شیوه‌ی بررسی احادیث

[ـــ]

بسم الله الرّحمن الرّحیم

سلام


جایگاه احادیث در تفسیر و تکمیل دین هست، اما خداوند هیچ تضمینی بابت تحریف نشدن احادیث نداده.


امام صادق(علیه السلام) از حضرت محمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نقل فرموده‏‌اند: بدانید هر گفتار حقّی با حقيقت همراه است و با هر گفتار درستي نور درخشان است؛ پس آنچه که موافق کتاب خدا است، بدان عمل کنيد و آنچه مخالف کتاب خدا است، آن را رها سازيد.
وسائل الشيعة، ج۱۸، ص۷۸.

بنابراین پیش از پذیرش ِ معنایی که از احادیث به نظرمون میرسه، باید از دو موضوع مطمئن بشیم:
۱. حدیث صحیح(راست) هست.
۲. برداشت ما از اون صحیح هست.

برای این دو، ابتدا باید عدم مخالفت ِ حدیث با قرآن کریم به دقت مشخص بشه. به عبارت ِ دیگر، ابتدا باید برداشت(تفسیر) ِ حدیث براساس محکمات قرآن کریم صورت بگیره.

پیش از این کار، نه تنها پذیرفتن ِ برداشتمون از حدیث، به معنی ِ احترام به ائمه (علیهم السلام) نیست، بلکه به معنی ِ بی‌اعتنایی به یافتن ِ منظور ِ ایشان هست.

نه اینکه ضد حدیثی که نمیتونیم به صحتش پی ببریم بیانیه صادر کنیم و الی‌الابد ردش کنیم! بلکه فقط تا زمانی که نمیتونیم معنایی مطابق آیات قرآن ازش دریابیم، نباید به عنوان نظر اسلام عنوانش کنیم.

اصلاً فرض کنیم حدیثی غیرجعلی در دست داریم ولی نمی‌تونیم معنایی منطبق بر قرآن ازش برداشت کنیم. در این صورت بکار بستن معنایی که ما از اون برداشت می‌کنیم، چه تفاوتی با بکار بستن سخن اشتباه خواهد کرد؟

ما مسلمانیم و طرفدار ِ حق.
چطور از سخنی که نمیدونیم حق هست یا نیست پیروی کنیم؟


---
یک تجربه هم قبلاً در اینجا thread-29833-post-235999(قسمت دوم ارسال) داشتیم که یک حدیث معروف بود که معنای ظاهری‌اش مخالف اصول مسلّم اسلام بود ولی اینطور فرض می‌شد که به قصد اغراق با اون بیان فرموده شده، و الحمدلله با اندکی تفکر در مورد منظور حدیث، به برداشت صحیح رسیدیم.

[mahdy30na]

با سلام

(۱۵/بهمن/۹۴ ۲:۴۴)ـــ نوشته است:  

بسم الله الرّحمن الرّحیم

سلام


جایگاه احادیث در تفسیر و تکمیل دین هست، اما خداوند هیچ تضمینی بابت تحریف نشدن احادیث نداده.

امام صادق(علیه السلام) فرموده‏‌اند: آنچه از ما نقل شود و با قرآن مطابقت كند بپذيريد، ولى اگر مخالف قرآن باشد آن را به ديوار بزنيد و بدانيد پيرايه‏‌اى است كه بر ما بسته‏‌اند و از ما نيست.


بنابراین پیش از پذیرش ِ معنایی که از احادیث به نظرمون میرسه، باید از دو موضوع مطمئن بشیم:
۱. حدیث صحیح(راست) هست.
۲. برداشت ما از اون صحیح هست.

برای این دو، ابتدا باید عدم مخالفت ِ حدیث با قرآن کریم به دقت مشخص بشه. به عبارت ِ دیگر، ابتدا باید برداشت(تفسیر) ِ حدیث براساس محکمات قرآن کریم صورت بگیره.

پیش از این کار، نه تنها پذیرفتن ِ برداشتمون از حدیث، به معنی ِ احترام به ائمه (علیهم السلام) نیست، بلکه به معنی ِ بی‌اعتنایی به یافتن ِ منظور ِ ایشان هست.

نه اینکه ضد حدیثی که نمیتونیم به صحتش پی ببریم بیانیه صادر کنیم و الی‌الابد ردش کنیم! بلکه فقط تا زمانی که نمیتونیم معنایی مطابق آیات قرآن ازش دریابیم، نباید به عنوان نظر اسلام عنوانش کنیم.

اصلاً فرض کنیم حدیثی غیرجعلی در دست داریم ولی نمی‌تونیم معنایی منطبق بر قرآن ازش برداشت کنیم. در این صورت بکار بستن معنایی که ما از اون برداشت می‌کنیم، چه تفاوتی با بکار بستن سخن اشتباه خواهد کرد؟

ما مسلمانیم و طرفدار ِ حق.
چطور از سخنی که نمیدونیم حق هست یا نیست پیروی کنیم؟


---
یک تجربه هم قبلاً در اینجا thread-29833-post-235999(قسمت دوم ارسال) داشتیم که یک حدیث معروف بود که معنای ظاهری‌اش مخالف اصول مسلّم اسلام بود ولی اینطور فرض می‌شد که به قصد اغراق با اون بیان فرموده شده، و الحمدلله با اندکی تفکر در مورد منظور حدیث، به برداشت صحیح رسیدیم.

متن حدیث لطفا و اینکه این حدیث سندش مستقیم از کجاست . حدیثی که سند نداشته باشه نمیشه قبول کرد مخصوصا که حالا نص عربیشم ندارین من نمیتونم اعتماد کنم ( اکه متن نص خود حدیث بود میشد یکم دلگرم شد و گشت )

• حدیث غیر جعلی ؟ احتمالا همون حدیث صحیح نیست؟

از کجا معلوم این حدیث که میگید هم همون دسته احادیث غیر صحیح نباشه ؟
برفرض حدیث صحیح سند و همینطور مطابق قران داشته باشیم ، ولی فهمش و هضمش سنگین باشه اونوقت چه میکنید؟
دوستان همگی دیگه دارن حدیث شناسی رو تو تالار پاس میکنن.

[ـــ]

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  با سلام

علیک سلام.
سلام از باب سلامتی هست.

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  متن حدیث لطفا و اینکه این حدیث سندش مستقیم از کجاست . حدیثی که سند نداشته باشه نمیشه قبول کرد مخصوصا که حالا نص عربیشم ندارین من نمیتونم اعتماد کنم ( اکه متن نص خود حدیث بود میشد یکم دلگرم شد و گشت )

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  از کجا معلوم این حدیث که میگید هم همون دسته احادیث غیر صحیح نباشه ؟

اولاً این مسلّم هست که این حدیث از باب تأکید هست. یعنی اگر هم این حدیث رو نمی‌شنیدیم، باز هم بر ما مسلّم می‌بود که سخنی که بر زبان ائمه (علیهم السلام) جاری میشه در مخالفت با قرآن کریم نیست. پس اثبات میشه که برداشت ِ صحیح ِ ما از احادیث ِ صحیح، در مخالفت با قرآن کریم نخواهد بود.


ثانیاً این مضمون یکی از اصول اولیه‌ی علم بررسی احادیث هست، و عیناً در روایات بسیار زیاد دیگری اومده، که «روایات عرضه» نامیده میشن.
اینجا رو ببینید: بررسی روایات عرضه
از صفحه‌ی ۳۳ احادیث شروع میشه(حدود ۲۰ عدد اومده اما تعدادی تقریباً یکی هستند).

اما عجیبه که حدیث درون ارسال اول، یعنی همون حدیث ِ معروف ِ «مٰا خٰالَفَ کِتٰابَ اللهِ فَاضْرِبُوهُ عَلَی الْجدٰار» که کاملاً هم هم‌معنا باهاشون هست، درونشون نیست!
(راستش خودم خیلی وسواسی عمل می‌کنم و قبل از ارسال مطلب کلی گشتم ولی پیداش نکردم. اما اینکه چطور تونستید به یکی از اصول ِ ابتدایی بررسی احادیث اشکال بگیرید، اون هم در حالی که خودتون دو سال پیش در این ارسال thread-29146-post-228132 بهش استناد کرده بودید، باعث تعجبه... به هر حال بخاطر اینکه بهونه‌ای نداشته باشید، با یکی دیگر از احادیث عرضه عوضش کردم.)

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  

• حدیث غیر جعلی ؟ احتمالا همون حدیث صحیح نیست؟

چرا «احتمالاً»؟
یقیناً منظورم همون حدیث صحیح بوده!
جمله‌ام مشخصه.
البته اگر برخلاف خیلی از کاربران، با تأمل ملاحظه کنید.

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  برفرض حدیث صحیح سند و همینطور مطابق قران داشته باشیم ، ولی فهمش و هضمش سنگین باشه اونوقت چه میکنید؟

این حالت رو هم توضیح داده بودم:

(۱۵/بهمن/۹۴ ۲:۴۴)ـــ نوشته است:  اصلاً فرض کنیم حدیثی غیرجعلی در دست داریم ولی نمی‌تونیم معنایی منطبق بر قرآن ازش برداشت کنیم. در این صورت بکار بستن معنایی که ما از اون برداشت می‌کنیم، چه تفاوتی با بکار بستن سخن اشتباه خواهد کرد؟

حدیثی که بر فرض شما، هضمش در حدی سنگینه که نمیتونید بفهمید که منطبق با قرآن کریم هست یا نیست، میخواید بکارش ببندید؟!
آیا میشه سخن احادیث عرضه که به تطبیق با قرآن کریم امر میکنن رو دور زد؟!

(۱۵/بهمن/۹۴ ۶:۳۰)mahdy30na نوشته است:  دوستان همگی دیگه دارن حدیث شناسی رو تو تالار پاس میکنن.

نمیدونم آخه توی روز روشن نفی ِ تعقل و حق‌گرایی می‌کنید؟
یعنی از نظر شما، همین اطلاعات ابتدایی در مورد تطابق احادیث با قرآن رو بقیه نباید بخونن، چون چیزی هست که فقط شما می‌فهمید و ما اگر بخوایم بفهمیم گمراه میشیم؟ از جانب خدا به چنین تضمینی رسیده‌اید یا به جای خدا حکم میدید؟
یعنی همین کار ساده و مثبت که ما بخوایم همین معضل اخیر و معضلات مشابه که بخاطر عدم آشنایی با شیوه‌ی بررسی احادیث رخ داد رخ نده، در نظر شما بد هست؟

[mahdy30na]

(۱۵/بهمن/۹۴ ۸:۱۸)ـــ نوشته است:  علیک سلام.
سلام از باب سلامتی هست.

اولاً این مسلّم هست که این حدیث از باب تأکید هست. یعنی اگر هم این حدیث رو نمی‌شنیدیم، باز هم بر ما مسلّم می‌بود که سخنی که بر زبان ائمه (علیهم السلام) جاری میشه در مخالفت با قرآن کریم نیست. پس اثبات میشه که برداشت ِ صحیح ِ ما از احادیث ِ صحیح، در مخالفت با قرآن کریم نخواهد بود.


ثانیاً این مضمون یکی از اصول اولیه‌ی علم بررسی احادیث هست، و عیناً در روایات بسیار زیاد دیگری اومده، که «روایات عرضه» نامیده میشن.
اینجا رو ببینید: بررسی روایات عرضه
از صفحه‌ی ۳۳ احادیث شروع میشه(حدود ۲۰ عدد اومده اما تعدادی تقریباً یکی هستند).

اما عجیبه که حدیث درون ارسال اول، یعنی همون حدیث ِ معروف ِ «مٰا خٰالَفَ کِتٰابَ اللهِ فَاضْرِبُوهُ عَلَی الْجدٰار» که کاملاً هم هم‌معنا باهاشون هست، درونشون نیست!
(راستش خودم خیلی وسواسی عمل می‌کنم و قبل از ارسال مطلب کلی گشتم ولی پیداش نکردم. اما اینکه چطور تونستید به یکی از اصول ِ ابتدایی بررسی احادیث اشکال بگیرید، اون هم در حالی که خودتون دو سال پیش در این ارسال thread-29146-post-228132 بهش استناد کرده بودید، باعث تعجبه... به هر حال بخاطر اینکه بهونه‌ای نداشته باشید، با یکی دیگر از احادیث عرضه عوضش کردم.)


چرا «احتمالاً»؟
یقیناً منظورم همون حدیث صحیح بوده!
جمله‌ام مشخصه.
البته اگر برخلاف خیلی از کاربران، با تأمل ملاحظه کنید.

این حالت رو هم توضیح داده بودم:
حدیثی که بر فرض شما، هضمش در حدی سنگینه که نمیتونید بفهمید که منطبق با قرآن کریم هست یا نیست، میخواید بکارش ببندید؟!
آیا میشه سخن احادیث عرضه که به تطبیق با قرآن کریم امر میکنن رو دور زد؟!



نمیدونم آخه توی روز روشن نفی ِ تعقل و حق‌گرایی می‌کنید؟
یعنی از نظر شما، همین اطلاعات ابتدایی در مورد تطابق احادیث با قرآن رو بقیه نباید بخونن، چون چیزی هست که فقط شما می‌فهمید و ما اگر بخوایم بفهمیم گمراه میشیم؟ از جانب خدا به چنین تضمینی رسیده‌اید یا به جای خدا حکم میدید؟
یعنی همین کار ساده و مثبت که ما بخوایم همین معضل اخیر و معضلات مشابه که بخاطر عدم آشنایی با شیوه‌ی بررسی احادیث رخ داد رخ نده، در نظر شما بد هست؟

سلام و عرض ادب ، تشکر بابت همکاریتون و اینکه سعی میکنین در رسیدن به پاسخ همراهی و کمک کنید.
جناب - وقتی بنده به چیزی استناد میکنم اقلش مستندش رو دارم و وقتی از شما و سایر دوستان برای کلامی مدرک میخوام برای این هست که سایر دوستان هم از مستنداتش استفاده ببرن. از اینهم که رفتید و بجث 2 سال پیش رو پیدا کردید تشکر چون یاد جوانی می افتیم و یاد روزگاری که گذشت
از اینم که وسواس به خرج میدیدم واقعا خوشحالم چون حداقلش مثل خیلی از محققین نمیرید از جای دیگه نقل قول کنید .و این رو بنده به فال نیک میگیرم. و از این هم که از شما نص روایت رو خواستم برای این بود که در این مدت چند ساله اخادیث و حتی متونی رو از سوی برخی ( محققین داخل و خارج ) برمیخوردم که نه اینکه سند نداشته باشه بلکه معنای دلخواه رو ارایه میدادن و این کمی باعث نگرانی میشه . این رو امیدوارم درک کنین.
منتظر ادامه بحثتون هستم . بفرمایید تا استفاده ببریم .

[سعدی]

سلام

نقل قول: امام صادق(علیه السلام) از حضرت محمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نقل فرموده‏‌اند: بدانید هر گفتار حقّی با حقيقت همراه است و با هر گفتار درستي نور درخشان است؛ پس آنچه که موافق کتاب خدا است، بدان عمل کنيد و آنچه مخالف کتاب خدا است، آن را رها سازيد.
وسائل الشيعة، ج۱۸، ص۷۸.

این قائده در عمل با کلی اما و اگر میاد. مثلاً بحث زیر رو ببینید:
http://www.askdin.com/thread53438.html#post769572

سوال: در قرآن، نجاست سگ ذکر نشده. در مقابل، شکار کردن با سگ جایز شمرده شده (با توجه به اینکه سگ شکار خودش را به دندان میگیرد و می آورد). ولی ما به واسطه احادیث، سگ را نجس می دانیم.

خلاصه جواب: شکار را باید آب کشید و بعد مصرف کرد. اما آب کشیدنش در قرآن نیامده چون قرآن جزئیات را ذکر نمی کند. همچنین ذکر نشدن نجاست سگ در قرآن به معنای نجس نبودنش نیست.

سوال: در احادیث آمده که فرشتگان در جایی که سگ باشد وارد نمی شوند. آیا این با داستان اصحاب کهف منافات دارد؟

خلاصه جواب: منظور حدیث این بوده فرشتگان معمولاً در جایی که سگ باشد وارد نمی شوند، نه اینکه اصلا وارد نشن.


همیشه این امکان وجود داره که با ارائه تفسیر، تضادها را از بین ببریم. البته اعتقاد بر اینه که همه چیز در قرآن هست، اما ما نمی تونیم همه چیز رو ببینیم.

---

شرح کامل بحث رو در سایت زیر ببینید:
http://www.askdin.com/thread53438.html#post769572

[ـــ]

(۱۵/بهمن/۹۴ ۱۲:۱۹)mahdy30na نوشته است:  جناب - وقتی بنده به چیزی استناد میکنم اقلش مستندش رو دارم و وقتی از شما و سایر دوستان برای کلامی مدرک میخوام برای این هست که سایر دوستان هم از مستنداتش استفاده ببرن.

سلام مجدد و تشکر بابت اظهار لطفتون
پس شما که مستند حدیثی که استفاده کردید رو دارید لطفاً هر وقت مقدور بود مستند ِ حدیث ِ «مٰا خٰالَفَ کِتٰابَ اللهِ فَاضْرِبُوهُ عَلَی الْجدٰار» رو به بنده هم بفرمایید، چون هرچه که گشتم - حتی در اون مقاله‌ی نسبتاً مفصل - پیداش نکردم.

(۱۵/بهمن/۹۴ ۱۲:۱۹)mahdy30na نوشته است:  منتظر ادامه بحثتون هستم

این بحث قرار بوده و هست که مختصر و مفید باشه، تا بعد به سراغ مباحث بسیار دیگری که در فضای مجازی یا حقیقی معطل مونده برم. اگر سؤالی و شبهه‌ای نباشه دلیلی برای ادامه‌اش وجود نداره.

---

(۱۵/بهمن/۹۴ ۱۵:۰۵)chiaueam نوشته است:  سلام

علیکم السلام

(۱۵/بهمن/۹۴ ۱۵:۰۵)chiaueam نوشته است:  این قائده در عمل با کلی اما و اگر میاد. مثلاً بحث زیر رو ببینید:
http://www.askdin.com/thread53438.html#post769572

سوال: در قرآن، نجاست سگ ذکر نشده. در مقابل، شکار کردن با سگ جایز شمرده شده (با توجه به اینکه سگ شکار خودش را به دندان میگیرد و می آورد). ولی ما به واسطه احادیث، سگ را نجس می دانیم.

خلاصه جواب: شکار را باید آب کشید و بعد مصرف کرد. این موضوع در قرآن نیامده چون قرآن جزئیات را ذکر نمی کند. همچنین ذکر نشدن نجاست سگ در قرآن به معنای نجس نبودنش نیست.

سوال: در احادیث آمده که فرشتگان در جایی که سگ باشد وارد نمی شوند. آیا این با داستان اصحاب کهف منافات دارد؟

خلاصه جواب: منظور حدیث این بوده فرشتگان معمولاً در جایی که سگ باشد وارد نمی شوند، نه اینکه اصلا وارد نشن.


همیشه این امکان وجود داره که با ارائه تفسیر، تضادها را از بین ببریم. البته اعتقاد بر اینه که همه چیز در قرآن هست، اما ما نمی تونیم همه چیز رو ببینیم.

---

شرح کامل بحث رو در سایت زیر ببینید:
http://www.askdin.com/thread53438.html#post769572

!!!
آیا «موافقت داشتن» و «مخالفت نداشتن» به معنی «دقیقاً و عیناً تکرار شدن» هست؟

مثل این می‌مونه که بگیم فنون مشاغل مختلف در قانون ذکر شده باشه!
مثال ِ نزدیکتر این میشه که بگیم باید جزئیات تمام قوانین در قانون اساسی اومده باشه!
در احادیث قوانین جزئی‌تر و یا فنون انجام کارهای مختلف ذکر میشه. اما آیا باید تمام ِ مضامین ِ احادیث در قرآن کریم باشه تا موافق قرآن باشه؟
اصلاً اگر قرار بود اینطور باشه نیازی به احادیث نمی‌بود! رفتنمون دنبال احادیث می‌شد نقض غرض!

(لطفاً اگر خواستید بحث کنید دلیلتون استناد به اون سایت (یا هر بزرگوار دیگری) نباشه، چون داریم بحث اعتقادی می‌کنیم، یعنی بحث عقلی‌ای که باید خودمون دلایل و سخنها رو بفهمیم و صرف ِ اینکه «فلان جا فلان آقا فلان حرف رو گفته» تنها در بحث تقلیدی کاربرد داره و در بحث اعتقادی دلیل نیست)