و هرگز سوى تو برنمى گردد !!!

[راوی110]

الإمامُ عليٌّ عليه السلام ـ
و قد سُئلَ عن كَيفيّةِ مُحاسَبَةِ النَّفْسِ ـ:
إذا أصْبَحَ ثُمَّ أمسى رَجَعَ إلى نَفْسِهِ ، و قالَ : يا نَفْسُ ، إنَّ هذا يَومٌ مَضى علَيكِ لا يَعودُ إلَيكِ أبدا ، و اللّه ُ سائلُكِ عَنهُ فيما أفْنَيتِهِ ، فما الّذي عَمِلْتِ فيهِ ؟ أ ذَكَرْتِ اللّه َ أمْ حَمِدْتيهِ؟ أ قَضَيْتِ حَقَّ أخٍ مؤمنٍ ؟ أ نَفَّسْتِ عَنهُ كُرْبتَهُ ؟ أ حَفِظْتيهِ بِظَهْرِ الغَيبِ في أهْلِهِ و ولدِهِ ؟ أ حَفِظْتيهِ بَعدَ المَوتِ في مُخَلَّفيهِ؟ أ كَفَفْتِ عن غيبَةِ أخٍ مؤمنٍ بفَضْلِ جاهِكِ ؟ أ أعَنْتِ مسلما ؟ ما الّذي صَنَعتِ فيهِ ؟ فيَذكُرُ ما كانَ مِنهُ ، فإنْ ذَكَرَ أنَّهُ جَرى مِنهُ خيرٌ حَمِدَ اللّه َ عزّ و جلّ و كَبَّرَهُ على تَوفيقِهِ ، و إنْ ذَكرَ مَعْصيَةً أو تَقْصيرا اسْتَغْفَرَ اللّه َ عزّ و جلّ و عَزَمَ على تَرْكِ مُعاوَدَتِهِ . [sup]1[/sup]



ثَمَرَةُ المُحاسَبَةِ

4007.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : مَن تَعاهَدَ نَفْسَهُ بالمُحاسَبَةِ أمِنَ فيها المُداهَنَةَ . [sup]2[/sup]



چگونگى حسابرسى

امام على عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از نحوه محاسبه نفْس ـفرمود :

چون صبح را به شب رساند، به سراغ نفْس خويش رود و بگويد :

اى نفْس !

امروز بر تو گذشت و هرگز سوى تو برنمى گردد .

خداوند از تو خواهد پرسيد كه آن را چگونه سپرى كردى ؟

در آن روز چه كردى ؟

آيا خدا را ياد كردى، يا سپاس و ستايشش گفتى؟

آيا حقّ برادر مؤمنى را گزاردى؟ آيا بار غمى از دل او برداشتى ؟ آيا در نبودِ او هواى زن و فرزندان او را داشتى ؟ آيا وقتى مُرد، به بازماندگان او رسيدگى كردى ؟ آيا با استفاده از مقام و موقعيّتت، از غيبت برادر مؤمنى جلوگيرى كردى ؟ آيا مسلمانى را يارى رساندى ؟ چه كارى براى او كرده اى ؟

آن گاه كارهايى كه كرده است بر مى شمرد ؛

اگر كار خيرى از وى سر زده باشد، خدا را سپاس گويد و به شكرانه توفيقى كه به وى عنايت كرده، خدا را به بزرگى ياد كند، و اگر ديد گناهى يا تقصيرى از او سر زده است، از خداوند عزّ و جلّ آمرزش بخواهد و تصميم بگيرد كه ديگر آن را تكرار نكند .

836

ثمره محاسبه نفْس

4007.امام على عليه السلام : هر كس پيوسته به حساب نفْس خود برسد، از سازشكارى با او در امان ماند .
1.بحار الأنوار: 70/70/16.
2.. غرر الحكم : 8080 .


رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : كُلُّ نَعيمٍ مَسؤولٌ عَنهُ يَومَ القِيامَةِ إلاّ ما كانَ في سبيلِ اللّه ِ تعالى . [sup]1[/sup]

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : روز قيامت از هر نعمتى باز خواست مى شود، مگر آنچه در راه خداوند متعال صرف شده باشد .

1.بحار الأنوار : 7/261/10 .


رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : لا تَزولُ قَدَما عَبدٍ يَومَ القِيامَةِ حتّى يُسألَ عَن أربَعٍ : عَن عُمرِهِ فيما أفْناهُ ، و (عَن) شَبابِهِ فيما أبْلاهُ ، و عَن مالِهِ مِن أينَ اكْتَسَبهُ و فيما أنْفَقَهُ ، و عَن حُبِّنا أهلَ البَيتِ . [sup]2[/sup]
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در روز قيامت، بنده قدم از جاى خود بر ندارد تا آن گاه كه از چهار چيز باز خواست شود :
از عمرش، كه در چه راهى صرف كرده است؟
از جوانيش؛ كه در چه راهى به سر آورده است؟
از مالش؛ كه از كجا آورده و در كجا خرج كرده است؟
و از دوستى ما خاندان .
2.الخصال : 253/125 .


.عنه صلى الله عليه و آله : اقْنَعْ بِما اُوتيتَهُ يَخِفَّ علَيكَ الحِسابُ . [sup]3[/sup]

.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به آنچه به تو داده شده است قناعت كن، تا كار حسابرسى بر تو آسان گردد .



.عنه صلى الله عليه و آله : حَسِّنْ خُلقَكَ يُخَفِّفِ اللّه ُ حِسابَكَ . [sup]4[/sup]

.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اخلاقت را نيكو گردان خداوند حساب تو را سبك مى كند .



.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : إنِ اسْتَطَعْتَ أنْ لا تَنالَ مِن الدُّنيا شَيئا تُسألُ عَنهُ غَدا فافْعَلْ . [sup]5[/sup]

.امام صادق عليه السلام : اگر توانستى از دنيا چيزى به دست نياورى كه فردا از آن باز خواست شوى، اين كار را بكن .


3.. أعلام الدين : 344 .
4.بحار الأنوار : 71/383/20 .
5.بحار الأنوار : 77/194/11 .