نَسخ تکاملی در قران

[ترجمان وحی]

به نام خدای رحمتگر بر آفریدگان ، رحمتگر بر ویژگان
دوستان گرانقدر ،در مقاله زیر شبهات مربوط به نسخ در قرآن پاسخ داده شده است . توصیه میکنم برای اطلاعات بیشتر از سایت رسمی جامعة علوم القرآن http://www.forghan.ir بازدید فرمایید.

نَسخ تکاملی در قران

{ ما ننسخ مِنْ آیةٍ أو ننسها نأت بخیر منها أو مثلها } (بقره، 2/106) چه چیزی را می خواهد بیان کند؛ { مِن آیةٍ } استغراق در کل نشانه های ربّانی است و این آیات ربّانی، یا آیات عینی رسولی است که خود رسل باشند. آیا مگر رسل، آیت اللّه نیستند؟
در حقیقت اینها آیت اللّه العظمی هستند،یا آیت عینی رسالتی که معجزات آنان است و یا آیات عینی احکامی است. پس سه بُعد است و {من آیةٍ} تمام اینها را شامل می‌شود. {ما ننسخ من آیة} یا نسخ می کنیم. نسخ کلّی و یا نسخ بعضی، همان نسخ های پنجگانه که قبلاً برشمردیم {أو ننسها}،مثلاً اگر اسامیِ انبیایی را در قرآن ذکر نکردیم این، {ننسها} است. یا ذکر کردیم. در هر صورت {نأت بخیر منها} پیغمبر بهتری، ابراهیم بهتر از نوح را می آوریم ویا {مثلها} یا برابرند یاممتازتر و یا بالاترند. حال این اعم است از اینکه نسبت به انبیا باشد که نُبُوّاتِشان نسخ شده است و یا نسبت به معجزات باشد که نسخ شده؛ واکنون هم کل انبیا و کل معجزات در رسالت رسانی نسخ شده است یعنی محمد‌ صلی الله علیه و آله و سلم مانند انبیای قبل نیست. نه معجزاتش و نه خودش که آیه‌ی عینی است خوب {نأت بخیر منها} پیغمبر بزرگوار {خیر منها} است. یعنی خیر است در بُعد رسولی در بُعد رسالتی و در بُعد احکامی؛ و این یا نسخ بُعد درونی در احکام قرآنی است و یا بُعد برونی مربوط به شرایع سابقه؛ احکام قرآن در درون احیاناً تناسخ تکاملی دارند. یا در بُرون نسبت به احکام شرایع قبلی ناسخ اند؛ البتّه احکام داخلی منسوخه‌ی قرآن بیش از پنج، شش یا فوقش ده تا نیست که قبلاً مختصری پیرامون آن بحث کردیم، منتهی نسخ ی نسخِ کلی است یا نسخ عموم است یا نسخ خصوص است یا نسخ های دیگر است که این تناسخ هم در بعد تکامل است. مثلاً در مکه حکم حجاب کامل زنان نبود و آیات حجاب کلاً در مدینه نازل شده است خوب این نسخ است. بنابراین قرآن در سیزده سال مکی نسبت به نوع پوشش زنان که در آن، سروگردن پیدا بوده، نَهی نفرموده است بلکه بعداً در مدینه آیات حجاب در سوره‌ی نور و سُوَرِ دیگر نازل شده و این را نسخ تکاملی کرده است.
یا فرض کنید که نسخ تکاملی مثل حکم شراب که قرآن دربارة آن در پنج حالت مختلف، آیه دارد و هر پنج نوعش دلیل بر‌حرمت است ولی اوّل حرمت کمرنگ، بعد پررنگ و پررنگ‌تر و در آخر کار در سوره‌ی مائده :{انّما الخمر والمیسر} (مائده،90/5) نازل شده که شدیدترین شلاق را به خَمر و خمّار زده است.
یا اینکه پیرامون حکم زنا، آیه‌ی{الّلاتی یأتین الفاحشة من نسائکم… فامسکوهنّ فی البیوت} (نساء، 15/4) حدّ زنا را امساک زنان در بیوت معین کرده بود و حدّ زنای مردان را نیز {واللّذان یاتیانها منکم فآذوهما} (نساءِ، 16/4) پس حدّ مرد و زنی که فاحشه را انجام می‌دادند ایذاء بود. ایذاء زن حبس در بیت بود{حتّی یتوفّاهنّ الموت} و ایذاء مرد هم کتک زدن او بود ولکن در سوره‌ی نور، امر فرموده که به هر دوی زن و مرد زناکار ـ در صورت شهادت چهار مرد شاهد عادل ـ به طور یکسان صد ضربه تازیانه زده شود. پس حدّ اوّل خفیف‌تر بود ولی بعداً نسخی تکاملی شد. از این قبیل نسخ‌ها در قرآن فوق فوقش ده تا بیشتر نداریم.و درباره‌ی نسخ برونی شرایع گذشته نیز، مثلاً احکامی ابتلایی که به جهت تأدیب مکلّفان به شریعت تورات نازل شده بود، در انجیل اجمالاً نسخ شده و سپس در قرآن تفصیلاً منسوخ گردیده است که برای اطلاّع بیشتر به «تفسیر الفرقان» مراجعه شود.

والسلام علی عبادالله الصالحین
برداشتی از آثار صوتی خادم القرآن
دکتر محمد صادقی تهرانی