فطرت انسان (بخش هفتم: فطرت هنری)

[Havbb 110]

بسم الله الرحمن الرحیم


در این تاپیک به حول و قوه ی الهی مطالبی پیرامون فطرت انسان (و احتمالا مباحث مرتبط دیگری که متعاقبا اعلام خواهم کرد)



مقدمه ی مطالب:

در ابتدا لازم است اشاره کنم که اگر قرار باشد ما چیزی را بفهمیم ، باید اول موانع و حجاب فهم را کنار بزنیم. اگر به اسم خود عالم را مطالعه کنیم حجاب میشود ، اسم ما با اینکه یکی بیشتر نیست ولی حجاب سه عالم که عالم فضائل و لطائف معنوی است و همه ی این سه عالم را در حجاب برده و باطل میکند.

ما سه رشته در عالم داریم : نیکویی (اخلاق) ، دانایی (علم) ، زیبایی (هنر)



عالم اگر همه ی علوم را بداند ولی نفسانیات خود را در به کار گیری آن دخالت دهد ، موجب باطل شدن آن علم و ناکارآمدی آن میشود و در نتیجه باعث فساد میگردد.



عالَم اخلاق اگر ذره ای هوس های نفسانی داخلش شود باطل گردیده و بی ارزش میگردد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالأذَى (بقره ، 264)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، صدقه‏هاى خود را به منّت‏نهادن و رنجانيدن تباه مكنيد


غرض‌ها تیره دارد دوستی را
غرض‌ها را چرا از دل نرانیم
(دیوان شمس ، مولوی)




در عالم زیبایی اگر هوای نفس وارد کار شود اصلا آدم زیبایی را نمیبیند که بخواهد لذتی ببرد یا قضاوتی بکند!



بنابر این اگر ما از همه ی اغراض پاک شویم و به فطرت سلیم خود بازگردیم بدون اغراض شخصی ، آنگاه دنیای فهم برای ما باز میشود.



و اینکه «اتقوا الله و يعلمكم الله » (بقره ، 282) اینجا موید این نکته است.

وقتی انسان از هرگونه اغراض شخصی پاک میشود و تقوای الهی را پیش میگرد ، فهم پیدا میکند.
جرت ينابيع الحكمة من قلبه علي لسانه

شیخ صدوق،‌ عيون اخبار الرضا، ص 258

[Havbb 110]

ابتدا نگاهی دقیق به معنی اسلام میکنیم. دو معنی برای اسلام در قرآن مشاهده میشود که یکی عام است و یکی خاص.
در معنای خاص ، اسلام همان دینی است که در زمان مشخصی آمده و کتاب آسمانی اش قرآن است.

و ما مسلمانها در برابر مسیحی و در برابر ادیان دیگر ، امید داریم که از پیروان حقیقی این دین باشیم.



اما اسلام یک معنی عام تر در قرآن دارد و آن دین همه ی انبیاست. اینطور کلمه ی مسلم و مسلین و اسلام به کار رفته که گویی همه ی انبیا مسلمان بوده اند. نوح فرمود «انا اول المسلمین» و حضرت ابراهیم و حضرت عیسی و... همه و همه مسلمان بوده اند.



و وسیع تر میبینیم که همه ی عالم دینشان اسلام است و این که گفته اند دینی جز اسلام پذیرفته نیست (ان الدين عند اللّه الاسلام) اصلا دینی به جز اسلام وجود ندارد ، و در این مقام اسلام به معنی تسلیم امر پروردگار شدن است.

[Havbb 110]

و اما امر پروردگار:
فرمان پروردگار از دو طریق می آید:

1- (رسول داخل) فطرت انسان

2- (رسول خارج) پیامبران



تمام کائنات دارای نوعی غریزه هستند که خداوند فرمان خود را در آن قرار داده و آن غریزه درون خود کائنات است. زنبور عسل طبق فرمان پروردگار عسل تولید میکند و گیاهان طبق فرمان پروردگار عمل میکنند و رشد و ثمر دهی میکنند.



در انسان غریزه وجود دارد ولی ذیل مفهومی به نام فطرت که کامل تر از غریزه بوده ولی در اصل فرمان پروردگار در آن قرار دارد.

ولی برای انسان اختصاصا دو روش گذاشته اند ، یک رسول از درون و یک رسول از بیرون.

العقل رسول من داخل



اما به دلایلی که خواهیم گفت از بیرون هم رسولانی فرستاده شده تا به رسول درون کمک کنند.

[Havbb 110]

گفتیم که فطرت = فرمان خدا
و این فطرت در چهار عالم (چهار مرتبه از مراتب هستی ما) ظاهر میشود:

1- زیستی
2- علمی
3- هنری
4-اخلاقی



و در هر عالمی هم وظیفه ی آن «تمیز» است ، به همین جهت به جای عقل گاهی کلمه ی تمیز به کار برده میشود.



مسکین خر اگرچه بی تمیز است

چون بار همــــــی بَرَد عزیر است

[Havbb 110]

1- فطرت زیستی:


در عالم زیستی فطرت ما تمیز میدهد بین «مفید و مضر»


میگوید این رایحه خوش نیست ، این رایحه خوش است. این بوی خوبی نیست ، از اینجا برو چون برای سلامتی تو مضر است... یعنی علاوه بر تمیز ، دستور هم میدهد که در واقع همان تمیز خودش دستور است!

این که میگویند «دانش و کنش» چه ارتباطی با هم دارند ، فطرت انسان به محض اینکه دانش پیدا کرد به اینکه این خوب است یا خوب نیست خود به خود و همزمان معلوم میشود که چه باید بکنیم.

شما دیدید که انسانها به صورت طبیعی از بوی ناخوش گریزان هستند ولی از بوی خوش لذت میبرند. چه کسی برای این کار در کلاس آموزشی «رایحه شناسی» شرکت کرده است؟ در کدام کلاس درس به ما گفته اند که بوی گلها دل انگیز و مطبوع است؟ در کدام کلاس به ما گفته اند طعم شیرین خوب است؟

این فطرت ماست که وقتی طعم شیرینی میبینید تشخیص میدهد که این برای ما مطبوع بوده و دستور میدهد که این را بخور! اگر ترش باشد میگوید کمتر بخور ، و اگر تلخ باشد میگوید سعی کن نخوری... اگر شور باشد باز هم دستور میدهد کمتر بخور.

اعلام و ابلاغ این پیام به ما که در واقع همان ابلاغ مبین و فرمان پروردگار است ، به وسیله ی رسول داخل است ، یعنی همان فطرت.



بنابر این ما یک مفید و یک مضر داریم که مفید مایه ی لذت است و مضر مایه ی رنج است. ما در حالت طبیعی و تندرستی ، عموما از چیزهایی لذت میبریم که برای بدن ما هم مفید هستند. لذت خود نوعی چراغ هدایت است که خداوند در وجود ما نهاده و با آن در جاهایی میتوانیم راه درست را تشخیص دهیم ، ولی آنقدر کامل و قابل اعتماد نیست که ما مانند غربی ها اصالت را به لذت و لذت گرایی داده و فقط و فقط به دنبال آن برویم! هرچیزی باید به جای خود و به اندازه به کار گرفته شود.

لذت بشارتی است از درون ما ، که میگوید از این راه برو (به شرطی که لذت حقیقی باشد) و رنج یعنی از این راه نرو.



اگر شما سوزنی به دست خود بزنید ، درد اعلام میکند که این کار را نکن و اگر شیرینی بخورید ، به دلیل اینکه بسیار بسیار مفید و مورد استفاده ی بدن است و در واقع غذا و منبع انرژی بدن محسوب میشود ، بسیار از خوردن آن لذت میبریم. و شما مستحضر هستید که هیچ غذای تلخی که خوردن مقدار زیاد آن برای بدن مفید باشد وجود ندارد! اکثر غذاهای تلخ یا سمی و خطرناک بوده و یا مقدار کمی از آن در مصارف درمانی استفاده میشود.



بسیاری از بیماری ها به علت این است که ما به حرف رسول داخل که فرمان پروردگار را ابلاغ میکند گوش نمیکنیم!

بسیاری از بیماری ها محصول نا مسلمانی است ، یکی از شروط اول مسلمانی این است که ما به حرف رسول داخل ابتدا خوب گوش کنیم...

تمامی مواد مخدرهایی که مصرف میشود به علت نا مسلمانی میباشد. چون روز اول مصرف ، ریه ها با سرفه به انسان اعتراض میکنند و هشدار میدهند که این کار را انجام نده...

[Havbb 110]

2- فطرت علمی:


در عالم علمی فطرت ما تمیز میدهد بین «صحیح و غلط»



در عالم علمی فطرت ما همان قضایا که قضایای فطریه و بدیهیه در آن تایید میشود. تمام علوم روی همان قضایای اولیه و بدیهی بنیان نهاده شده است و اگر ما آن را نداشتیم اصلا نمیتوانستیم عالِم بشویم.



به ما میگویند اگر الف با ب مساوی باشد و ب با ج مساوی باشد ، آنگاه الف با ج مساوی است. این قضیه را برای کودکی که اصلا مدرسه نرفته هم اگر به صورتی قابل فهم او طرح کنیم این را درک کرده و تایید میکند زیرا این در فطرت او نهاده شده.

اگر این چنین قضایای بدیهی را انسانی نفهمد اصلا درسی نمیتوان به او آموخت.



کل از جزء خودش بزرگتر است ، جزء از کل خودش کوچکتر است و...



همانطور که در عالم زیستی ، اگر خط مفید را بگیریم همیشه تندرست خواهیم ماند ، در عالم علمی هم اگر خط صحیح را بگیریم عالم میشویم.

[قلب]

با تشکر از شما لطفا ادامه بدید

[Havbb 110]

سلام
ببخشید چند وقتی سرم خیلی شلوغ بود و مشکلات و گرفتاری هام زیاد شده بود. ان شاء الله به زودی ادامه شو میذارم. عذر میخوام از اینکه تاخیر داشتم.

[Havbb 110]

3- فطرت هنری



در عالم هنر ، فطرت ما تمیز میدهد بین «زیبا و زشت»



زیبایی مطلوب باالذَات است.

انسان میفهمد که چیزهایی زیبا و چیزهایی زیبا نیستند.

زیبایی نسبی نیست ، یعنی اینطور نیست که چیزی به نظر کسی زیبا و به نظر شخص دیگری زیبا نباشد. زیبایی حقیقی در نظر همه زیباست و به عنوان مثال کسی منکر زیبایی گلها و طبیعت نمیتواند بشود.

در هر کشوری موزه ای وجود دارد و اطمینان دارند که هرکس بیاید آنجا زیبایی را حس خواهد کرد.



در امور جزئی ممکن است مسائلی مورد اختلاف قرار بگیرد ولی وقتی که شما به نقطه های اوج هنر میرسید میبینید که نه! زیبایی مبانی دارد ، اصول دارد و بعد در عالم ریاضیات میبینید که اصلا این زیباییها مبانی و تناسبات هندسی و ریاضی هم دارند و آنجا معلوم میشود که این زیبایی شناسی جزء فطرت ماست.



یعنی اگر ما از فلان نسبت هندسی خوشمان می آید ، به خاطر این است که درون بدن خود ما هم این نسبت وجود دارد و بدن ما با آن نسبت تقسیم شده.

نقل قول: لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
سوره : التين آیه : 4



كه هر آينه ما آدمى را در نيكوترين نگاشت- صورت و تركيب و اعتدالى كه بتواند به پايه‏هاى بلند دست يابد- بيافريديم.

بهترین تناسبات در بدن انسان رعایت شده است.

به طوری که تناسبات مجسمه سازی ، تناسبات نقاشی و... تمام تناسباتی که عالم هنر را میسازد در بدن انسان هست.