علم حروف و اعداد ( ابجد)

[قلب]

سلام


هدف از این تاپیک بیان مقدماتی از این علم است برای آشنایی کاربران و اینکه بدانند اساساً این علوم وجود دارد و افرادی در روی زمین از این علم برای رسیدن به اهداف خیر یا شر خود استفاده می کنند


این علم مانند بسیاری از علوم دیگر خوب يا بد نیست بلکه به نیت و استفاده کننده بر میگردد


در این تاپیک سعی میشود درباره ابجد و کاربرد های آن بحث شود

اَبْجَد (ا، ب، ج، د)، ترکیب ٤ صامت نخست از صامتهای بیست و دوگانۀ سامی ـ عربی که از باب اختصار بر ترتیب کهن الفبای عربی اطلاق شده است.
از زمانی که در کنار خطهای شکل نگار (مصری) و الفباهای هجایی (میخی شرقی)، الفبایی مرکب از حروف صامت یافت شده، با ۲۲ حرف از حروف ابجد آشنا شده‌ایم.

← نخستین الفبا

اینک با توجه به کشفیات اخیر، شاید بتوان گفت که الفبای خط اوگاریتها (آثار رأس شَمْرَه در شمال سوریه ) نخستین الفبایی است که تاکنون شناخته شده است.
این کتیبه‌ها، به اواسط هزارۀ ۲ق م متعلق است و نگارش آن‌ها به خط میخی شبیه است، اما الفبایی که از آن‌ها به دست می‌آید، نه بر هجا یا تصویر، بلکه براساس صامتها استوار است و همان ۲۲ حرفی است که در ۶ گروه اول از الفبای ابجدی گرد آمده است. همین الفبا را از سدۀ ۱۲ق م در خطهای تازه‌تر فنیقی نیز می‌توان یافت (فوریه، ۱۷۲؛ رأس شمره، ۲۰۵؛ الفبای فنیقی).

← تقسیم حروف ابجد

این حروف بیست و دوگانۀ فنیقی در زبان عربی (و شاید هم در عبری و سریانی) ظاهراً برای آسانی حفظ، به ۶ گروه تقسیم شده است: اَبْجَدْ، هَوَّزْ، حُطّی، کَلَمَنْ، سَعْفَصْ، قَرَشَتْ (در نحوۀ تلفظ هریک از گروه‌ها، بحث بسیار شده است).
ترتیب این صامت‌ها بی‌گمان از زمانهای دور همین بوده است، زیرا در برخی نگارش‌های عبری کهن (مثلاً سفال نوشته‌های سامره در فلسطین )، بعضی از علائم، احتمالاً بر عدد دلالت داشته است و اگر به حرف ، ارزش عددی می‌دادند، ناچار ترتیب را نیز باید مراعات می‌کردند.

← ورود به زبان عربی

این الفبا از طریق زبانهای آرامی و عاقبت زبان و خط نَبَطی به عربی راه یافت، اما در دستگاه ابجدی فنیقی، بیش از ۲۲ صامت که در ۶ گروه جمع‌آوری شده‌اند، موجود نیست. از این‌رو بقیۀ صامت‌ها را تا ۲۸ در گروه‌های ثَخِذْ و ضَظِغْ به آن دستگاه افزودند و آن‌ها را «روادف» خواندند.
اقوام غیرعربی که آن خط را به کار بردند و صامت‌های خاص زبان خود را نیز به آن افزودند، در دستگاه ابجدی هیچ تغییری ندادند و گروه‌ها و ارزش عددی آن‌ها را به همان صورت که از پیش مرسوم بود، به کار گرفتند یا حداکثر به صامت‌های خود همان ارزشی را که شکل مشابه آن‌ها در عربی داشت، دادند (مثلاً پ=ب).
در یونان باستان استفاده از حروف به جای اعداد رواج بسیار داشت و نخستین اثری که از آن دیده شده، در سکه‌هایی متعلق به ۱۳۵ق م بوده است.
به همین جهت برخی از محققان روش عبریان را تقلیدی از روش یونانی دانسته‌اند.
ارزش عددی این حروف بیست و دوگانه در عبری و عربی چنین است: ا=۱، ب=۲، ج=۳، د=۴، ﻫ=۵، و=۶، ز=۷، ح=۸، ط=۹، ی=۱۰، ک=۲۰، ل=۳۰، م=۴۰، ن=۵۰، س=۶۰، ع=۷۰، ف=۸۰، ص=۹۰، ق=۱۰۰، ر=۲۰۰، ش=۳۰۰، ت=۴۰۰.

← حروف ابجد در تلمود

در تلمود ، برای اعداد بالاتر از ۴۰۰، از حروف ترکیبی استفاده شده: ۵۰۰=ت ق، ۹۰۰=ت ت ق، و جز آن. ۱۰۰۰ را نیز به وسیلۀ الف و عامت کوچکی بر روی آن نمایش می‌دادند.
اما اعراب ۶ حرف خاص خود را که به دستگاه ابجدی افزوده بودند، به عدد تبدیل کردند: ث=۵۰۰، خ=۶۰۰، ذ=۷۰۰، ض=۸۰۰، ظ=۹۰۰، غ=۱۰۰۰.

← فقدان حروف ابجد در کتیبه‌ها

در زبان عربی، استفاده از ارزش عددی حروف، با اقتباس آن حروف از خط نبطی همراه نبود و اصولاً این روش در کتیبه‌های کهن، آنچنانکه گاه تصور می‌رفت، رواج نداشت.
در کتیبه‌هایی که از زبانهای سامی در دست است، هر گروه برای امرِ شمارش، روش خاص خود را داشت.
در نوشته‌های آرامی ـ عربی که معمولاً در زمینۀ تاریخ خط و زبان عربی بررسی می‌شود و برخی تاریخ نیز دارد، ملاحظه می‌شود که در ثبت تاریخها، هیچ‌گاه از حروف ابجد استفاده نشده است (فوریه، ۲۴۶, ۲۴۸, ۲۵۰, ۲۵۲, ۲۵۳).
مثلاً رقم ۳۰۴ در یکی از کتیبه‌های نبطی (فوریه، ۲۵۲) چنین نمایش داده شده است: ||| ||||. پس از آن نیز حدود ۱۵۲ق/۷۶۹م، ارقام سانسکریت وارد زبان عربی شد (EI۲، ذیل حساب الغبار). بنابراین می‌توان گفت شماره‌های حرفی هرگز رواج عام نداشته است و از دیرباز به مواردی شبیه به موارد سده‌های بعد منحصر بوده است.
به احتمال بسیار، در آغاز اسلام از سریانی و یا عبری تقلید شده است.

← افزایش ارزش شمارشی حروف

اندک اندک ارزش شمارشی حروف، خارج از علم حساب، کاربرد گسترده‌تری یافت و به دست پیشگویان و جادوگران ومنجمان افتاد و حتی فرقه‌های حروفیه (ﻫ م) از آن بهره‌های عرفانی و جادویی می‌بردند.
ابن خلدون به پیشگویان و استفادۀ جادویی ایشان از حساب جُمَّل (ﻫ م) ــ که او حساب النِّیم خوانده ــ اشاره کرده می‌نویسد که این معنی در آخر کتاب السیاسه منسوب به ارسطو آمده است. ، اما او خود اندکی بعد این انتساب را رد می‌کند.
با این‌همه، اشارت او شاید بر بیگانه بودن اصل این روش غیب‌گویی دلالت داشته باشد.
ارسطو به بحث جامعی در خواص جادویی حروف و اسماء پرداخته است.
به‌طور کلی از حساب جُمَّل، بیش‌تر در این موارد بهره برگرفته شده است: جادو (مثلاً «بُدّوح»)، تعاویذ ، انواع طلسم ، ارائۀ مادّه تاریخ در شعر که خود از فنون شعری گردیده، ماده تاریخ در برخی ساختمانها و کتیبه‌ها و اخیراً در شماره‌گذاری فصول یا صفحات مقدمۀ کتابها.

← ریشه‌یابی نویسندگان مسلمان

ریشه‌یابی نویسندگان مسلمان دربارۀ ترکیبات دستگاه ابجدی بسیار غریب و افسانه‌آمیز است.
چندین روایت در این باب نقل کرده‌اند که براساس معروف‌ترین آن‌ها ۶ ترکیب ابجد تا قرشت، نام پادشاهان مَدْیَن پنداشته شده است (و گاه نیز مدین را پسر ابراهیم خلیل و این پادشاهان را زادگان او دانسته‌اند) و گفته‌اند ایشان، حروف ابجدی را بر تعداد حروف نامهای خویش نهادند و سپس خود به دست قوم شعیب نابود شدند.
در تأیید این سخن سه بیت شعر نیز از قول دختر کَلَمَنْ در رثای آنان نقل شده است، اما ملاحظه می‌کنیم که این افسانهدر حد ۶ شکل نخست متوقف گردیده و به ۲ شکل آخر تسرّی نیافته است.
در روایتی دیگر، این ترکیبات را نام جنیان و باز جای دیگر، نامهای ایام هفته پنداشته‌اند، اما قابل ذکر آن‌که در اینجا نیز ۶ ترکیب نخست را بر ۶ روز هفته اطلاق کرده، جمعه را به نام سریانی آن « عروبه » خوانده‌اند.

←← بررسی این روایات

از مجموعۀ این روایات و اِسنادهای آن‌ها به دو نکته می‌توان پی برد:
نکته نخست: آن که احتمالاً دستگاه ابجدی (خالی از ارزش شمارشی آن)، در میان عربی‌نویسان پیش از اسلام هم معروف بوده است، زیرا روایتی در تعلیم معانی حروف «ابوجاد» به پیامبر صلی الله علیه وآله نسبت داده‌اند و همچنین سه ترکیب اباجاد، سعفص و قُرَیشات (مصغر) در بیتی از زمان عمر باقی‌مانده است، بقیۀ ابیات، مانند رثایی که دخترکلمن سروده است ۳ بیت منسوب به المنتصر و منابع دیگر؛ بیت منسوب به مرامر و روایات همراه آنها، همه از جعلیات سده‌های ۲ و ۳ق/۸ و ۹م به نظر می‌آیند.
نکتۀ دوم: آنکه ۶ گروه اصلی دستگاه ابجدی را به شکلهای دیگر نیز آورده‌اند: ابجاد (ابوجاد)، هاوز (هوّاز)، حاطی، کلمان (لمون)، صاع فض، قرست (قریسات).
این شکلها، اگرچه فقط در فهرست ابن ندیم به صورت کامل آمده است، نشان می‌دهد که این گروههای صامت احتمالاً از دو منبع بیگانه و یا بیش‌تر اخذ شده است نه یکی.
نیز ابو، ابا، ابی‌جاد را دیگر نباید منحصراً تقلیدی قیاسی از روش کنیه‌سازی عربی دانست.

← اختلاف در ترتیب ابجدی شرقی و غربی

اختلاف در ترتیب ابجدی شرقی و غربی نیز شاید علتی جز اختلاف منابع نداشته باشد: در مغرب و اندلس، چهار گروه ابجدی اول، با گروههای شرقی یکی است، اما بقیه به این صورت گروه‌بندی شده است: صعفض، قُرَست، نخذ، ظغش.

← ترکیبات دستگاه ابجدی

ترکیبات دستگاه ابجدی را در اشعار کهن فارسی فراوان می‌توان یافت و «اَبْجد خوان، طفل ابجد خوان» در ایران ، و «بوجادی» در فرهنگ شمال افریقا بر نوآموزان اطلاق می‌شود.



منبع: ویکی فقه


ادامه دارد...

[وحید110]

سلام وقت بخیر
اتفاقی مطلبی رو سرچ میکردم این رو دیدم . این مطالب بجز وقت تلف کردن نتیجه ای نداره و علم جفر هم هیچ قانونی نداره . اگر کسی عملا تونست فقط یک جواب از یک سوال بگیره بنده بهش جایزه میدم .


مباحث عددی (تشابهات عددی در اسامی نشانه چیست)

[قلب]

(۲۲/آبان/۹۴ ۹:۴۳)وحید110 نوشته است:  سلام وقت بخیر
اتفاقی مطلبی رو سرچ میکردم این رو دیدم . این مطالب بجز وقت تلف کردن نتیجه ای نداره و علم جفر هم هیچ قانونی نداره . اگر کسی عملا تونست فقط یک جواب از یک سوال بگیره بنده بهش جایزه میدم .


مباحث عددی (تشابهات عددی در اسامی نشانه چیست)

سلام


اين تاپیک صرفا برای بیان این است که چنین علومی وجود دارد و قسمتی از چگونگی آن بیان میشود


هر علمی فایده های خود را دارد
ما اینجا درصدد نیستیم که بگوییم فایده دارد یا ندارد و اصلا وارد بحث سوال کردن و جواب گرفتن از جفر هم نمی شویم


این تاپیک فقط به بیان مقدماتی ابجد مربوط می شود که کاربران بدانند شما چرا نام کاربری خود را 110 گذاشتید و مقصود و منظور چیست

علم حروف از دیدگاه علامه حسن زاده روحی فداه

[/font][font=Tahoma]

آقایانی که تفسیر انفسی بر قرآن نوشتند باید دانست که آنان به این علم عجیب عنایت دارند . علم حروف خود عالمی است که اصلا حروف را فرمودند امم این سلسله بسیاری از رمزو رازهای قرآن را بر اساس این دانش شریف بیان می کنند . خدای رحمت کند استاد مرحوم شعرانی را که می فرمود : آقا اینها دیوانه که نبودند شیخ بهایی ؛میرداماد مرحوم دهدار ؛ صاحب مفاتیح المغالیق و بسیاری دیگر از دانشمندان را بنگرید که در آثار خود چقدر در ارتباط با علم حروفبحث و گفتار دارند و جناب سید حیدر آملی در تفسیر خود که تفسیر انفسی است بسیار به علم حروف عنایت دارند.

[قلب]

سلام

براساس آمار دقيقى كه فرهنگ آمارى كلمات قرآن كريم ارائه داده است، قرآن داراى 114 سوره، 6236 آيه و 77807 كلمه است. البته اختلاف نظر هم در اين زمينه وجود دارد. گفتنى است كه هر چند اين گونه دقت‏ها خوب است، اما شما سعى كنيد در معانى و تفسير قرآن سرمايه‏گذارى كنيد و به باطن آن توجه داشته باشيد. علت اختلاف ظاهراً از اين جهت بوده كه پيامبر اكرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) اكثر اوقات در آخر آيه، وقف مى‏كرده و بعضى از اوقات وقف نمى‏كرده‏اند. به همين جهت در تعداد آيات اختلافى پيش آمده و اكثرا6200 آيه ذكر كرده‏اند. عدد 6666 را ميبدى در كشف‏الاسرار نسبت به جمهور اهل علم داده است. علت اين انتخاب شايد جهت سر راست بودن آن مى‏باشد. همچنين خالى بودن قرآن‏هاى اوليه از علامت جداكننده آيات از يكديگر باعث مى‏شده تا وقف بر بعضى آيات صورت نگيرد و يك آيه شمرده شود يا بالعكس. گفته شده كه پيامبر به منظور آگاه ساختن مردم به تمام شدن آيه در رأس آيات ديگر وقف مي كرد، و سپس همان آيه را به آيه بعدي (به علت پيوستگي مطالب آن دو) وصل مي فرمود و در نتيجه اين توهم در مردم پديد آمد كه اين وصل، علامت انقطاع و تمام شدن آيات نيست لذا اختلاف روايات در زمينه تعداد آيات باعث اختلاف نظر در شمار آنها گشت و هر فرقه و گروهي بر حسب رواياتي كه از نظر آنها بر ديگر روايات، رحجان داشت، عدد خاصي را ذكر كرده اند و بالاخره همين اختلاف روايات، منشأ به وجود آوردن مكتب هاي مختلف در شمار آيات قرآن گرديد، كه اين مكتب ها به يك يا چندين مربوط مي شود. طبرسي مي گويد:‌ «صحيح ترين اعداد آيات قرآن كه از لحاظ اسناد از روايات ديگر عالي تر است. عدد كوفي است زيرا اين عدد از اميرالمومنين علي مأخوذ است، و روايتي كه از رسول خدا نقل شده آن را تأييد مي نمايد مطابق حديثي كه از اميرالمومنين عليه السلام نقل شده رسول خدا فرمود: «مجموع آيات 6236 آيه است، و بنابراين، عدد كوفي نسبت به ساير روايات و اعداد ديگر به صواب نزديك تر است». ابوعمر و عثمان داني گويد در اين كه شمار آيات قرآن كمتر از 6200 آيه نيست، تمام محققان و محدثان اتفاق نظر دارند،‌ و اختلاف آنها در مازاد بر 6200 مي باشد از عدد 6204 - 6214- 6216-6219- 6225 - 6236.

[b]منبع:

دكتر سيد محمد باقر حجتي، تاريخ قرآن كريم، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، ص 70 -73

منبع

از بین این اقوال صحیح ‌ترین عدد، عدد کوفی یعنی شش هزار و دویست و سی و شش (6236) آیه است که دارای سند عالی است و از حضرت علی علیه السلام گرفته شده است.

[/font]

---

آنچه چه مسلم و اجماعی است، این است که آیات قرآن مجید از شش هزار (6000) آیه کمتر نمی باشد، ولی در بیشتر از آن اختلاف نظرهایی وجود دارد.{1}

برخی از عواملی که باعث اختلاف در تعداد آیات شده عبارتند از:

1. عده‌ای حروف مقطعه را یک آیه شمرده‌اند، ولی برخی آن‌ها را یک آیه مستقل به حساب نیاورده‌اند.{2} 2. ابو عمر و دانی میگوید: من در قرآن کلمه‌ای جز "مدها متان "{3} کلمه دیگری نمی شناسم که یک آیه به حساب آمده باشد، در حالی که دیگران کلمات دیگری مانند: "والنجم "، "و الضحی "، "و العصر" را یک آیه مستقل شمرده‌اند.{4}

3. مهمترین علت اختلاف در شمارش آیات قرآن این است که رسول خدا (صلی الله و علیه وآله) به منظور آگاه ساختن مردم به تمام شدن آیه، در انتهای آیه وقف می کرد، ولی گاهی به علت پیوستگی مطلب، آن دو را به همدیگر وصل می کرد و بدون وقف ادامه میداد.

در نتیجه این توهم در مردم پدید آمد که این وصل، علامت انقطاع و تمام شدن آیه نیست. و

در تعداد آیات قرآن روایات و نظرها مختلف شد، و هر فرقه و گروهی بر حسب روایاتی که در نظر آن‌ها بر دیگر روایات رجحان داشت عدد خاصی را ذکر کردند، تا این که همین اختلاف روایات باعث به وجود آمدن عددهای مختلف مکی، مدنی، کوفی، بصری و شامی در شمار آیات قرآن گردید

.{5}

اما به نظر می رسد از بین این اقوال صحیح ‌ترین عدد، عدد کوفی یعنی شش هزار و دویست و سی و شش (6236) آیه است که دارای سند عالی است و از حضرت علی علیه السلام گرفته شده است.{6}

سیوطی در الاتقان اسناد عدد کوفی را این گونه ذکر کرده است: "حمزْبن حبیب الزیات و ابی الحسن الکسائی و خلف بن هشام "و"قال حمزْ اخبرنابهذالعدد ابن ابی لیلی، عن ابی عبدالرحمن السلمی، عن علی بن ابیطالب - علیه السلام "{7}

[font=Tahoma]

پی نوشت ها:

[1]. لاتقان فی علوم القرآن، سیوطی، ج 1 ص 123، انتشارات زاهدی و شریف رضی

[2]. لاتقان، همان، ص 230 و 239

[3]. الرحمن، 64

[4]. لاتقان، همان، ص 230

[5]. ر.ک: الاتقان، همان، ص 231 / پژوهشی در تاریخ قرآن، دکتر سید محمد باقر حجتی، ص 70، دفتر نشر فرهنگ اسلامی / تاریخ قرآن آیت الله معرفت، ص 82، نشر سمت

[6]. ک: مجمع البیان، طبرسی، ج 1، ص 36، مۆسسه الاعلمی للمطبوعات بیروت / پژوهشی در تاریخ قرآن، محمد باقر حجتی، همان، ص 72 / تاریخ قرآن، آیات الله معرفت، همان، ص 82

[7]. لاتقان، همان، ص 233

بخش قرآن تبیان

[سعدی]

ویرایش:
به درخواست شروع کننده تاپیک، به تاپیک جفر منتقل شد.

[قلب]

سلام




ویرایش شد لطفا پست 14 و 15 را حذف کنید


با تشکر از ناظر