در پرتو ولایت

[پرنیان]

فضايل غير اكتسابى و مؤثر در شخصيت حضرت على(عليه السلام)

دسته دوم از فضايل اميرالمؤمنين(عليه السلام)با اين كه منشأ الهى دارد، لكن در زندگى و كيفيت شكل گرفتن رفتارها، سيره و سنّت آن حضرت تأثير دارد. تولد در خانه كعبه، شخصيت حضرت على(عليه السلام) را تغيير نمى‌دهد و تنها، كرامت و شرافتى الهى است تا مردم متوجه شوند كه اين انسان با سايرانسان‌هاتفاوت دارد. لكن برخى موهبت‌هاى خدادادى و غير اكتسابى كه به اميرالمؤمنين(عليه السلام) و انبيا و اولياى ديگر عطا شده است، در شكل گرفتن شخصيت، زندگى، اعمال، سيرت و سنّت آن بزرگواران تأثير داشته است؛ موهبت‌هايى مثل درك و فهم، دلِ بيدار و روح با صفا. البته ما نمى‌دانيم حقيقت اين مواهب چه بوده است، اما آثار آنها را درك مى‌كنيم. ما نمى‌توانيم آن نورانيت دل و صفاى باطن را درك كنيم؛ ولى قراين و آثار فراوانى از آن بزرگواران نقل شده كه تعبيرى ندارد جز اين كه بگوييم اين آثار در نتيجه نورانيت قلب و صفاى روح ايشان بوده است و وجود اين بزرگواران «وجودى نورانى» است. اين تعبير در قرآن و نيزدر روايات بى شمارى از طريق سنّى و شيعه آمده است. بر اساس روايات، پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله)و اهل بيت(عليهم السلام)وجودى نورانى دارند و قبل از اين كه در اين عالم به صورت وجود جسمانى ظاهر شوند، خداوند متعال نور آنها را خلق كرده است. البته ما حقيقت اين تعابير را درك نمى‌كنيم و نمى‌دانيم كه آيا نور ايشان از جنس نورى است كه ما به چشم مى‌بينيم يا نورى ديگر است؟ البته بعيد است از جنس اين نور باشد. همين قدر مى‌دانيم كه اين بزرگواران حقيقتى بسيار متعالى، شريف و مقدس هستند و ما عنوانى پاك تر و ارزنده تر از «نور» نداريم كه در مورد آنها به كار بريم؛ همان‌طور كه درباره خداوند مى‌گوييم:

«اللّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»، و لفظ مناسب ديگرى نداريم كه بتوانيم با آن، رابطه خدا با عالم هستى را توضيح دهيم. خداوند مى فرمايد: «خدا نور آسمان‌ها و زمين است» و در روايات آمده است كه خداوند از نور خود نور واحدى را آفريد كه بعد از خلقت حضرت آدم(عليه السلام)در صلب او قرار داده شد. در اين جا نيز ما نمى‌توانيم مفهوم قرار گرفتن نور در صلب حضرت آدlم
(عليه السلام)را درك كنيم؛ اما روايات زيادى وجود دارد كه بسيارى از آنها را اهل تسنن نيز نقل كرده‌اند و در آنها چنين تعبيراتى نقل شده است. بر حسب روايات، اين نور از صلبى به صلب ديگر منتقل مى‌شد تا زمانى كه به صلب عبدالمطلبرسيد. در اين مرحله نيمى از اين نور در صلب عبدالله قرار گرفت كه از آن پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله)آفريده شد و نيم ديگر آن در صلب ابوطالب قرار داده شد و از آن اميرالمؤمنين(عليه السلام)آفريده شد؛ يعنى تا آن زمان اين دو نور اتحاد داشتند و نور واحد بودند.