مروری کلی بر تغذیه"برگرفته تلفیقی از Modern Nutrition"

[اولولالباب]

بسم الله الرحمن الرحیم

يا ايّها الناس كلوا مما فى الارض حلالاً طيّباً ولاتتّبعوا خطوات الشيطان انّه لكم عدوّ مبين

[b]امام باقر (علیه السلام): خدای بزرگ آدمی را میان تهی (دارای شکم) آفرید و ناگزیز خوراک و آب می خواهد.(کافی – ۲۸۷/۶)

[/b]با توجه به گسترش روز افزون علم نوپای تغذیه در ایران و جهان و لزوم آگاهی تمام افراد جامعه برای تضمین سلامتی و پیشگیری از بیماری های اولیه تغذیه قطعی است که افراد باید نسبت به این موضوع آگاهی های اولیه را داشته باشند
از این جهت ان شا الله برای آشنایی مبانی اولیه و خلاصه تغذیه بر مبنای کتاب های کراس و مدرن نتریشن در این تاپیک ارئه می گردد، همچنین بعضی از دوستان شاید دیدگاه منفی شان را نسبت به طب مدرن و عدم منافات آن با طب قدیم را متوجه شوند.

غذا(food): کلیه مواد خوراکی مایع یا جامد که در اختیار بدن قرار میگیرد تا صرف نیازهای آن شود. غذا آن چیزی است که خورده می شود پس سرم را غذا نمیدانیم چون تزریق می شود. غذاها حاوی مواد مغذی مثل:کربوهیدرات ها،prها ،vitها،چربی ،mineral ،آب و... می باشد.
مواد غذایی شامل : مقوی:شامل مواد انرژی زا می باشد وبرای تولیدانرژی حاوی کربن اند مثل روغن و شکلات و کربوهیدرات و چربی ها
مغذی :شامل mineralها و ویتامینها و آب می باشد.


تفاوت شیر و نوشابه (با میزان یکسان انرژی):یک لیوان شیر از 18%پروتیین 35%ویتامینB[sub]2[/sub] و 14% ویتامین B[sub]6[/sub]و نزدیک 40 درصد ca دارد . در حالی که یک شیشه نوشابه ،معادل 12 حبه قند است و فقط کربوهیدرات دارد.


دو عامل مهم در مورد غذا کمیت و کیفیت آن است:

1-کیفیت =نوعی اولویت بندی غذا خوردن است .غذایی با کیفیت مناسب به ما امکان انجام فعالیت ها را به بهترین نحو ممکن می دهد و سلامتی ما را ارتقا می بخشد به شرط آنکه میزان کافی از هر ماده غذایی را دارا باشد.
2-کمیت=میزا غذای خورده شده که غذایی با کمیت مناسب باعث نگهداری وزن بدن روی سطح نرمال است.


تغذیه،nutrition: فرایند استفاده غذا توسط بدن که شامل مکانیسم های خوردن انواع غذاهای مورد نیاز بدن ،هضم ،جذب و استفاده مواد مغزی توسط سلول ها برای تولید انرژی و رشد و نگهداری سلول ها ،بافت ها و اعضا و دفع ضایعات است . پس تغذیه فرایندهایی است که روی غذا انجام میپذیرد تا بدن سالم باشد و به مواد تشکیل دهنده غذا ربطی ندارد .


سلامتی، Health :شرایط و وضعیتی که شخص درآن حالت از نظر جسمی،روحی،روانی و رفاه اجتماعی سالم باشد و این اصطلاح تنها به معنی بیماری یا ناخوشی نیست.
- به پل بین سلامتی و غذا ، ”تغذیه” می گوییم .

- لاوازیه بنیان گذار علم تغذیه بود.
- در طب قدیم رژیم بوده ولی تغذیه نبوده ،پس تغذیه علم جدیدی است در حالی که رژیم درمانی علم قدیمی است .


رژیم غذایی: نوع و مقدار غذایی است که هر فرد روزانه دریافت می کند ،این غذا شامل غذای معمولی روزانه در هر گروه سنی به اضافه ی غذایی که شخص در شرایط خاص مثل بارداری و یا بیماری ها دریافت می کند.


باید به بهداشتی بودن غذا خیلی اهمیت بدهیم .بالای 60-70%غذایی که میخوریم سالم نیست .امروزه مشکل غذا ،مشکل الودگی میکروبی نیست بلکه الودگی شیمیایی است.مثل افزودنی های غذایی که به خاطر ارزان بودن از مواد غیر مجاز استفاده می شود . چون تنوع افزودنی ها زیاد است کنترل بر رویشان کمتر است که این مواد باعث ایجاد سرطان و بیماری های دراز مدت می شود .این مواد ماندگاری بالا در بدن دارند . محصولات ارگانیک بالاترین قیمت را دارند یعنی در تولید این محصولات نه کود شیمیایی ،نه سم و نه افزودنی استفاده نشده است.


امنیت غذایی: امکان دسترسی ساده به حداقل نیازهای غذایی برای سالم بودن امنیت غذایی ما فراهم نیست طوری که سرانه مصرف شیر در کشورهای اروپایی و امریکایی 350لیتر در سال برای هر نفر است و در جهان 180 لیتر در سال برای هر نفر و در ایران 60-70 لیتر در سال برای هر نفر!! در عوض مصرف سرانه روغن و شکر و نمک در سال از سرانه مصرف جهانی بالاتر است .


ادامه دارد ان شا الله ...

[اولولالباب]

به طور کلی 6کلاس از مواد غذایی وجود دارد:
1)کربوهیدرات ها 2) یپیدها 3) پروتئين ها 4) ويتامين ها 5)مواد معدنی 6)آب

مواد مغذی به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:
1- انرژی زا:کربوهیدراتها-چربی ها-پروتیین ها-الکل
2- غیر انرژی زا:مواد معدنی-آب –ویتامین ها

مواد مغذی انرژی ساز:مهم ترین آنها،کربوهیدرات است .حدود50-60%انرژی بدن توسط کربوهیدرات ها تامیین می شود. کربوهیدارت ها قیمت پایینی دارند به همین دلیل در جوامع فقیر بیشتر استفاده می شوند و درصد بیشتری ازانرژی را تامین می کنند (75%)و در جوامع پیشرفته درصد کمتری از انرژی بدن توسط کربوهیدرات ها تامیین می شود(40-50%)
Dietary reference intake -=DRI:برآوردی از نیاز های افراد جامعه می باشد که با خوردن آن مقدار غذا،سلامتی فرد حفظ می شود و بر حسب سن و جنس و نژاد و... متفاوت است
DRIتقسیم بندی هم شده و شاخص هایی دارد مثلا :
(AI(adequate intake: که نیاز در حد کفایت است وبرآوردی تقریبی است که حداقل میزان مصرف برای عدم ابتلا به بیماری ها ی غذایی را مشخص می کند که کاربردی ندارد.
(EAR(Estimated average requirement: میانگین مصرف را مشخص می کند و این میانگین را به عنوان دریافت یامصرف یک گروه سنی در نظر می گیرند.
(RDA(Recommended Dietary Allowance: که مقدار پیشنهادی است که توصیه می شود بین 98-97% از افراد سالم جامعه را در نظر می گیرد. محاسبه ی آن سخت است و هزینه ی زیادی هم دارد و هر جامعه ای RDAخاص خود را دارد و کشورهای در حال توسعه RDAندارند.
RDA هر 10 سال به 10 سال بازیابی می شود و تغییراتی در آن اعمال می شود .
UI=Tolerance upper intake level: در بحث ویتامین ها و مواد معدنی بیشتر بحث می شود که آیا مصرف بیش تراز مقدار معین میتواند مشکل ساز باشد یا نه و دوز توکسیک آن را مشخص می کند که مصرف بیشتر از این حد می تواند منجر به خطر شود
کربوهیدرات ها به وسیله گیاهان فراهم می شوند و منبع اصلی اترژی هستند و حدودا 50%از کالری موجود در رژیم غذایی ما مربوط به کربوهیدرات هاست.

مهم ترین کربوهیدرات های رژیم غذایی به 3 گروه تقسیم می شوند:
1- مونوساکاریدها (تک قندی )
2- دی ساکاریدها(دوقندی ) و الیگوساکاریدها
3- پلی ساکاریدها (چند قندی ها )

نسبت هر کدام از کربوهیدرات ها در رژیم غذایی با توجه به عادات غذایی متفاوت است.در رژیم غذایی به ندرت مونوساکارید یافت می شود،البته در عسل و برخی میوه ها مثل خربزه و انگور ،گلوکز آزاد یافت می شود.
مونوساکارید ها:
مونوساکاریدها به صورت آزاد در طبیعت وجود ندارند اما به عنوان اجزای اصلی دی ساکاریدها و پلی ساکاریدها محسوب می شوند .تنها میزان اندکی از انواع مونوساکاریدهایی که در طبیعت یافت می شوند میتوانند به وسیله ی بدن جذب یا استفاده شوند .مونوساکاریدها میتوانند از 7-3 کربن داشته باشند اما مهمترین آنها هگزوزهای 6 کربنه هستند مانند گلوکز ،گالاکتوز و فروکتوز
هگزوزها همه فرمول شیمیایی یکسانی دارند اما ساختار آنها با هم متفاوت است ،این تفاوت ها ناشی از اختلافات کوچک اما بارز در ساختمان شیمیایی آنهاست . بعضی ناشی از حضور کربن های نامتقارن با 4 اتم یا گروه متفاوت اتصال یافته هستند . این گروه ها در موقعیت های متفاوت می توانند حضور داشته باشند (ایزومر) مانند:گلوکز و گالاکتوز.
مهم ترین مونوساکارید α-D glucose است.

فروکتوز یا لولوزlevolose: این مونوساکارید قند میوه است و قند همه ی میوه ها به جز انگور فروکتوز است و قدرت شیرین کنندگی فروکتوز دو برابر گلوکز است.
طبقه بندی قندها براساس قدرت شیرین کنندگی:
1) فروکتوز 170
2) ساکارز 100
3) گلوکز 73
4) لاکتوز 34 به همین دلیل شیر،شیرین نیست


شواهد اپید میولوژیک نشان می دهد که رژیم های غذایی با میزان فروکتوز بالا از جمله نوشیدنی های شیرین ممکن است منجر به چاقی و دیگرمشکلات سلامت بشود از جمله سندرم متابولیک ،دیابت نوع 2

ادامه دارد ...