زمینه سازی دموکراسی_مزایای آزادی 3

[دوست حقیقت]

- دموکراسی آزادي بيان را ارتقا ء مي دهد.

قبلنا گفتیم که آزادي از جمله آزادي بيان از پيش شرطهاي
دموكراسي است. يعني بدون اين آزاديها دموكراسي تحقق نمي يابد.
بكارگيري و پشتيباني آزادي بيان در دموكراسي، موجب رشد و تعميق
آزادي بيان هم مي شود. البته اين بشرطي است كه شهروندان و دولتهاي
دموكراتيك باندازه ي كافي عاقل باشند كه آزادي بيان را با بي بند و باري
اخلاقي يكسان نگيرند. آزادي مورد دفاع دموكراسي، آزادي خرد است نه
آزادي شهوت و بي اخلاقي. آزادي شهوت درست بر عكس، موجب
تضعيف و سطحي كردن آزادي بيان مي شود و مشاركت و استفاده ي عموم
را از آزادي خرد مي كاهد.


- دموكراسي رشد فكري را مي افزايد.


استبداد براي دوام خود، نياز به بي خبر نگاه داشتن مردم و ناتوان
كردن فكري آنان دارد. در حكومتهاي استبدادي جريان اطلاعات و نوع
اطلاعاتي كه در اختيار مردم قرار مي گيرد به خواست حاكمان است و
پيوسته تلاش مي شود كه مردم، از نحوه ي اجراي امور مملكت و امور
سياسي بي اطلاع باقي بمانند تا براي حكومت دردسر ايجاد نكنند. حكومت
استبدادي تنها بخشهاي سطحي از اطلاعات را، آنهم بصورت دستچين شده
و تحريف شده در اختيار مردم مي گذارد بنحويكه آن اطلاعات به نفع
دستگاه حاكمه باشد و مردم را نسبت به مستبد خوشبين كند . محدوديت و
انحرافي بودن شديد اطلاعات در استبداد، طبعا موجب بي خبري و
جلوگيري از رشد فكري مردم مي شود. اين يكي از دلائلي است كه مردم
در حكومت استبدادي، ناتوان و كودك انديشه بار مي آيند و خود را لايق
اداره ي امور خويش نمي بينند و براي اداره ي امور اجتماع، بدنبال
ازمابهتران كه همان مستبدان باشند، مي گردند. در مقابل، دموكراسي براي
حفظ و دوام خود نياز به آگاه كردن مردم و رشد فكري آنان دارد. جريان
وسيع اطلاعات در دموكراسي و بحثهاي آزاد مستمر در وسائل ارتباط
جمعي، موجب افزايش دامنه ي اطلاعات مردم و تعميق انديشه ي آنان مي
شود. بهمين دليل است كه مردم رهبران سياسي را نمي پرستند. و برخلاف
حكومت استبدادي، مردم خود را لايق اداره ي امور كشورشان مي دانند و
از رفتن رؤسا هراسي ندارند.
در حكومتهاي استبدادي دستگاههاي خبري يا در مالكيت دولتند و
يا بدقت توسط دولت كنترل مي شوند، در حاليكه در دموكراسي، مطبوعات
و ديگر دستگاههاي خبري از دولت مستقلند و با آزادي كامل و بدون
هراس، اطلاعات و اخبار را در اختيار مردم مي گذارند و با بحثهاي همه
جانبه و مشاركت دادن مردم در مباحثات ، رشد فكري مردم را مي افزايند .
در حكومتهاي استبدادي، آموزش و پرورش و دانشگاه هم در اختيار دولتند
و دولت بدقت مواظب است كه در مورد امور اجتماعي و سياسي چيزهايي
آموزش داده شود كه به نفع استبداد باشد. مثلا سعي مي كنند ايدئولوزي
مؤيد استبداد را به كودكان بياموزند.همچنين دولت استبدادي مواظب است كه
جوانان در امور اجتماعي و سياسي، بيش از اندازه آگاه نشوند و توان فكري آنان
بيش از حد دلخواه حكومت بالا نرود. تلاش استبداد آنست كه جوانان را
افرادي مطيع و بدون استقلال فكري بار بياورد. هر چه مردم كمتر بدانند
براي استبداد بهتر است. استبداد به يك سيستم نظامي مشابه است، كه براي
اطاعت بي چون و چراي دستورات نظامي، لازمست كه زيردستان از حداقل
اطلاعات، فقط در حد نياز براي انجام مسئوليتشان، آگاه شوند و نه بيشتر.
برخلاف استبداد، در دموكراسي برنامه ريزيهاي آموزش و پرورش توسط
متخصصان تدوين مي شود نه سياستمداران و دانشگاهها نيز مستقل از
دولتند و دولت نمي تواند در آنان دخالت كند. از طرف ديگر، دموكراسي به
شهروندان عاقل بافكر نياز دارد و تلاش مي كند كه اين ويژگيها در
شهروندان رشد يابند. دولت، مسئولين آموزش و پرورش، معلمان و اساتيد،
خبرنگاران و ديگر مسئولين فرهنگي و همچنين شهروندان بخوبي مي دانند
كه دوام حكومت مردم بر خودشان، مستلزم افزايش حيطه و عمق آگاهي و
انديشه و اعتماد به نفس مردم است وطبعا تلاش مي كنند كه آگاهي و عمق
فكري مردم افزايش يابد.
در استبداد، مشاركت واقعي مردم در امور سياسي، وجود ندارد كه
موجب تضعيف فكري مردم مي شود. در مقابل، در دموكراسي، مشاركت
مردم در انتخابات و در جامعه ي مدني، موجب رشد آگاهي و توان فكري
مردم مي شود .

دموكراسي موجب ارتقاء شرائط روانشناختي
خود مي شود.

هر نوع حكومتی منش هائي را رشد مي دهد كه با آن حكومت
مناسب است. استبداد خوي استبدادي را پرورش مي دهد. تقريبا هر فرد از
يك جامعه ي استبدادي، خود يك مستبد كوچك است. افرادي مطيعِ رده
هاي بالا و سركوبگرِ رده هاي پائين، گريزان از مشاركت دادن ديگران و
عاشق خودرأيي و فرماندهي، پيوسته بدنبال جاسوسي و به دام انداختن
ديگران، عاشق و درصدد تصاحب قدرت و عاشق مداحي و ذلت زيردستان.
تناسب تشكيلات نظامي با تشكيلات استبدادي و احساس قدرت در
تشكيلات نظامي و نياز به قدرت نظامي براي سركوب مردم، موجب ميشود
كه تشكيلات استبدادي، پيوسته در پي تقويت قدرت نظامي و نظامي كردن
همه چيز باشد .
دموكراسي هم منش هاي خود را پرورش مي دهد.تعويض مستمر مسئولين
حكومتي و نقد آزاد آنان،به شهروندان مي آموزد كه هيچ فرد فرشته گونه و بي خطا و بي نقصي
نيست. در دموكراسي، كسي فرد ديگري را نمي پرستد، كسي دست ديگري
را نمي بوسد، كسي در مقابل ديگري خم نمي شود و كسي ذليل ديگري
نيست .
گستردگی نقد خويش و ديگران و مخصوصا نقد مستمر عملكرد و
شخصيتهاي حكومتي، مردم را نقاد بار مي آورد. بعلاوه در آموزش و
پرورش دموكراتيك، به كودكان هنر نقد و انديشه و خلاقيت را مي آموزانند
كه هم براي حكومت دموكراتيك مفيد است و هم در اعتلاي دانش و
تكنولوژي نقش دارد.
شهروندان، در تغيير پيوسته و تكامل اجتماع، لزوم آمادگي براي
تغيير و قبول آنرا مي فهمند و به تغييرات ضروري و متكامل، گردن مي
نهند .
به دور از خيالپردازيهاي مستبدان و با متكي بودن همه چيز جامعه
به دانش و تجربه، واقع گرائي را مي آموزند. شهروندان دموكراسي، از
هيچكس انتظار معجزه و حل نهائي مشكلات را ندارند و مي فهمند كه بايد
به حل تدريجي مشكلات و اصلاح نسبي امور، متناسب با واقعيات موجود،
تن داد .
با مشارکت در امور اجتماع و ديدن خواستها و نظرات متفاوت، به
لزوم مصالحه و سازش با ديگر انسانها ، براي اداره ي بهتر و انساني امور
جامعه، پي مي برند و از خودرأيي و لجاجت دست بر مي دارند .
در همكاري با ديگران و انتقاد كردن از ديگران و شنيدن انتقاد آنان،
همزيستي انساني و تحمل و بردباري حتي در مقابل نظرات غلط را مي
آموزند و مي فهمند راه پيشرفت به سوي كمال و درستي، تحميل و زور و
نابردباري نيست .
شهروندان دموكراسي مي آموزند كه براي زندگي بهتر و اداره
مطلوبتر جامعه، بايد برون گرا باشند. سر به لاك خويش فرو نبرند و در
مقابل جامعه، احساس مسئوليت كنند و در اداره ي فعال آن مشاركت كنند.
قطعا مشاركت واقعي شهروندان در اداره ي جامعه، اين برونگرائي و
احساس مسئوليت را در آنان پرورش مي دهد .
برخلاف استبداد كه مردم را ذليل و وابسته به مستبد مي طلبد،
دموكراسي مردم عزيز، صاحب رأي و داراي اعتماد به نفس مي طلبد.
مشاركت مردم در امور، ابراز نظر و ابراز وجود كردن، موجب پي بردن
شهروندان به توانائيهاي خويش و ايجاد اعتماد به نفس در آنان مي شود .


دکتر سها