چرا لطمه زدن در عزای امام حسین علیه السلام

[بیداری اندیشه]

پرسیدن که دیدگاه تشیع نسبت به لطمه زدن و آسیب رساندن و قمه زدن که در عزاداری امام حسین علیه السلام انجام میشه چیه؟

خوب اینها حکمش تا حدودی فرق میکنه. در مورد لطمه سایت رهبری پاسخ دادن:

پرسیدند اگر شخصی در روضه‌ها به صورتش دست بزند تا جایی که صورتش زخم شود، حتی کبود شود، آیا این عمل مشکلی دارد؟

در پاسخ باید عرض کنیم در حد کبود شدن که حالا ممکن است با زنجیر زدن با سینه زدن بدن کبود شود، اگر ضرر معتنابهی برای بدن نداشته باشد به نظر حضرت آقا اشکالی ندارد. اما کارهایی فراتر از اینها که ممکن است دشمنان سوء استفاده کنند، مثل مجروح کردن خود یا بدن را زخم کردن و قمه زدن یا مثل عبور از روی آتش و امثال اینها که در بعضی جاها برخی از افراد انجام می‌دهند، چون به هر حال اینها اعمال مستندی نیست، در عزاداری‌ها نه وارد شده است، نه سیره بر این بوده است و امروزه هم دشمنان از اینگونه اعمال علیه مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام و پیروان اهل‌بیت علیهم‌السلام سوءاستفاده می‌کنند، اگر در آن حد باشد بله اشکال دارد. اما اگر در همین حد که متعارف است سینه میزنند زنجیر می‌زنند بدنشان ممکن است سرخ شود کبود شود، در حد متعارفش که ضرر معتنابهی برای بدن نداشته باشد، اشکالی ندارد.


حالا چرا لطمه زدن همین قدرش مجازه؟

دین ما اساسش محبت هست. بنابراین اینکه می بینیم بزرگترین حماسه بشری بعد از 1400 سال هر سال با شور بیشتری برگزار میشه علتش محبت هست. اصلا خود همین معجزه هست. چند قرن دشمنان امام حسین علیه السلام بدترین جنایات رو در حق محبین امام انجام دادند و نابودشون کردن. چقدر تبلیغات منفی. چند بار قبر آن امام شریف رو شخم زدن که در تاریخ محو بشه و تمام دستگاه مالی، قدرتی و تبلیغاتی رو هم در اختیار داشتن اما امروز نامی از اونها که نیست هیچ فقط نام امام حسین علیه السلام مانده و بس. فرزند اون بزرگوار فقط 6 ماه داشت. نه معروف بود نه ظاهرا در دنیا کار خاصی کرد نه پروفسور بود نه ... اما هر سال در سراسر دنیا براش بزرگداشت گرفته میشه. به تفاسیر مادی و علل عقلی قضیه کار ندارم می خوام بگم چشم بینا باید این معجزه ها رو ببینه و قدر خودش و دین و مذهبش رو بدونه.

حالا بنابر محبتی که داریم و مهمتر از اون بنا به توصیه معصومین علیهم السلام وظیفه داریم عاشورا رو زنده نگه داریم. هر سال و هر روز. بخشی از کار زنده نگه داشتن این روز با عزاداری هست کما اینکه پیامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نیز برای حمزه رحمه الله علیه چنین توصیه کردن که برای ایشون عزاداری کنن. معصوم علیه السلام رفتارش برای پیروانش حجت هست و همینطور کلامش و توصیه هاش.

دنیای محبت سرشار از مبانی عقلی هست اما در عین حال با عقل مدرن نگاه کنی و بیرون گود باشی خیلی بعضی کارها مفهوم نیست. عزیزی می گفت چند سال کارم گیر دادن بود به اونهایی که به سر و صورت میزدن و قرمز می کردن تا اینکه خدا خواست هدایت شدم و محبت اهل بیت علیهم السلام در قلبم هویدا شد. خودم از شدت غم در جلسات به سر و صورت میزدم و بعد دیدم خودم صورتم قرمز و زخم شده. اون موقع فهمیدم لطمه زدن از روی عشق یعنی چی.

قال الصادق عليه السلام:كل الجزع والبكاء مكروه سوي الجزع و البكاء علي الحسين عليه السلام
حضرت امام صادق عليه السلام فرمودند:هر گونه جزع و گريه كردن مكروه است مگر جزع و بي تابي براي حسين عليه السلام.

وسائل الشيعه ج‏3ص‏282


در معناي جزع:

جابرعَنْ أَبِي جَعْفَرٍعليه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ مَا الْجَزَعُ قَالَ أَشَدُّ الْجَزَعِ الصُّرَاخُ بِالْوَيْلِ وَ الْعَوِيلِ وَ لَطْمُ الْوَجْهِ وَ الصَّدْرِ وَ جَزُّ الشَّعْرِ مِن النَّوَاصِي

روايت شده از جابر كه گويد به امام باقرعليه السلام گفتم :جزع يعني چه؟حضرت فرمودند:شديد ترين جزع فرياد زدن بويل و بلند گريه كردن و فرياد زدن و بر سر و صورت زدن و كندن موهاي پيشاني است.

الكافي، ج‏3، ص: 223

اینکه بخوایم همه اعمال خودمون رو با عقلانیت مدرن بسنجیم کلا غلط اندر غلط هست. اصلا هم نگران این نیستیم که دنیای مدرن امروز که هیچ چیز خوشایندی درش نمونده و سر تا پاش رو نکبت گرفته بخواد اعمال ما رو بپذیره یا نپذیره. مثل اون آماری که ایران رو کشور غمگین می دونست. معلومه کدوم کشور خوشحاله کدوم غمگین. اگه به غم مادیات باشه این ریختن تو خیابونهای غرب حکایت کننده همه چیز هست. تازه اینها بیدار هاشون هستن. اما باید دید اصلا خود غم یعنی چی. بله ما غم داریم. ما غم ظلم ها و جنایات دنیا رو داریم. تا وقتی دنیا اینقدر جنایت درش هست ما غمگینیم. تا وقتی ظلم کردن به عزیزترین خلق خدا ما غمگینیم. وقتی نمی تونیم کاری کنیم که اماممون ظهور کنه غمگینیم. مگه میشه اینهمه درد و ناراحتی توی دنیا رو ببینیم و کاری از دستمون بر نیاد و خوشحال باشیم؟ لابد باید آهنگ "هپی" اجرا کنیم تا کشور خوشحال محسوب بشیم. بگذریم. خواستم بگم خیلی نگران نباشیم اعمال دینی ما رو دنیای مدرن امروز بپذیره. اصلا این دنیای مدرن و عقلانیت مدرن چی داره و چه هویتی داره که بخواد مذهب ما رو به نقد بکشه؟ اگر افتادیم دنبال این قضیه میشه همون آیه قرآن که از ما راضی نمیشن مگر اینکه دست از عقاید خودمون برداریم.

اینکه بنده این بحث رو مطرح کردم نه برای این هست که بترسم عقلانیت مدرن از محاسن من و عزاداری من و حجاب من و اشکهای من و اعدام من خوشش میاد یا نه که اصلا ذره ای برام مهم نیست. فقط خواستم جواب سوالات درون ذهن دوستان رو بدم. البته این فرق داره با قمه زنی. چه فرقی؟

گاهی اعمال ما دستورات اکید دین هست. دیگه مهم نیست دشمن ازش سوء استفاده کنه یا نکنه مثل اعدام مفسدین. اما گاهی احکام مستحب و مکروه هست و اونجاها باید رعایت کنیم. قصه قمه زنی متفاوته چون اصلا در دین ما نبوده و نیست و توصیه معصوم هم نبوده.

در مورد قمه زنی بعضی مراجع فرمودن چون در این زمانه موجب وهن هست نباید انجام شود. یکی از دوستان تالاری فرمودن پس مثل اینکه اصل موضوع که با عقلانیت مدرن جور در نمی آید اصلی پذیرفته شده هست و صرفا به خاطر شرایط زمانه چنین کاری رو از روی ریاکاری منع می کنند.

عرض می کنیم اشک ریختن و بر سر و صورت زدن که ممکنه حالا زخم کوچکی ایجاد کنه اصلی است پذیرفته و مراجع هم فتوی مشخص دادن. اما اینکه شدت لطمات اگر از حدی بیشتر بشه یا صورت عزاداری حالتی پیدا کنه که موجب وهن بشه منع کردن. این ریاکاری نیست رعایت حریم ها نسبت به نامحرمان هست.

مثال بزنم زن وشوهر وقتی با هم خلوت می کنن یه جور صحبت می کنن وقتی در بین عموم قرار می گیرن جور دیگه صحبت می کنن. این رعایت حرمت ها برای حفظ حیا و آبرو هست نه ریاکاری. این نیست که صحبتهایی که در خلوت کردن غلط بوده. اگر گفته میشه لطمات عمومی نباشه در حالیکه قبلا بوده به خاطر همین نامحرم ها هست. امر واجبی نیست که بخوایم آبرو رو ببریم. حفظ حرمت مومن خیلی مهمه. حفظ حرمت مکتب مومن هم همینقدر مهمه.

مثال دیگه مثلا طرف میخواد نفس خودش رو تربیت کنه. بعضی بزرگان قدیم طناب می انداختن گردن خودشون و از همسر یا فرزند خودشون می خواستن اونها رو کشان کشان به سمت قبر ببرن. خیلی اینکار اثر داره روی تهذیب نفس. ولی آیا امروز مجازیم چنین کاری کنیم؟ مسلما نه چون فیلم می گیرن و کسی هم که نمی فهمه اینکارها برای چیه و اینطوری آبروی مومن رو می برن که بسیار امر بزرگی هست. پس امروز مراجع میگن اگر موجب وهن هست نکنن.

پس خلاصه عرایضم اینه که آسیب رساندن و لطمه زدن اگر خیلی جدی نباشه و موجب وهن نشه (به خاطر نامحرم هایی که هیچی از مکتب نمی فهمن) مجازه. چرا؟ چون به فرموده امام مکتبی که پاش سر و سینه زده نشه نمی مونه. چون محبت داریم نسبت به اهل بیت علیهم السلام و این ابراز محبت خواسته پیامبر ما بوده اونهم فقط به نفع خودمون بوده و حفظ دین...

بعد هم اینکه گذشته کاری می کردن و الان مراجع میگن چون وهن هست انجام نشه ریا و تظاهر نیست بلکه رعایت حریم های خصوصی و عمومی مکتبی هست.

(البته یه چیزی هم توی پرانتز عرض کنم زخمهای کوچک قدیم کجا و چاک دادن سر وبدن با شمشیر یک متری کجا. خدا نگذره از حماقت عده ای و توطئه دشمن.)

[آوا]

امام خامنه ای：

وقتی کمونیست‌ها بر منطقه آذربایجان شوروی سابق مسلط شدند، همه آثار اسلامی را از آنجا محو کردند مثلاً مساجد را به انبار تبدیل کردند و ... هیچ نشانه‌ای از اسلام و تشیع باقی نگذاشتند، فقط یک چیز را اجازه دادند و آن قمه زدن بود، دستورالعمل رؤسای کمونیستی به زیر دستانشان این بود که مسلمانان حق ندارند نماز جماعت برگزار کنند و یا قرآن بخوانند، اما اجازه دارند که قمه بزنند، چون خود قمه‌زنی برای آن‌ها یک وسیله تبلیغاتی بر ضد دین و تشیع بود ...»

دیدار عمومی با مردم مشهد در اول فروردین 1376