تفاوتهای زنان و مردان

[یا صاحب الزمان]

بسم الله الرّحمن الرّحیم

زن و مرد ؛ تفاوت ها

مقدمه

با نگاهی به طبیعت و ویژگی های تکوینی زن و مرد , با اندکی تأمّل می توان به اشتراکات فراوان , در کنار برخی تفاوت های موجود میان آنان پی برد . چرا که زن و مرد به عنوان دو صنف از یک نوع , به واسطه ی برابری در انسانیّت و خلقت مشترک , در تمام ویژگی هایی که مقوم انسانیِت انسان است , کاملاً با یکدیگر مساوی و یکسان می باشند .
از مجموع وویژگی های تکوینی و تشریعی زن و مرد می توان دریافت که آنان در انسانیت همسان بوده و بر اساس یک هدف مشترک آفریده شده اند و صرفاً در مقومات جنسیت ـ یعنی زنانگی و مردانگی ـ و احکام مربوط به آن , میان این دو صنف , تفاوت می باشد . لذا تکلیف الهی به هر دو تعلق گرفته و امّا نوع تکلیف ممکن است به واسطه ی جنبه های متفاوت آنان , متمایز از یکدیگر باشد . (1)

ضرورت بحث
کمتر موضوعی همچون بحث از تفاوت ها و آثار آن , کانون توجّه شاخه های متعدد علمی قرار گرفته و اینچنین مورد نقض و ابرام و نیز منشأ تحوّلات در دهه های اخیر گشته است . پیوند مستحکم موضوع تفاوت ها با دو مبحث اساسی « نقش ها » و « حقوق » , مستمسکی برای کسانی بود که می خواستند از طریق نفی تفاوت ها , به نفی هر گونه تمایز نقش و تفاوت حقوقی میان زن و مرد بپردازند .
بی شک یکی از مبانی مهم و اصلی جریان تشابه محود و به تعبی دیگر , فمنیست ها در ادوار مختلف تاریخ خصومت این جریان را با طبیعت و آموزه های دینی , مسأله ی تفاوت ها بوده است . میزان القائات آنان به حدّی بوده است که افکار عمومی حتی در متن جوامع اسلامی , یکسانی کامل زن و مرد در تمام حوزه ها را تا حدود زیادی پذیرفته اند و به جز معدود تفاوت های جسمی , این دو صنف را کاملاً همسان انگاشته اند . چنین شده است که تعاریف زنان از زن بودن (2) و مردان از مرد بودن خویش , دچار تغییر جدّی گشته و تفکیک نقش (3) و وظایف میان آن دو در خانه و اجتماع , تمسخر آمیز جلوه نموده و احکام متفاوت میان زن و مرد , مربوط به عصر و شرایط خاص دانسته شده و اکنون همه ی آنها قابل تغییر می باشد .
حال چنانچه فراتر از جنبه های شعاری و لقلقه های زبانی , باری خالق عالم هستی , حقیقتاً از اعماق جان , حکمت , تدبیر و قدرت قائل باشیم و نظام حاکم را ناشی از برنامه ی از پیش طرح ریزی شده و بر اساس نظام احسن بدانیم که همه چیز در آن , حکیمانه و در جایگاه مناسب خویش است , آثار و نتایج نفی و اثبات تفاوت های طبیعی و تشریعی روشن تر می گردد . اگر تدبیر خلقت , ویژگی های هر یک از زن و مرد و تناسب آن با سایر سنّت ها و ویژگی های حاکم بر عالم هستی را در قدر و اندازه ی دقیق و مشخّص تنظیم کرده باشد و از کنار هم قرار دادن قطعات این پازل , قرار باشد « انسان کامل » تصویر شود , وضعیّت اسفبار کنونی بشرِ انسان محور و بریده ی از آسمان , به خوبی نمایشگر تفاوت تدبیر او با تدبیر و تقدیر قادر متعال می شود . اگر انسان غربی , به بهانه ی رفع تفاوت ها , تلاش می نمود تفاوت های میان دو صنف زن و مرد را بردارد , به گواهی گزارشات خود آنان , آنچه اکنون حاصل شده است , حرکت به سمت برداشته شدن تفاوت در مرزهای انسانی و حیوانی است . (4) اهمیّت این مسأله آنجا دانسته می شود که بدانیم امروزه , اکثریّت قریب به اتّفاق برنامه ریزی ها , الگوها و تحوّلات در جهان معاصر , بر مبنای نفی تفاوت ها ی زن و مرد و نیز عدم دخالت تفاوت ها در شئون مختلف طرح ریزی شده است . لذا به جرأت می توان گفت که چنانچه خالق هستی و آموزه های دینی او به گونه ای تصویر شده باشد که تفاوت های زن و مرد , از بازیگران اصلی این سیستم باشند , تنها با تحلیل درست از دیدگاه تفاوت محوری و بررسی آثار و کارکردهای آن , خواهیم توانست از هضم شدن در برنامه های مغایر با اغراض الهی , جلوگیری نمائیم .
بی شک اختلاف دو دیدگاه « تفاوت محوری » و « تشابه محوری » (5) در تصویر انسان و جامعه ی آرمانی , آنچنان زیاد و جدّی است که تعریف و انتظاری که هر فرد از خود و جامعه ی انسانی از افراد آن جامعه در تفکّر تشابه محوری دارد , با تعریف و انتظار دیدگاه تفاوت محور , کاملاً متفاوت است .

(1) . درآمدي بر نظام شخصيت زن در اسلام، محمدرضا زيبايي نژاد و محمدتقي سبحاني، ص 63.

(2) . تعريف هر يك از زن و مرد از خويشتن خويش و پاسخي كه به پرسش «من كيستم؟» و «من چيستم؟» مي‌دهد تا بوسيله آن از جنس مقابل متمايز شود، «هويت جنسي» نام دارد. بحث تفاوت‌هاي طبيعي بصورت جدي در هويت جنسي زن و مرد اثر گذار است. (ر.ك: حميد عضدانلو، آشنايي با مفاهيم جامعه شناسي، ص 683).

(3) . آنچه كه فرد براي شناساندن خود به منزله يك پسر يا دختر مي‌گويد يا انجام مي‌دهد، «نقش جنسي» نام دارد. (ر.ك: ناصر بي ريا و ديگران، روان شناسي رشد، ص 1001).

(4) . به تعبير خانم «توني گرنت»: «زن امروزي مردي بدلي است، بامردان حقيقي در جنگ است و به همين علت، آشفته و ناآرام است» (زن بودن ، ص 16)؛ «زنان سعي مي‌كنند تا از مردان تقليد كنند. بسياري از آنها در تلاش براي مرد بودن، ناشيانه به تقليد از زبان و رفتار مردان طبقات پست دست مي‌زنند...در خلال دهه‌هاي شصت و هشتاد، زنان مانند كارگران بار انداز صحبت مي‌كردند، آنها نه تنها مثل مردان كار مي‌كردند بلكه همچون آنها رفتار مي‌كردند...» (همان، ص 90)؛ «زن امروزي سهل و آسان شده و پيوسته در دسترس است» (همان، ص 70).

(5) . به تفاوت اين دو تفكر در بحث مربوط به ديدگاه‌هاي مربوط به تفاوت‌ها، پرداخته خواهد شد.

ان شاء الله ادامه خواهد داشت ...