ‌ وَ كَذَبَ بَطْنُ أَخِيك‌[19] یعنی خداوند راست گفت و شکم برادرت دروغ می‌گوید.
بنابراین اعتقاد و ایمان می‌خواهد و حداقل طبیب باید ایمان داشته باشد. می‌گویند داروهای اسلامی پنجاه درصد است به خاطر همین روایت است که می‌فرماید که همانا برای اهل ایمان منفعت دارد.
مردم به طب شیمیایی اعتقاد راسخ دارند و نتیجه هم می‌بینند ولی شاید برخی به طب اسلامی اعتقاد ندارند. می‌گویند این داروها برای مکه ومدینه است یا برای مورد خاصی است و از این گونه حرف ها می‌زنند.
شرط سوم
سیاهدانه روش استفاده بخصوصی دارد. خورده شود یا ساییده شود، یا روغن آن استفاده شود ، یا الک شود، یا دربینی بریزیم، یا پودر آن را در بینی بریزیم.
شرط چهارم
تدبیری باید داشته باشیم تا سیاهدانه به محل بیماری برسد. چون فرمود سیاهدانه به هرکجا برسد شفا است ما باید ابتکار بخرج بدهیم تا به آن عضو بیمار برسد.

http://www.askdin.com/showthread.php?t=5...post906246

[Bidel.s]

نقل قول:

شخصی که از سیاهدانه استفاده می‌کند باید اعتقاد داشته باشد.

این دیگه می ره سمت ماسمالیزیشن

اگه سیاه دانه مصرف کنی و عمل نکرد یعنی ایمان نداری و از ایرادی هم وارد نمی شه
جالب بود

[عمار94]

(۱۲/بهمن/۹۵ ۱:۲۴)Bidel.s نوشته است:  این دیگه می ره سمت ماسمالیزیشن

اگه سیاه دانه مصرف کنی و عمل نکرد یعنی ایمان نداری و از ایرادی هم وارد نمی شه
جالب بود

واقعا این طور نیست ، روال این تاپیک از اول اشتباه بالا اومده . این تاپب زمانی ارزش داشت که از زبان یک مسلمان و برای معرفی یک حدیث مطرح میشد . اگر یک مسلمان بخواد صرفا با استناد به یک حدیث درستی اسلام رو ثابت کنه شاید موفق نشه ، اگر هم یک کافر میخواد با استناد به یک حدیث نادرست بودن اسلام رو نشون بده باز روال کارش درست نیست .

ببینید ما مسلمانان معتقدیم نه تنها دارو بلکه هر چیزی در این جهان اثری دارد که متصل به عالم غیب است ، اگر گفته میشود دعا کنید مستجاب میشود یا دارو بخورید و درمان میشوید و اگر نشد دلایل دیگری دارد نشان از ماستالیزاسون نیست بلکه اشاره به پیش زمینه ای دارد که قبلا باید درموردش بیشتر دانست .و کلام اخر اینکه نفاق با اینکه به ظاهر پیچیده است اما با کمی بصیرت درک این نکات پیش پا افتاده و دست و پا زدن منافقان سخت نیست ، البته چون تمام نظریات شما در مرحله ی بالقوه بودن به سر میبرن شاید زیاد با مفهوم پیدایش نفاق اشنایی نداشته باشید .