کتاب های مهدویت

[SAEED_KOSAR]

در مورد کتاب غیبت نعمانی:

1- شخصیت نگارنده
نام ایشان، محمد بن ابراهیم بن جعفر الکاتب معروف به ابن ابی زینب (2) است . در علم رجال، چند نفر به «کاتب » شهرت یافته اند، که وی، یکی از آنهاست . او، کاتب محدث بزرگ; شیخ کلینی بوده و بخش بسیاری از کافی را نوشته است . وی اهل منطقه ی نعمانیه ی عراق بین واسط و بغداد و عراقی اصل بود و در سال 360 ه . ق . درگذشت .

نجاشی درباره ی او می نویسد: شیخ من اصحابنا، عظیم القدر، شریف المنزله، صحیح العقیده (3) یعنی هیچ انحرافی در عقیده اش نیست و شیعه ی دوازده امامی است . آقابزرگ طهرانی در کتاب الذریعة (4) ، پس از ستودن نعمانی می نگارد: کتاب الغیبه للحجة، للشیخ ابی عبدلله الکاتب النعمانی المعروف بابن زینب تلمیذ ثقة الاسلام «الکلینی » یظهر من بعض المواضع ان الکتاب کان موسوما «او معروفا» ب «ملاء العیبة فی طول الغیبة » . از گفته ی آقابزرگ طهرانی چنین بر می آید نعمانی دست پرورده ی کلینی است و شهرت کتاب به نام غیبت و نیز وضعش تعینی است نه تعیینی; زیرا نام تعیینی آن «ملاء العیبة فی طول الغیبة » است . نعمانی، نگاشته های دیگری نیز مانند «الفرائض الرد علی الاسماعیلیه، التفسیر و التسلی » دارد که همه آن ها جز همین کتاب غیبت از بین رفته اند . علامه حر عاملی می گوید که بخشی از تفسیر نعمانی را دیده است . شاید بخش مورد نظر حر عاملی، همان روایت هایی است که از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده و مقدمه ی تفسیر خویش را به نام «محکم و متشابه » قرار داده است . البته باید دانست که برخی از نویسندگان، «تفسیر محکم و متشابه » را به سید مرتضی نسبت می دهند .

نعمانی برای دست یابی به منابع ناب حدیث، سفرهای فراوانی به مناطق گوناگون داشته است . وی به شیراز، بغداد، اردن و حلب و سفر کرده است . سفر او به حلب، سفر پرباری بود; زیرا در آن جا توانست کتاب «غیبت » خود را منتشر کند .

2- دلیل نگارش
نگارنده گفته است که با دیدن پراکندگی فکری شیعیان و شک کردن برخی از آنان در مساله ی غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به گردآوری روایت های ائمه ی معصومین علیهم السلام درباره ی غیبت همت گماشته است . او با استناد به این سخن امام صادق، من دخل فی هذا الدین بالرجال اخرجه الرجال کما ادخلوه فیه و من دخل فیه بالکتاب و السنة، زالت الجبال قبل ان یزول ناآگاهی از روایت را دلیل مردم می داند . البته او اذعان دارد که گردآوری همه ی سخنان ائمه ی معصومین علیهم السلام درباره ی غیبت به مجموعه ای فراتر از این کتاب نیاز دارد .

3- محتویات کتاب
این کتاب از 26 باب به شرح زیر تشکیل شده است:

1) در نگه داری سر آل محمد علیهم السلام از نااهلش . 2) اخبار اعتصام به حبل الله . 3) بحث امامت . 4) ائمه ی اثنا عشر از قرآن و تورات و انجیل و روایاتی که از طریق سنی و شیعه رسیده است . 5) درباره ی کسانی که مدعی امامت شوند و برداشتن علم قیام و امامت قبل از قیام قائم . 6) احادیثی حول امامت از طریق عامه . 7) کسی که درباره ائمه شک کند . 8) لزوم حجت در زمین . 9) چنان چه دو تن روی زمین باشند، یکی امام است . 10) آنچه درباره ی غیبت از جمیع ائمه رسیده است . 11) تحمل مشقات و انتظار فرج . 12) سختی ها و ناملایمات شیعه در غیبت . 13) صفات و سیرت حضرت . 14) علایم پیش از ظهور . 15) اوضاع نابسامان جامعه قبل از ظهور . 16) نهی از تعیین وقت برای ظهور . 17) سختی ها و مشکلات حضرت از جانب جهال هنگام قیام . 18) خروج سفیانی . 19) پرچم صاحب، پرچم رسول خداست . 20) جیش الغیب . 21) وضع شیعه هنگام خروج قائم . 22) دعوت جدید . 23) سن حضرت هنگام امامت و زمان امامتش . 24) روایاتی درباره اسماعیل پسر امام صادق علیه السلام . 25) هرکس، امام خود را شناخت، تقدیم و تاخر امر ظهور، زیانی به او نخواهد داشت . 26) مدت حکومت قائم پس از قیام .

4- مشایخ نعمانی:
نعمانی در این کتاب، از هفده تن از مشایخ خود، نقل کرده است . آنان عبارتند از: ابن عقدة، ابن هوذة، ابوعلی کوفی، باوری، ارزنی، عبدالعزیز موصلی، ابوالحارث طبرانی، عبدالواحد موصلی، بندنیجی، علی ابن الحسین، (5) ابن جمهور قمی، حمیری، محمد بن عبدالله طبرانی، (6) ابن علان دهنی، اسکافی، (7) کلینی و موسی بن محمد قمی .