برنامه ی سلوک در نامه های سالکان

[یا صاحب الزمان]

(4)

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

الحمدللّه ربّ العالمین , و صلّی اللّه علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین

و بعد , بر طالبان نجات و سعادت ابدی مخفی نماناد که اهل نجات دو طایفه می باشند : یک طایفه اهل یمین و طایفه ی دیگر مقربین اند .

و اگر طالب سعادت عمل به وظیفه ی اصحاب یمین , که عبارت از ترک معصیت باشد نمود , از آنها خواهد شد و مقرّبین علاوه بر آنها وظیفه ی دیگر دارند , که غرض بیان آنها نیست .

اوّلاً باید فهمید که اگر شخص انسانی فهمید حقارت و پستی خود را , هم بعد از آن فهمید عظمت و قدرت حضرت ملک الملوک را , البته خواهد فهمید که جرأت قدم برداشتن و اقدام به معصیت نمودن در حضور چنین سلطان عظیم الشأنی در نهایت قبح و شناعت و بدبختی می باشد .

چرا غافل است از قدرت قادری که اگر اراده نماید فنای همه ی موجودات را , به محض اراده ی آن سلطان عظیم الشأن , همگی به باد فنا رفته , ملحق به معدومات خواهد شد . اینکه می بینی معصیت در نظرت سهل شده به جهت اموری چند است , که بعض آنها را ذکر می کنم :

اوّلاً : فکر خود را تماماً متوجه به دنیای دنیّ کرده , از این جهت بالمرّه از نفع و ضرّ اخروی غافل شده ای .

نمی دانی چه بسیار بسیار , منافع و سعادت ابدیّه از تو فوت شده و چه قدر ضررهای بزرگِ بسیار , به خود زده ای .

و ثانیاً : عجز و حاجت و فقر خودت را ملتفت نیستی , که ذرّه ذرّه ی بدنت به حفظ کارکنان او , که ملائکه باشند , برپاست .

و ثالثاً : نمی دانی که در هر آنی از آنات , و در هر جزء از اجزاء بدنت نِعَم غیر متناهیه مرحمت از او شده و می شود , که به بیان و بنان ممکن نیست حصر آنها . با این حال چگونه نعمت او را در معصیت او صرف می کنی ؟!

و رابعاً : چگونه غافلی از عقوبات سخت او ؟ مگر نمی دانی که مابین مرگ و قیامت هزار غصّه است , و اسانترین انها تلخی جان کندن است . چرا از شدائد قیامت غافلی ؟! امان از روزی که از دهشت و وحشت او مقرّبین در خوف و اضطراب می باشند . چرا نباشند ؟! از روزی که زمینش و هوایش آتش , و جهنم به اطراف خلایق محیط , و ملائک غلاظ و شداد در بگیر و ببند . نیکان در وحشت و اضطراب , و بدان در شکنجه و عذاب . افتاب در بالای سر , و زمین گرمتر از کوره ی آهنگر .

خطر حساب از یک طرف , و دهشت صراط از یک طرف . و حال هنوز کار به جهنم نرسیده . از آتش و سلاسل و اغلال او بگویم , یا از مار و عقربهایش بیان نمایم .

خلاصه , اینها همه مختصر نویسی است . این فقراتی که گفته شد از هزار یک بیان نشد . تمام سفارشهای این بینوا به تو , اهتمام در ترک معصیت است . اگر این خدمت را انجام دادی آخر الامر تو را به جاهای بلند خواهد رسانید . البته , البته در اجتناب از معصیت کوتاهی مکن , و اگر خدای نخواسته معصیت کردی , زود توبه نما , و دو رکعت نماز به جا آور , و بعد از نماز هفتاد مرتبه استغفار کن , و سر به سجده بگذار , و در سجده از حضرت پروردگار عفو بخواه . امیدوارم عفو بفرماید .

معاصی کبیره در بعض رساله ی علمیه ثبت شده , یاد بگیر و ترک نما . و زنهار پیرامون غیبت و دروغ و اذیت .

اقلاً یک ساعت به صبح مانده بیدار شو , سجده به جا بیاور . آنچه در منهاج النجاة مرحوم محسن فیض ـ رضوان اللّه جلّ جلاله علیه ـ مذکور است کافی و شافی است از برای عمل شب و روز تو . به همان نحو عمل نما , و سعی کن که عمل و ذکرت به محض زبان نباشد , و با حضور قلب باشد , که عمل بی حضور اصلاح قلب نمی کند , اگر چه ثواب کمی دارد .

البته , البته ! از غذای حرام فرار کن . مخور مگر حلال . غذا را کم بخور , و زیاد مخور , یعنی زیاده برحاجت بیّنه مخور .نه چندان بخور که تو را سنگین بکند , و از عمل باز دارد , و نه چندان کم بخور که ضعف بیاورد , و به سبب ضعف از عبادت مانع شود , و هر قدر توانی روزه بگیر , به شرطی که شب , جای روز را پر نکنی .

الحاصل غذا به قدر حاجت بدن ممدوح و زیاده و کم , هر دو , مذموم . و شروع کن به نماز با قلب پاک از حقد و حسد و غلّ و غش مسلمانان و لباس و فرش و مکان نمازت مباح باشد , اگر چه مکان غیر محلّ جبهه نجس بودنش به نجاست غیر متعدیه نماز را باطل نمی کند ولی نبودنش بهتر است . و بایست به نماز , ایستادنِ بنده در حضور مولای جلیل , با گردن کج , و قلب خاضع و خاشع . و بعد از فریضه ی صبح هفتار مرتبه استغفار و صد مرتبه کلمه ی طیبه ی توحید , و دعای صباح مشهور بخوان , و تسبیح نساء را بعد از فریضه ترک مکن , و هر روز هر قدر بتوانی , لااقل یک جزء قرآن , با احترام و وضو و خشوع و خضوع بخوان , و در بین خواندن حرف مزن , مگر در مقام ضرورت . و در وقت خواب شهادت را بخوان , و آیة الکرسی , و یک مرتبه فاتحه , و چهار مرتبه سوره ی توحید و پانزده مرتبه سوره ی قدر , و آیه شَهِدَ اللّه ... ( آیهی 18 سوره ی آل عمران ) بخوان و استغفار هم مناسب است . و اگر بعضی اوقات بتوانی سوره ی مبارکه ی توحید را صد مرتبه بخوانی , بسیار خوب است . و از یاد مرگ غتفل مشو و دست بر گونه ی راست گذاشته به طرف راست با یاد خدا بخواب .

و از وصیّت کردن غافل مشو و ذکر مبارک : " لا اِلهَ اِلاّ اَنتَ سُبحانَکَ اِنّی کُنتُ مِنَ الظّالمینَ " را هر قدر بخوانی , و در هر وقت بسیار بگو ؛ اوّلاً در شب . و شب جمعه در هر یک صد مرتبه سوره ی مبارکه ی قدر را بخوان , و دعای کمیل را در هر شب جمعه ترک مکن , و مناجات خمسه عشر را ؛ حالت با هر کدام از آنها مناسب باشد . لاسیّما [ به ویژه ] مناجات مساکین و تائبین و مفتقرین و مریدین و متوسلین و معتصمین را بسیار بخوان . و دعاهای صحیفه ی کامله , هر کدام در مقام مناسب بسیار , خوب است .

و در وقت عصر هفتاد بار استغفار و یک " سُبحانَ اللّهِ العَظیمِ , سُبحانَ اللّهِ وَ بِحَمدِه " بخوان , و استغفارات خاصه را هم بخوان , و سجده ی طویل را فراموش مکن , و قنوت طول دادن بسیار خوب است , و همه ی اینها با ترک معاصی بسیار خوب است . التماس دعا دارم . (1)

(1) تذکرة المتقین , ص 231 ـ 247 .