چله نشین آفتاب (روز چهلم: تربیت) + ویژه محرم

[منتظر کوچولو]

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم

روز بیست و یکم: جمعه >>> سفره دار :
حضرت ولی عصر امام زمان سلام الله علیه
و عجل الله تعالی فرجه الشریف

اللَّهُمَّ لَا تَفْتِنِّي بِالْقُنُوطِ مِنْ إِنْصَافِكَ
(صحیفه سجادیه، دعای 14، بند 13)
بار خدايا مرا به نااميدى از عدل خود آزمايش مكن

وَ أَقْسِطُواْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِين‏
(سوره مبارکه حجرات، آیه9)
عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالت پيشگان را دوست مى‏ دارد.

عدالت:

1. امام علی علیه السلام: عدالت، شالوده ای است که هستی بر آن استوار است.[1]

2. امام علی علیه السلام: خداوندسبحان، عدالت را قوام بخش(زندگی) مردم قرار داده است و مایه دوری از حق کُشی ها و گناهان و وسیله آسانی و گشایش برای اسلام.[2]

3. امام علی علیه السلام: به سبب عدالت، برکات دوچندان می شود.[3]

4. امام صادق علیه السلام: عدالت، از آبی که شخص تشنه به آن می رسد شیرین تر است.[4]

5. امام علی علیه السلام (در سفارش به فرزند بزرگوارش امام حسین علیه السلام): تو را سفارش می کنم به تقوا داشتن از خدا، در روزگار توانگری و تهی دستی ... و به رعایت عدالت با دوست و دشمن.[5]

6. امام علی علیه السلام: عادل ترین مردم، کسی است که با داشتن قدرت، انصاف ورزد.[6]

نکات:

* رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم: هرکه در رفتار خود با مردم به ایشان ستم نکند و هرگاه با آنان سخن گوید، دروغ نگوید و چون وعده شان دهد، خُلف وعده نکند، انسانیتش کامل و عدالتش آشکار و دوستی اش لازم و غیبتش حرام است.[7]

* رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم: هرکه با مردم چنان رفتار کند که دوست دارد آنان با او رفتار کنند، عادل است.[8]

* امام علی علیه السلام: عدالت، سپر دولت هاست.[9]

* امام صادق علیه السلام: عادل ‏ترين مردم كسى است كه آنچه را براى خود مى‏ پسندد، براى مردم نيز بپسندد و آنچه را بر خود روا نمى‏ دارد، بر مردم نيز روا ندارد.[10]

شاه را به بود از طاعت صد ساله و زهد /// قدر یک ساعتِ عمر که در او داد کند

(حافظ)

علامه طباطبایی رحمة الله علیه:
عدالت، مساوى با حُسن و لازمه آن است؛ زيرا حُسن، چيزى جز آنچه كه نفس به آن ميل مى ‏كند و به سويش جذب مى ‏شود، نمى ‏باشد و قراردادن هرچيز در جايى كه سزاوار است قرار داده شود از جمله امورى است كه انسان به آن تمايل داشته و به خوبى ‏اش اعتراف دارد و در صورتى كه به‏ عدالت رفتار نكند- اگر كسى او را در اين مورد سرزنش كند- پوزش مى‏ طلبد و در اين مسأله دو نفر هم اختلاف ندارند. اگر چه مردم به دليل تفاوت روششان در زندگى، اختلاف زيادى در مصاديق آن دارند.[11]

پرسش:
اينكه خداوند بعضى را بر بعضى برترى داده، آيا با عدالت سازگار است؟

پاسخ:
عدالت، غير از تساوى است. عدالت همه جا ارزش است، ولى تساوى گاهى عدل است و گاهى ظلم.
مثلًا اگر پزشك به همه مريض‏ ها يك نوع دارو بدهد، يا معلّم به همه شاگردان يك نوع نمره بدهد، تساوى هست، امّا عدالت نيست.

عدالت، آن است كه به هر كس بر اساس استحقاقش بدهيم، گرچه موجب تفاوت شود، زيرا تفاوت گذاشتن بر اساس لياقت‏ ها و كمالات حقّ است، امّا تبعيض باطل است.

تبعيض آن است كه بدون دليل و بر اساس هواى نفس يكى را بر ديگرى ترجيح دهيم، ولى تفاوت آن است كه بر اساس معيارها يكى را بر ديگرى ترجيح دهيم.

بنابراين بايد آرزوى عدالت داشت، ولى تمنّاى يكسان بودن همه چيز و همه كس نابجاست. اعضاى يك بدن و اجزاى يك ماشين از نظر جنس و شكل و كارايى‏ متفاوتند، امّا تفاوت آنها حكيمانه است. اگر خداوند، همه را يكسان نيافريده، طبق حكمت اوست.

بنابراين، در امورى كه به دست ما نيست، مثل جنسيّت، زيبايى، استعداد، بيان، هوش، عمر و ... بايد به تقسيم و تقدير الهى راضى بود. ما كه خدا را عادل و حكيم مى‏ دانيم، اگر در جايى هم دليل و حكمت چيزى را نفهميديم نبايد قضاوت عجولانه و جاهلانه همراه با سوءظن به خداوند حكيم داشته باشيم و يا بر دارندگان اين نعمت‏ها حسد ورزيم، چرا كه با فزونى هر نعمتى، مسئوليّت بيشتر مى ‏شود و با آمدن هر نعمتى، غم از دست دادنش همراه است. اين حقيقت را در نهج ‏البلاغه مى ‏خوانيم.

البتّه در موارد اختيارى، بايد با كوشش و تلاش و پرهيز از كسالت و تنبلى، در رقابتى سالم به قوّت و كثرت و استقلال رسيد و اجازه استثمار و استعمار به ديگران نداد و در مواردى كه به دست ما نيست، بايد تفاوت‏ها را دليل رشد و آزمايش و تحرك و تعاون و پيوستگى جامعه دانست، زيرا كه اگر همه مردم داراى امكانات يكسان باشند، صفات انسانى از قبيل سخاوت، شجاعت و ايثار در انسان رشد نمى ‏كند.
انسان در لابلاى فراز و نشيب‏ ها خود را نشان مى ‏دهد، حركت مى‏ كند و با ديگران به خاطر نيازش پيوند مى‏ خورد.[12]

پی نوشت ها:
1. بحارالانوار،ج75،ص83
2. مستدرک الوسائل،ج11،ص320
3. همان
4. الکافی،ج2،ص146
5. تحف العقول،ص88
6. غررالحکم،ص394
7. وسائل الشیعة،ج27،ص396
8. بحارالانوار،ج74،ص173
9. غررالحکم،ص340
10. بحارالانوار،ج75،ص25
11. الميزان،ج12،ص331
12. تمثيلات تفسير نور(قرائتی)،ص42