سدرة المنتهی چیست؟

[آفتاب]

سدرة المنتهی چیست؟

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام می فرمایند :

در شب معراج پیامبر خدا ، جبرئیل کنار درخت بسیار بزرگی ایستاد . پیامبر درختی به آن بزرگی و عظمت ندیده بود . بر هر شاخه ‌ای از آن درخت فرشته ای بود و بر هر برگی و میوه‌ ای نیز فرشته‌ای .

نوری از خدای متعال نیز آن درخت را در برگرفته بود .
جبرئیل به پیامبر خدا گفت:

«سدره المنتهی این است ؛ راه پیامبران ِ پیش از تو به همین درخت منتهی می‌شد . انان از این درخت جلوتر نمی‌رفتند و همین جا توقف می‌کردند ، ولی تو از این درخت خواهی گذشت . اگر بخواهی از نشانه های بزرگش به تو نشان خواهم داد. »

بحارالانوار،‌ ج 37،‌ ص 319،‌ حدیث52

*****************************************************************************

در مورد عبارت (سدرة المنتهی)، مفسران تعریف های مختلفی را آورده اند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت

به امید خدا ادامه دارد ...

[سدرة المنتهی]

منم میخوام تا تهش برم ...

[آفتاب]

محمد بن سلیمان از امام صادق علیه السلام، درباره تفسیر آیه شریفه «عند سدرة المنتهی» (سوره ی نجم آیه ی 14 ) پرسید ؛

امام این آیه شریفه را خواند:

«الم ترکیف ضرب الله مثلاً کلمةً طیبةً کشجرةٍ طیبةٍ أصلها ثابتٌ و فرعها فی السماء» (سوره ی ابراهیم ایه 24)

آیا ندیدی چگونه خداوند کلمة طیبه و گفتار پاکیزه را به درختی پاکیزه مثال زده که ریشه آن [در زمین] ثابت و شاخه آن در آسمان است؟!

سپس فرمود: «رسول خدا، بُن و ریشه، امیر مؤمنان ، تنه، حضرت فاطمه فرع و پیشوایانی از دودمانشان شاخه‌ ها و پیروان آنان ، برگ‌های آن درختند».

سلیمان پرسید : فدایت شوم ! نام ‌گذاری آن درخت به «سدرة المنتهی» به چه اشاره دارد ؟

حضرت فرمود: « به خداسوگند! دین ، به آن پایان می‌پذیرد . کسی که از آن بهره‌ای نگیرد، اهل ایمان و از پیروان ما نیست ».

*****************************************************************************

. بحارالأنوار،ج 24، ص 139، کتاب الامامـ[، باب 44، إنّهم الشجرة ... ، ح 5.

[آفتاب]

در تفسیر المیزان در باره سدرةالمنتهی چنین آمده است:

و اما اين كه اين درخت سدره چه درختى است؟

دركلام خداى تعالى چيزى كه تفسيرش كرده باشد نيافتيم ، و مثل اين كه بناى خداى تعالى در اين جا بر اين است كه به طور مبهم و با اشاره سخن بگويد .

مؤيد اين معنا جملۀ: "إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى‏" است ، كه در آن سخن از مستورى رفته است.

در روايات هم تفسير شده به درختى كه فوق آسمان هفتم قرار دارد ، و اعمال بندگان خدا تا آن جا بالا مى‏رود.

طباطبائی، سید محمد حسین، الميزان، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج ‏19، ص 49.

[آفتاب]

در تفسیر المیزان ، ج 19 آمده است :
*
کلمه سدر به معنای جنس درخت سدر
و کلمه سدرة به معنای یک درخت سدر است
و کلمه منتهی –گویا- نام مکانی است و شاید مراد از آن منتهای آسمانها باشد به دلیل اینکه می فرماید:
جنة المأوی پهلوی آن است و ما می دانیم که جنت مأوی در آسمانها است چون در آیه ای فرموده است:"و فی السماء رزقکم و ما توعدون"(ذاریات، 22)

(هم رزق شما در آسمان است و هم آن بهشتی که وعده داده شده اید).

*****

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله :

هنگامى كه به آسمان هفتم و از آن جا به سدرة المنتهى و از سدره به حجابهاى نور برده شدم ، پروردگارم عز و جل مرا ندا فرمود كه:

اى محمّد، به وسيله قائم شما... زمين را از دشمنان خود پاك مى كنم و دوستانم را وارث آن مى گردانم.

امالی صدوق
731 / 1002 عن ابن عباس

[آفتاب]

در تفسیر هدایت ، ج 14 ، ص 150 آمده است :

*

*

*

در کنار درخت سدر (کنار) پایانی،» و آن درختی در آسمان هفتم است

(از علیّ بن ابراهیم) «و قطر درخت به اندازه پیمودن صد سال از سال های دنیا برای عبور کردن از کنار آن است»

از امام باقر (ع)، و شاید از آن روی به این نام خوانده شده که رساندن اعمال بندگان به آسمان در این جا به منتهی و پایان خود می رسد، و پایان محلّی است که یک آفریده خدا می تواند تا آن اندازه به خدا نزدیک شود.

نیز گفته اند که: آن درخت طوبی است ،

و علی بن ابراهیم (رض) گفت: آن درختی است که «شیعیان در بهشت در سایه آن به گفتگوی با یکدیگر می نشینند»،

و شاید برزخی میان عالم دنیا و عالم آخرت بوده باشد.

[آفتاب]

برگزیده ی تفسیر نمونه ج 4، ص 580 .
*
*
*

در باره «سدرة المنتهی» هر چند در قرآن مجید توضیحی نیامده، ولی در اخبار و روایات اسلامی توصیف های گوناگونی پیرامون آن آمده است این تعبیرات نشان می دهد که هرگز منظور درختی شبیه آنچه در زمین می‏بینیم نبود ، بلکه اشاره به سایبان عظیمی است در جوار قرب رحمت حق که فرشتگان بر برگ های آن تسبیح می‏کنند و امتهائی از نیکان و پاکان در سایه آن قرار دارند .

[آفتاب]

خلاصة المنهج، ج ‏6، ص 47

*
*
*

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهی‏ نزدیک شجره سدرة المنتهی و آن درختی است بر بالای آسمان هفتم در اصل عرش و شاخ و برک آن بر سر همه عالمیان است و علم ملائکه و سایر مخلوقات بدان منتهی می شود و از آن در نمی گذرد و آنچه ورای آنست جز خدا نداند

و لهذا حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام فرمود که سلونی مادون العرش مرا از مادون عرش پرسید در معالم تنزیل آورده که آن حضرت را در آن شب عروجات روی نمود و ترقیات دست داد و در آن عروجات این رؤیت ثانیه او را حاصل شده نزدیک سدرة المنتهی

در کشاف مذکور است که سدرة المنتهی درخت سدر است که آنرا نبق نیز گویند و آن در آسمان هفتم است از جانب راست که میوه آن مانند قله های کوه است و ورق آن بطریق گوش های فیل و جمیع انهار بهشت از زیر آن تابع‏ اند و عظمة آن بر وجهی است که سوار سریع السیر در عرض هفتاد سال قطع مسافت آن نتواند کرد و انتهای آن به اعتبار آنست که آن منتهای جنت است یا منتهای ارواح شهدا

از رسول (صلی الله و علیه و اله و سلم) مرویست که چون شب معراج به سدره رسیدم جبرئیل مرا گفت این سدرة المنتهی است هر کس از امت که بر نهج و طریقه تو مُرده باشد به این جا خواهد رسید
پس حضرت فرمود که من نگاه کردم دیدم که چهار جوی از زیر آن بیرون می آید فذلک قوله و انهار من عسل مصفی
یکی از آب و یکی از شیر و یکی از می و یکی از عسل
و عظمة آن درخت بر وجهی بود که اگر سوار تندرو در سایه آن برفتی آخر نشدی
و از مقاتل مرویست که یک برک آن همه دنیا را سایه کند و ثمره آن انواع حلی و حلل است و همه الوان میوه بر آن باشد و سوار سریع السیر صد سال از گرد ساق آن بیرون نرود و نزد مقاتل سدره و طوبی هر دو یکی ست .

[آفتاب]

ترجمه بیان السعادة ، ج، ص 444.

*

*

و آن نزد سدره ‏ی که در آخر مقامات امکان واقع شده است بود و نامیدن درخت نور که در آخر مقامات قرار گرفته به «سدره» بدان جهت است که در آن مقام جز حیرت ، ترس و دهشت چیزی نیست ، و «سادر» کسی است که متحیّر باشد و آن درختی است در طرف راست عرش بالای آسمان هفتم ، که علم هر ملایکه به آن منتهی می‏شود ،

اعمال خلایق از اولین و آخرین به آنجا منتهی می‏شود

و ارواحی که بالا می‏روند به آنجا منتهی می‏شوند

و کسی که مقیّد به قیود حدود باشد از آنجا فراتر نمی‏رود.

و لذا جبرئیل در آن مقام گفت :

اگر یک سر انگشت نزدیک ‏تر می‏رفتم می ‏سوختم و آن درخت طوبی است و آن درخت نبوّت است ، چنانچه بالای آن درخت ولایت است .

[آفتاب]

شهید خوب خدا ، سید مرتضی آوینی در باب سدره المنتهی جملات زیبایی داره که دلم نیومد از این جملات چشم پوشی کنم و در اینجا نیاورم ...
*
*
*
شهید آوینی :

سدرة المنتهی مرز دار قلمروِ فرشتگان عقل است ، عقل بی اختیار است . اما قلمرو و آل کسا ، ساحت امانت داری و اختیار است و جبرائیل را آنجا باز نمی دهند که هیچ ، بال می سوزانند .

آن جا انی اعلم ما لاتعلمون است ،

آنجا ساخت علم لدُنّی است ، راز داری خزائن این غیبت آسمان ها و زمین ،

آنجا سبحات فنای فی الله است بقای الله .