پیامی مهم به شیعیان

[منادی حق]

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام خدمت شما دوستان گرامی. خداوند متعال را شاکرم که بار دیگر فرصت خدمتگزاری به شما عزیزان را به این حقیر عطا نمود. مطلبی که امروز آماده کرده ام سخنانی گهربار از حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) می باشد که خطاب به حضرت عبدالعظیم حسنی (رضوان الله تعالی علیه) نوشته شده است. مفاهیمی که برای زندگی امروز ما نیز شدیدا مورد نیاز است و حاوی مطالبی ارزنده و آموزنده می باشد.


«ای عبدالعظیم از سوی من به یارانم سلام برسان و به ایشان بگو که شیطان را به خود راه ندهند و به آنان فرمان ده به راستی در گفتار و ادای امانت و آنها را فرمان ده در آنچه به کارشان نمی آید، خاموشی ورزند و ستیزه جویی کنار نهند و به یکدیگر روی آورند و به دیدار هم روند که موجب نزدیک شدن به من است و به در افتادن با یکدیگر خود را مشغول نسازند که من با خود عهد کرده ام هر که چنین کند و یاری از یاران مرا به خشم آورد از خدا بخواهم در دنیا سخت ترین عذاب را بدو رساند و در آخرت در شمار زیانکاران باشد و ایشان را آگاه ساز که خداوند نیکوکار آنها را خواهد بخشید و از بدکارشان درخواهد گذشت مگر کسی که به خدا شرک ورزیده یا دوستی از دوستان مرا بیازارد یا بد خواهی او به دل گیرد که اگر چنین کند خداوند او را نبخشاید تا از این اندیشه بد بازنگردد، اگر بازگشت (چه بهتر) وگرنه روح ایمان از دلش رخت بربندد و از ولایت من بیرون رود و او را از ولایت ما بهره ای نخواهد بود و از این سرنوشت بد به خدا پناه می برم.»(بحار الانوار، ج71، ص 231)

در این سخنان ارزنده توصیه های مهمی مثل اهمیت سلام کردن، دوری از شیطان، راستی در گفتار، امانت داری، پرهیز از سخنان بیهوده و... مطرح شده است، اما دو نکته بسیارمهمی که به طور مستقیم در متن نیامده است لزوم اطاعت از ولی امر و حفظ وحدت می باشد. در بخش اول این مقاله بحث لزوم اطاعت از ولی امر و در بخش دوم حفظ وحدت مورد بررسی قرار می گیرد. منابع هم در پایان بخش دوم معرفی می گردد.

طبیعتا زمانی که امام (علیه السلام) دستوری می دهند از شیعیان توقع می رود که از آن دستور با جان و دل اطاعت کنند و هرگز از دستورات سرپیچی نکنند. آیات بسیاری در قرآن کریم نیز گواهی بر این امر می دهد. به عنوان مثال در این آیات اطاعت از ولی امر در کنار اطاعت خداوند متعال قرار گرفته است:

1- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (التغابن/12)

اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد پيامبر را؛ و اگر روي‌گردان شويد، رسول ما جز ابلاغ آشکار وظيفه‌اي ندارد!

2- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (المائدة/92)

اطاعت خدا و اطاعت پيامبر کنيد! و (از مخالفت فرمان او) بترسيد! و اگر روي برگردانيد، (مستحق مجازات خواهيد بود؛ و) بدانيد بر پيامبر ما، جز ابلاغ آشکار، چيز ديگري نيست (و اين وظيفه را در برابر شما، انجام داده است).

3- يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (النساء/59)

اي کساني که ايمان آورده‌ايد! اطاعت کنيد خدا را! و اطاعت کنيد پيامبر خدا و اولو الأمر [= اوصياي پيامبر] را! و هرگاه در چيزي نزاع داشتيد، آن را به خدا و پيامبر بازگردانيد (و از آنها داوري بطلبيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد! اين (کار) براي شما بهتر، و عاقبت و پايانش نيکوتر است.

در این آیات اطاعت از ولی امر در کنار تقوای الهی قرار گرفته است:

1- فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (الشعراء/108)

تقواي الهي پيشه کنيد و مرا اطاعت نماييد!

2- وَلَمَّا جَاءَ عِيسَى بِالْبَينَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَينَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (الزخرف/63)

و هنگامي که عيسي دلايل روشن (براي آنها) آورد گفت: «من براي شما حکمت آورده‌ام، و آمده‌ام تا برخي از آنچه را که در آن اختلاف داريد روشن کنم؛ پس تقواي الهي پيشه کنيد و از من اطاعت نماييد!

3- وَمُصَدِّقًا لِمَا بَينَ يدَي مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (آل عمران/50)

و آنچه را پيش از من از تورات بوده، تصديق مي‌کنم؛ و (آمده‌ام) تا پاره‌اي از چيزهايي را که (بر اثر ظلم و گناه،) بر شما حرام شده، (مانند گوشت بعضي از چهارپايان و ماهيها،) حلال کنم؛ و نشانه‌اي از طرف پروردگار شما، برايتان آورده‌ام؛ پس از خدا بترسيد، و مرا اطاعت کنيد!

در یک آیه از قرآن هم تبعیت از ولی امر به عنوان شرط ایمان معرفی شده است:

يسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَينِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (الأنفال/1)

از تو درباره انفال [= غنايم، و هرگونه مال بدون مالک مشخص‌] سؤال مي‌کنند ؛ بگو: «انفال مخصوص خدا و پيامبر است؛ پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد! و خصومتهايي را که در ميان شماست، آشتي دهيد! و خدا و پيامبرش را اطاعت کنيد اگر ايمان داريد!

اطاعت از مقام ولی امر باعث رحمت الهی است همانطور که قرآن کریم هم به آن تصریح می کند:

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (آل عمران/132)

و خدا و پيامبر را اطاعت کنيد، تا مشمول رحمت شويد!

و اساسا قبولی سایر عبادات مومنین هم در زمره اطاعت از ولی امر می باشد:

يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ (محمد/33)

اي کساني که ايمان آورده‌ايد! اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد رسول (خدا) را، و اعمال خود را باطل نسازيد!

البته عدم اطاعت از ولی امر هیچ گونه خللی به این مقام والا وارد نمی کند و مسئولیت نافرمانی به خود افراد خاطی مربوط می شود، چنانچه قرآن کریم می فرماید:

1- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (التغابن/12)

اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد پيامبر را؛ و اگر روي‌گردان شويد، رسول ما جز ابلاغ آشکار وظيفه‌اي ندارد!

2- قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيكُمْ مَا حُمِّلْتُمْ وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (النور/54)

بگو: «خدا را اطاعت کنيد، و از پيامبرش فرمان بريد! و اگر سرپيچي نماييد، پيامبر مسؤول اعمال خويش است و شما مسؤول اعمال خود! اما اگر از او اطاعت کنيد، هدايت خواهيد شد؛ و بر پيامبر چيزي جز رساندن آشکار نيست!»

ان شاء الله ادامه دارد....

[منادی حق]

دومین مطلب اساسی که در این حدیث بر آن تاکید شده است حفظ وحدت و دوری از درگیری های داخلی است. اهمیت این موضوع تا جایی است که حضرت امام رضا (علیه السلام) آن را همپای گناه بزرگی چون شرک دانسته اند و تخلف از این دستور را موجب عذاب الهی دانسته اند. چنانچه در قرآن این گونه بیان شده است که خداوند متعال هر گناهی را غیر از شرک ورزیدن خواهد بخشید و هر کسی که این گناه بزرگ را انجام دهد طبق گفته حضرت امام رضا (علیه السلام) روح ایمان از دلش خارج می شود و از ولایت معصومین (علیهم السلام) خارج می شود.

إِنَّ اللَّهَ لَا يغْفِرُ أَنْ يشْرَكَ بِهِ وَيغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يشَاءُ وَمَنْ يشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا (النساء/48)

خداوند (هرگز) شرک را نمي‌بخشد! و پايين‌تر از آن را براي هر کس (بخواهد و شايسته بداند) مي‌بخشد. و آن کسي که براي خدا، شريکي قرار دهد، گناه بزرگي مرتکب شده است.

إِنَّ اللَّهَ لَا يغْفِرُ أَنْ يشْرَكَ بِهِ وَيغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يشَاءُ وَمَنْ يشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (النساء/116)

خداوند، شرک به او را نمي‌آمرزد؛ (ولي) کمتر از آن را براي هر کس بخواهد (و شايسته بداند) مي‌آمرزد. و هر کس براي خدا همتايي قرار دهد، در گمراهي دوري افتاده است.

اهمیت این موضوع در این جا روشن می شود که اختلافات و درگیری های داخلی میان شیعیان تنها به سود دشمنان اهل بیت (علیهم السلام) می باشد. به عنوان مثال سیاست کلی بریتانیا برای سلطه برکشورهای مختلف از دیر باز تا کنون «تفرقه بیانداز و حکومت کن» می باشد و سیاست دین زدایی کشورهای سلطه گر هم بر این اساس صورت می گیرد که با دور کردن افراد از مبانی دینی، زمینه انحطاط اخلاقی و بروز اختلافات میان آنها را فراهم آورند و به راحتی بر آنها غالب گردند.

حال با مراجعه به قرآن کریم به مساله اختلاف بین مسلمین می پردازیم.

در این آیه از قرآن متوجه می شویم که اختلافات درونی منشا نابودی و عظمت مسلمانان بیان شده است:

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (الأنفال/46)

و (فرمان) خدا و پيامبرش را اطاعت نماييد! و نزاع (و کشمکش) نکنيد، تا سست نشويد، و قدرت (و شوکت) شما از ميان نرود! و صبر و استقامت کنيد که خداوند با استقامت کنندگان است!

در این آیه این گونه استنباط می شود که علت اختلافات ظاهری امور مبنایی است:

يسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَينِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (الأنفال/1)

از تو درباره انفال [= غنايم، و هرگونه مال بدون مالک مشخص‌] سؤال مي‌کنند ؛ بگو: «انفال مخصوص خدا و پيامبر است؛ پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد! و خصومتهايي را که در ميان شماست، آشتي دهيد! و خدا و پيامبرش را اطاعت کنيد اگر ايمان داريد!

اما با مراجعه به قرآن در می یابیم که راه برون رفت از این مساله اطاعت از ولی امر می باشد، و این چنین در قرآن بر آن تاکید شده است:

يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (النساء/59)

اي کساني که ايمان آورده‌ايد! اطاعت کنيد خدا را! و اطاعت کنيد پيامبر خدا و اولو الأمر [= اوصياي پيامبر] را! و هرگاه در چيزي نزاع داشتيد، آن را به خدا و پيامبر بازگردانيد (و از آنها داوري بطلبيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد! اين (کار) براي شما بهتر، و عاقبت و پايانش نيکوتر است.

و در نهایت با رعایت این اصول مومنین به برادرانی تبدیل می شوند که رحمت الهی شامل حال آنها می شود:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَينَ أَخَوَيكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (الحجرات/10)

مؤمنان برادر يکديگرند؛ پس دو برادر خود را صلح و آشتي دهيد و تقواي الهي پيشه کنيد، باشد که مشمول رحمت او شويد!

و خیر خواه یکدیگر خواهند بود:

وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ (الحشر/10)

(همچنين) کساني که بعد از آنها [= بعد از مهاجران و انصار] آمدند و مي‌گويند: «پروردگارا! ما و برادرانمان را که در ايمان بر ما پيشي گرفتند بيامرز، و در دلهايمان حسد و کينه‌اي نسبت به مؤمنان قرار مده! پروردگارا، تو مهربان و رحيمي!»

نکته دیگری که در این جا به چشم می خورد این است که امام رضا (علیه السلام) کسانی را که باعث رنجش شیعیان می شوند نفرین می کنند که عذابی سخت در دنیا و آخرت برای خاطیان در پی خواهد داشت:

وَمَنْ يشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَينَ لَهُ الْهُدَى وَيتَّبِعْ غَيرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (النساء/115)

کسي که بعد از آشکار شدن حق، با پيامبر مخالفت کند، و از راهي جز راه مؤمنان پيروي نمايد، ما او را به همان راه که مي‌رود مي‌بريم؛ و به دوزخ داخل مي‌کنيم؛ و جايگاه بدي دارد.

إِنَّ الَّذِينَ يؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا (الأحزاب/57)

آنها که خدا و پيامبرش را آزار مي‌دهند، خداوند آنان را از رحمت خود در دنيا و آخرت دور ساخته، و براي آنها عذاب خوارکننده‌اي آماده کرده است.

وَالَّذِينَ يؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (الأحزاب/58)

و آنان که مردان و زنان باايمان را به خاطر کاري که انجام نداده‌اند آزار مي‌دهند؛ بار بهتان و گناه آشکاري را به دوش کشيده‌اند.

منابع: با تغییر و تصرف از 1 و 2


التماس دعا؛ در پناه حق زنده و پیروز باشید.