تربیت دینی : بهشت همیشه زیر پای مادران (+ پدران) نیست!....

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.
.
همیشه بهشت زیر پای مادران نیست...
گاهی شعله های جهنم زیر پای برخی از مادران زبانه می کشد...
همان مادرانی که خودشان محجبه اند ولی برای دخترشان کم می گذارند....
به خیالشان چادر خود را سفت بچسبند کافی است!

.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
«دو گروه اهل آتش هستند و نمی خواهم آن ها را ببینم:
گروهی که تازیانه در دست دارند ومردم را با آن ها می زنند (ظالمین)
و دیگر، زن هایی که پوشیدگان برهنه اند؛ به شهوات متمایل هستند و مردان را به سوی خود جذب می کنند، این ها وارد بهشت نمی شوند و با این که بوی بهشت از مسافت های دور به مشام می رسد، بوی آن را استشمام نمی کنند».(میزان الحکمه ج 2 ص 259)

***************

همیشه بهشت زیر پای مادران (و نیز پدران!) نیست...

روزی پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از کوچه ای می‌گذشتند. نگاه مبارکشان به گروهی از کودکان افتاد که در حال بازی بودند. پیامبر در همان حال فرمودند: « وای بر احوال فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان »

اصحابی که حضور داشتند از پیامبر سئوال کردند: یا رسول الله پدرانشان مشرک اند؟

پیامبر اسلام فرمودند: « نه بلکه پدران مؤمن و مسلمان دارند . »

اصحاب پرسیدند پس علت تأسف شما چیست؟

پیامبر فرمودند: پدران و مادران آخرالزمان بیشتر توجه خود را صرف برآوردن نیازهای مادی فرزندان خود نموده و از تربیت دینی آن‌ها غافلند. برخی از آن‌ها چیزی از واجبات و فرائض را به فرزندانشان نمی‌آموزند و اگر فرزندی شخصاً برای یادگرفتن احکام اقدام نمود او را از این کار باز می‌دارند و به بهره‌ی بسیار اندکی از دنیا برای آن‌ها راضی می‌شوند .

آنگاه پیامبر فرمودند : «من از آن‌ها بیزارم و آن‌ها نیز از من بیزارند.» (جامع الاخبار، ص106.)

.
.
همان ها که در تربیت فرزندشان کوتاهی می کنند و باعث غربت چندین ساله ی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می شوند!
در دوران انتظار، تربیت فرزندان یکی از مهمترین وظایف منتظران آن حضرت است. حضرت ام البنین در قلب خالی فرزندانش فقط محبت امام زمانشان را گذاشت و چه خوب برداشتی از این زمین خالی کرد.

حضرت ولی عصر اروحنافداه در برخی از تشریفات خود فرموداند : " من خیلی تنها هستم! من خیلی غریبم! چرا برای فرجم دعا نمی کنید ؟ دعا کنید ، و بدانید که تبلیغات کم است و الا غیبت من اینقدر طولانی نمی شد ، گناه شیعیان ، برای من خیلی سخت است ، جوان ها باید خود را اصلاح کنند. باید در اجتماعات خود از من یاد کنید، من برای شما دعا می کنم، شما هم برای فرجم دعا کنید. برای ظهورم باید زمینه سازی کنید یعنی انچه را که اهل بیت علیهم السلام فرموداند انجام دهید، بچه هایتان را خوب تربیت کنید و اگر می خواهید ما از شما راضی باشیم به آنچه که جد بزرگوارم امام صادق علیه السلام فرموده : ((کوانو لنا زینا و لا تکونا علینا شینا )) عمل نمایید ، یعنی برای ما زینت باشید و باعث خجلت و سر شکستگی ما نباشید ،و بدانید که (( الوقت قددنا)) قطعا زمان ظهور من نزدیک است».


حالا این " بچه هایتان را خوب تربیت کنید " (و در راس آن خودمان را )تنها و تنها در صورتی محقق می شود، که ما از سیره ی ائمه (علیهم السلام) تبعیت کنیم :

حضرت زين العابدين ‏عليه السلام فرمودند: آگاه باشيد که مبغوض ‏ترين مردم نزد خداوند کسي است که به سنّت و مذهب امامي بوده باشد و به اعمالش إقتدا نکند. (روضه الکافي 8: 234، ح 312.)

منظور امام‏ سجاد(علیه السلام) در فرمايش فوق آن است که مبغوض ‏ترين مردم نزد خداوند از لحاظ عمل کسي که بر طريقه و مذهب امام‏ (علیه السلام) باشد، يعني امامت و ولايتش را معتقد باشد، و در عين حال در اعمال و اخلاق خود با او مخالفت ورزد، و سِرّ مطلب آن است که هرگاه مؤمن در کارها و اخلاقش بر خلاف امامش رفتار نمايد ننگ و عار امام‏ عليه السلام و مايه طعنه و عيبجويي دشمنان بر او خواهد بود، و اين گناه بزرگي است، و چنانچه در اعمال و اخلاق خود به او إقتدا نمايد سبب عظمت يافتن ولي اللَّه در نظر آن‏ها و رغبت کردن مخالفين به شيوه امامان، و راهيابي مردم با اعمال ايشان به سوي امامشان مي ‏گردد، و بدين ترتيب مقصود از نصب امام در ميان مردم حاصل مي ‏شود. از همين روي فرموده‏ اند: کُونوا لَنا زَيْاً وَ لَا تکونُوا عَليْنا شَيْئاً؛ براي ما زينت باشيد و مايه ننگ ما نشويد. (اصول کافي 77:2، ح 9.)

در ادامه ان شاءالله برخی از مؤلفه های تربیت دینی معرفی می شود (این مؤلفه ها صرفا برای بچه ها نیستش بلکه برای خودمونم کاربردی و ضروریه)....

[zahra11]

ممنون از sdg 15 عزیزم بابت سوال خوبشون!
صحیح میفرمایید همیشه انقد دقت و موشکافی لازم نیست و من الان دیگه انقد کنترلی ندارم (با اینکه بچه ها هنوز دانش آموزن چون امتحانشون رو پس دادن ولی این فرهنگ هست که مخفی نمیکنیم)
و زمانی که بچه ها دیگه دانش آموز نباشن نیازی نیست واقعا! همونطور که گفتید سعی میکنیم با بچه ها دوست باشیم ولی بپذیرید اون حریمی که به بچه ی 15 ساله (حتی بزرگتر)اجازه بده در اتاقش رو قفل کنه و پدر و مادر رو راه نده بعدا خود بچه رو با مشکلاتی روبرو می سازه که کمترینش صدمات جسمی و روحی هست!! دیدم که دارم میگم!

در مورد موبایل هم بچه های من خودشون نخواستن چون همیشه به تلفن خونه و گوشی من پدرشون دسترسی دارن و خودشون هم پول کافی دارن ولی نمی خرن چون میگن اگه داشته باشیم از درسامون میمونیم!!! دارن می بینن که دوستاشون دائم تو اینستاگرام و ویچت و تانگو و.... پرسه می زنن!!! و لابد می دونین که خیلی از این ارتباطا بعدن مشکل ساز میشه !و اولین چیزی که نشونه میگیره همون اعتقادات و ایمان بچه هست که متزلزل میشه!!

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

2. آموزش به شیوه ی تکرار
.
تکرار يکي از روشهاي آموزشي و پرورشي پيامبر اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بود که حضرت در شرايط مناسب از آن براي نشان دادن اهميت موضوع و نهايتاً هضم آن در ذهن مخاطب استفاده مي نمود.
.
در زمان حضرت رسول(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مردي بود که شغل مناسبي نداشت و از بيکاري در تنگنا زندگي مي کرد، روزي همسرش او را راضي کرد که براي گرفتن کمک نزد پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) برود، او نيز راهي خانه پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) شد وقتي در حضور پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نشست لب به سخن نگشود پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به وي گفت: هرکس از ما ياري بخواهد او را ياري مي کنيم ولي اگر بي نيازي بورزد خدا او را کمک مي کند.
مرد مأيوس برگشت روز بعد براي بار دوم به نزد پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) رفت باز پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) همان جمله را به وي گفت بارسوم وقتي مرد همان جمله را شنيد تازه فهميد که پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از او چه مي خواهد و چه درسي به او داده است. بلافاصله يک تبر برداشت و به صحرا رفت و با هيزم هايي که به دست آورده بود درآمد خوبي پيدا کرد آنگاه خدمت پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) آمد و گزارش داد که چگونه براي سؤال آمد و چه از پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) شنيد: پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: من که به تو گفتم: هر که از ما سؤال کند به او عطا کنيم و هرکه بي نيازي جويد خدايش بي نياز کند.( کليني، الکافي، ج2، ص139،ح7، باب القناعه.)
.
در اين داستان، اگر پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به بار اول اکتفا مي کرد مرد متوجه نمي شد اما با تکرار مطلب، شخص متوجه پيام تربيتي و آموزشي حضرت(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) گرديد.
.
.
در روايتي از ابي الدرداء آمده است : روزي دربارة مسئله اي ديني در حال جدال و مراء بوديم که پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بر ما وارد شد و با ديدن اين حالت (مراء و جدال) به قدري خشمگين گشت که سابقه نداشت، سپس فرمود: همانا پيش از شما، مردم به خاطر مراء و جدال هلاک شدند، مراء و جدال را کنار بگذاريد، چرا که مؤمن، مراء نمي کند، مراء را رها کنيد ، چرا که اهل مراء زيانکارند، مراء را رها کنيد، چرا که من روز قيامت مراء کننده را شفاعت نمي کنم، مراء را کنار بگذاريد، همانا من سه خانه در ابتدا، وسط و بالاي بهشت براي کسي که صادقانه مراء را رها کند، ضامن هستم، مراء را رها کنيد، زيرا پس از پرستش بتها، اولين چيزي که پروردگارم مرا از آن نهي کرده ، مراء است.( مجلسي، بحارالانوار، ج2، ص138، ح54.)
.
.
روزي يکي از اصحاب از پيامبر خواست که به وي اندرز بدهد. پيامبر از او سه بار قول گرفت و او را متوجه اهميت مطلبي که مي خواهد بگويد کرد، به او فرمود: قبل از انجام هر کاري در عاقبت آن بينديش. اگر ديدي نتيجه و عاقبتش صحيح است آن را دنبال کن و اگر عاقبتش گمراهي و تباهي است از تصميم خود صرف نظر نما.(حرالعاملي، وسايل الشيعه، ج2، ص457، به نقل از مطهري، مجموعه آثار، ج18، ص 365.)

.
ابن عباس گفت: هرگاه پيامبر سخني را مي فرمود يا در مورد چيزي از ايشان سؤال مي شد، سه مرتبه تکرار مي کرد تا هم سخن آن شخص کاملاً روشن شود و هم ديگران بفهمند.( طباطبايي، سنن النبي، ص13.)
.
.
نکته قابل توجه اين است که تکرار مضامين الهي در گفتار پيامبر اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خلاصه نمي گردد بلکه گاه به علت اهميت موضوع پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به تأکيد و تکرار عملي بر يک فعل مي پرداخت. مانند آن که پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) پس از نزول آيه تطهير چندين ماه در خانه علي و فاطمه (عليهما السلام) مي آمد و همراه با سلام کردن به اهل خانه، آيه تطهير را تلاوت مي نمود.( العسکري، معالم المدرستين، ج1، ص290.)
.
.
.
3. آموزش به شيوه عکس العمل مناسب
.
گاه حضرت رسول(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مطلب خود را با يک عکس العمل و رفتار مناسب به مخاطب مي فهماند، يعني به جاي سخن گفتن، با يک موضع گيري مشخص و مناسب پيام خود را مي رساند که اين شيوه آموزشي و تربيتي در جايگاه مناسب خود بسيار مؤثر است.
.
حضرت روزي وارد خانة حضرت فاطمه (عليها السلام) شد و ديد فاطمه(سلام الله علیها) دستبندي از نقره، به دست دارد و يک پرده الوان هم آويخته است. پيغمبر با آن علاقة مفرطي که به حضرت زهرا(سلام الله علیها) داشت، بدون آنکه حرفي بزند برگشت. حضرت زهرا(سلام الله علیها) احساس کرد که پدرش اين مقدار را هم براي ايشان نمي پسندد چون دورة اهل صفه است. فوراً آن دستبند نقره را از دستش بيرون آورد و پردة الوان را هم پايين کشيد و به همراه کسي خدمت رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرستاد. آن شخص آمد عرض کرد: يا رسول الله! اينها را دخترتان فرستاده و عرض مي کند: به هر مصرفي که صلاح مي دانيد برسانيد، آن وقت چهرة پيامبر شکوفا شد و فرمود پدرش بقربانش باد.( مطهري، سيره نبوي، ص 58.)
.
.
آن حضرت مالي را ميان اصحاب خود تقسيم کرد، يکي از اعراب گفت: در اين قسمت خدا را ملاحظه نکرد. چون اين خبر به رسول الله(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) رسيد رخسارش سرخ شد- حضرت با اين عکس العمل به ديگران فهماند که آن عرب چه گفتار ناشايستي گفته است- سپس فرمود خدا رحمت کند برادرم موسي را بيش از اين اذيت ديد و صبر کرد.( نراقي، علم اخلاق اسلامي، ص376.)
.
.

ادامه دارد ان شاءالله..

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.

.

4. آموزش به شیوه ی پرسش و پاسخ

.
پيامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در روند آموزش و تعليم خود موارد زيادي سؤال مي کرد تا جواب سؤال يا به واسطه خود فراگيران به دست آيد يا به جواب سؤال نزديک شود يا حداقل زمينه بهتر، جهت پاسخ صحيح توسط خود پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فراهم آيد. در اين روش پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ضمن بيرون کشيدن اطلاعات مخاطبين و ارزيابي وسعت دايره اطلاعات آنها متناسب با آن، جواب مي داد.

نکته جالب آن است که پرسش هاي پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) کاملاً به صورت دقيق و متناسب با موقعيت و در فاصله هاي زماني مشخصي بود تا مخاطب خود شخصاً درگير موضوع شود و فرصت تفکر را بيابد.
البته گاهي پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ابتدا خود پرسش مي کرد و گاه زمينه را طوري فراهم مي نمود که مخاطب در ذهنش سؤال ايجاد شود. و با توجه به اينکه آن سؤال محصول ذهن مخاطب بود جواب پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) چنان براي او قابل تفهيم بود که بهتر از آن امکان نداشت.
در روايتي پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) که به اصحاب خود فرمود : برادر خود را ياري کنيد، چه مظلوم باشد چه ظالم. بلافاصله يکي از صحابه سؤال کرد : يا رسول الله، اگر او مظلوم باشد، ياري اش مي کنم اما بفرماييد چگونه مي توانم يک ظالم را ياري دهم؟ پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) جواب داد : در آن صورت او را از بي عدالتي باز دار! چرا که کمک واقعي، بازداشتن او از ظلم است.

.
اين روايت به خوبي روشن مي نمايد که يک جمله دقيق چگونه ذهن مخاطب را تحريک مي کند و چه سؤال زيبايي براي او مطرح مي شود و چه زيباتر حضرتش(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)پاسخ مي دهد.
.

اين شيوه علاوه بر آنکه موجب نشاط مخاطب مي گرديد زيرا او را درگير مطلب مي نمايد، باعث مي شد که مطلب در ذهن و قلب مخاطب بهتر فرو نشيند.
.
.

5. آموزش به شيوه تمثيل

.
در امر آموزش، استفاده از مثال هاي زيبا، در فرايند يادگيري و تنوع و نشاط آن سهم زيادي دارد.
پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) همانند قرآن مجيد از مثال هاي زيادي در مناسبت هاي گوناگون براي رساندن پيام الهي و ياد دادن حقايق معنوي استفاده نموده است.
استفاده از تمثيل موجب مي شود که مخاطب مطلب را ساده تر بياموزد.
پيامبر اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) براي آنکه بفمهاند که دين اسلام، دين منطقي و معتدلي است و نبايد انسانها با فشار آوردن و سختگيري بيش از حد، فکر کنند که زودتر به مقصد مي رسند بلکه اين امر چه بسا موجب شود که اصلاً به مقصد نرسند خطاب به جابر فرمود : اي جابر! دين اسلام دين با متانتي است. با خودت با مدارا رفتار کن. اي جابر! انسانهايي که خيال مي کنند با فشار آوردن و سختگيري بر خود زودتر به مقصد مي رسند، اشتباه مي کنند آنها اصلاً به مقصد نمي رسند. مثل آنها، مثل آدمي است که مرکبي به او داده اند که از شهري به شهر ديگر برود. او خيال مي کند که هر چه بيشتر بر مرکب فشار بياورد، زودتر مي رسد. منزل اول و دوم و سوم را ممکن است در ظرف يک روز برود. اما ناگاه متوجه مي شود که حيوان بيچاره را زخمي کرده است و حيوان هم از راه مانده است در اينجا به مقصد که نرسيده است هيچ، مرکب خويش را هم ناقص کرده است. ( مطهري، سيره نبوي، ص121.)
..
در حديث گويا و بيدار کننده اي از امام صادق(علیه السلام) مي خوانيم :
رسول خدا وارد زمين بي آب و علفي شد به يارانش فرمود هيزم بياوريد عرض کردند اي رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) اينجا سرزمين خشکي است که هيچ هيزم در آن نيست فرمود: برويد هر کدام هر مقدار مي توانيد جمع کنيد، هريک از آنها مختصر هيزم يا چوب خشکيده اي با خود آورد همه را پيش روي پيغمبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) روي هم ريختند سپس پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «اينگونه گناهان کوچک روي هم متراکم مي شوند (و شما به تک تک آنها اهميتي قائل نيستيد)» سپس فرمود: «بترسيد از گناهان کوچک که هر چيزي طالبي دارد و طالب آنها آنچه را از پيش فرستادند وآنچه را از آثار باقي گذاشته اند مي نويسد و همه چيز را در کتاب مبين ثبت کرده». (کليني ، الکافي ، ج3، ص394.)
.
اين حديث تکان دهنده ترسيمي است گويا از تراکم گناهان کم اهميت و آتش عظيمي است که از مجموع آنها زبانه مي کشد.
.
در اين سيره، پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) براي عيني کردن اين حقيقت که گناه گرچه کم و کوچک باشد، ولي در اثر تکرار ، زياد و بزرگ مي شود، اصحاب را براي جمع آوري هيزم در بيابان خشک و بي آب و علف مأمور ساخت تا اين حقيقت را به صورت عيني و محسوس به آنان نشان دهد.

.

.

ادامه دارد ان شاءالله...

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.

.

6. آموزش به شیوه رفتاری نه گفتاری
.
حضرت رسول(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در آموزش و تربيت ديني به گفتار تنها بسنده نمي کرد بلکه او قبل از هر سخن تربيتي خود اسوه عملي آن بود. آنچه به آموزش هاي ديني ويژگي خاص مي دهد، اهميت عمل و رفتار است که شخص بايد بدان پايبند باشد تا در هدف خود موفق شود. از نمونه هاي سيره عملي حضرت رسول(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در راستاي شرکت در ساخت اولين مسجد امت اسلام است که دوش به دوش اصحاب حضرت (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) کار مي کرد و وقتي اصحاب گفتند اجازه دهيد ما خودمان کار کنيم و شما استراحت نماييد پيامبر نپذيرفت..
اين رفتار، مهمترين اثر آموزشي و تربيتي را به همراه داشت که تمام افراد بايد در امور جمعي سهيم باشند و هريک در اهداف جمعي تعيين شده سهمي مثبت داشته باشند.
.
.

7. آموزش با استفاده از وسایل کمک آموزشی
.
پيامبر اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) متناسب با امکانات موجود از وسايل کمک آموزشي براي رساندن پيامهاي الهي و تربيتي خود استفاده مي نمود و اين امر علاوه بر کمک به بهتر فهميدن، از يکنواختي در امر آموزش جلوگيري مي کرد و با ايجاد تنوع و جذابيت، امر آموزش و تربيت را سهل مي نمود.
جابربن عبدالله مي گويد: پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بر روي زمين جلوي خود، خطي مستقيم کشيد و فرمود: اين راه خداست سپس خطوطي مورب به آن خط وصل کرد و فرمود: اين ها همه راههايي است که بر سر هر يک شيطاني قرار دارد که به آن دعوت مي کند، سپس دست خود را روي خط مستقيم گذاشت و اين آيه را تلاوت کرد: « اين راه مستقيم من است، از آن پيروي کنيد و از راههاي پراکنده پيروي نکنيد که شما را از راه حق دور مي سازد اين چيزي است که خداوند شما را به آن سفارش مي کند، شايد پرهيزکاري پيشه کنيد.» (انعام / 153)
.
پيامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با استفاده از ابزار در اختيار به ياران خود فهماند که راه حق هميشه واحد است اما راههاي باطل زياد که براي هر يک آنها شيطاني است که گمراهان را به آن سو مي کشاند.
.
.
پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) سه چوب را در فواصل مختلف يکي را جلوي خود دومي را کنار آن و سومي را دورتر قرار داد و فرمود: آيا مي دانيد اين چوبها چيستند؟ عرض کردند : خدا و رسولش داناترند. پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: اين چوب (اولي) انسان است و آن (دومي) اجل و مرگ او و آن ديگري آرزوي اوست که فرزند آدم را گرفتار خود سازد و پيش از رسيدن به آرزو مرگ، او را فراگيرد..
پيامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با استفاده از اين ابزار آموزشي ساده به زيبايي اين حقيقت را که انسان بايد بفهمد که به مرگ چقدر نزديک است و نبايد در تخيل نيل به آرزوهاي نامحدود که با مانعي همچون مرگ روبروست فرو رود.
.
.
.

ادامه دارد ان شاءالله...