تالار گفتگوی بیداری اندیشه

پیامبر اعظم (صلی الله عليه و آله و سلم) :
أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ الْقِرَاءَةُ فِي الْمُصْحَفِ
برترین عبادت ها، خواندن قرآن از روی آن است.
مستدرك‏الوسائل ج : 4 ص : 267
بسم الله
يا بَني‏ إِسْرائيلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي‏ أَنْعَمْتُ عَلَيْکُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِکُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ40
ترجمه‌المیزان)
ای پسران اسرائیل نعمت مرا که به شما ارزانی داشتم بیاد آرید و به پیمان من وفا کنید تا به پیمان شما وفا کنم و از من بیم کنید .
تفسیر المیزان - خلاصه
(یابنی اسرائیل اذکروا نعمتی التی انعمت علیکم ) (ای بنی اسرائیل به یاد آورید نعمت مرا که به شما ارزانی کردم )، براستی بنی اسرائیل نمونه کفر وعصیان هستند و مثل اعلای سرپیچی و انکار و پیمان شکنی می باشند ،و خداآنها را یاد آوری می کند به فیضی که به آنان ارزانی نمود،مانند نجات آنها از دست فرعون ، شکافتن دریاو غرق شدن فرعون و سپاهش ، ماجرای وعده گاه کوه طورو گوساله پرستی آنان ، و امر موسی به آنها که توبه کنند و نفس خویش را بکشند،در خواست آنها ازحضرت موسی (ع ) مبنی بر ملاقات خدابصورت آشکار وآمدن صاعقه و دو باره بخشیده شدن و برگزیده شدن آنها و نعممتهای فراوان دیگر، ولی آنها علی رغم همه این نعمتها همچنان در دشمنی و عداوت با طریق خدا پافشاری کردند و میثاق الهی را شکستند و ازهیچ منکری فرو گذار ننمودند،پس خدا به آنها درباره گناهان ،خطاها و گمراهی و قساوت قلبشان و دنیا پرستی و تعلق آنها به مادیات تذکر می دهد،(واوفوابعهدی اوف بعهدکم ) (پس به عهدمن وفا کنید من هم به عهد شما وفا خواهم کرد)عهد به معنای حفاظ است واصل عهد در مواظبت بر آن است ومقصود از عهد همان قیام به طریق الهی وپیمودن راه خداست ،(و ایای فارهبون ) (و ازمن پروا کنید)،و منظور از رهبت همان خوف و ترس است که مقابل رغبت می باشد.
سه نکته در این آیه مشخص است:
الف: یادآورى نعمت ها ب: شکرگزارى پ: وفاى بعهد.
الف-خدامند نعمتش را به چه کسانی ارزانی داشته؟
1. انبیاء 2. صدقین 3. شهداء 4. صالحین
وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِکَ مَعَ الَّذینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحینَ وَ حَسُنَ أُولئِکَ رَفیقا (نساء/69)
و کسانى که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره کسانى از پیامبران و صدّیقان و شهیدان و شایستگان خواهند بود که خدا به آنان نعمت [ایمان، اخلاق و عمل صالح‏] داده و اینان نیکو رفیقانى هستند.
ب- خداوند در قرآن خطاب به حضرت داوود(علیه السلام) آورده اند که تعداد اندکی شکرگزارند.
ج- وفای به عهد همان عهدهایی است که قبلا بیان شد اطاعت از خداوند و پیمان بستن در مورد نبوت و امامت

بسم الله
وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَکُمْ وَ لا تَکُونُوا أَوَّلَ کافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتي‏ ثَمَناً قَليلاً وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ41
(ترجمه‌المیزان)
به قرآنی که نازل کرده ام و کتابی را که نزد خود شما است تصدیق می کند بگروید و شما نخستین منکر آن مباشید و آیه های مرا به بهای ناچیز مفروشید و از من بترسید .
تفسیر المیزان - خلاصه
(وامنوا بما انزلت ) (و ایمان بیاورید به آنچه نازل کردم )یعنی به آنچه برمحمد(ص )نازل کردم (قرآن )ایمان بیاورید،(مصدقالما معکم ) (درحالی که قرآن کتابی را که نزد خود شماست تأیید میکند)چون دین خدا واحد است و آن اسلام است و آنچه در قرآن آمده ، تورات حقیقی را که از تحریف مصون مانده تصدیق می کند،(ولاتکونوا اول کافربه ) (و شما نخستین منکر آن نباشید)،چون اسلامی که محمد(ص )آورده همان دین واحد خداست ،درآخرین حد نهایی خویش و همانا امتداد سایر رسالات الهی است ،(شرع لکم من الدین ماوصی به نوحاوالذی اوحینا الیک ) ،(ما دینی را برای شما تشریع کردیم که به نوح و سایرپیامبرانی که به تو وحی کردیم ،تشریع کرده بودیم ) ،(ولاتشتروا بایاتی ثمناقلیلا) (و آیات مرا به بهای اندک مفروشید)چون آنان برای کسب بهای اندک دنیوی احکام خدا راتحریف کردند و اصولا چه بهایی می تواند ارزش کلام الله را داشته باشد؟ و این آیه وصف احبار یهودی است که برای آنکه ریاست خود رااز دست ندهند راه خدا را تغییر می دهند تا از منافع مادی بهره مند شوند و ازبندگان خدا سوء استفاده کنند و به این ترتیب دین در نزد آنها چون حرفه وصناعتی می شود نه یک ایمان و عقیده ترقی بخش و راهگشا(و ایای فاتقون ) (واز من پروا داشته باشید) یعنی ازغضب من بترسید.

آيه 40 الی 48دعوت کردن خداوند از یهودیان برای ایمان آوردن و انجام اعمال صالح - یادآوری نعمت های الهی و لزوم تقوی برای دیدار خداوند در قیامت.[/b]
تفسیر المیزان - خلاصه
(ولا تلبسوا الحق بالباطل وتکتموا الحق )و حق را بوسیله باطل نپوشانید و آن را انکار نکنید)یعنی حق را کتمان نکنید و آن را به لباس باطل درنیاورید و سپس ادعانکنید که آن باطل ،حق است (وانتم تعلمون )درحالیکه شما بخوبی می دانید) یعنی حق رابخوبی می شناسید و می دانید که رسالت محمد(ص ) و اسلام حق است اما برای حفظ امتیازات و منافع و وجهه خود آن را انکار می کنید.

[b]سخن امام علی(علیه السلام) از آمیزش حق با باطل
«فَلَوْ أَنَّ الْباطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزاجِ الْحَقِّ لَمْ یَخْفَ عَلَی الْمُرْتادینَ وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ مِنْ لَبْسِ الْباطِلِ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَلْسُنُ الْمُعانِدینَ وَلکِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هذا ضِغْثٌ وَ مِنْ هذا ضِغْثٌ فَیُمْزَجانِ فَهُنالِکَ یَسْتَوْلِی الشَّیطانُ عَلی أَوْلِیائِهِ وَ یَنْجُو الَّذینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللهَ الْحُسْنی؛ (خطبة 50) اگر باطل از آمیزش با حقّ خالص می‌شد، بر جویندگان مخفی نمی‌گشت و اگر حق از آمیزش با باطل خالص می‌شد، زبان ستیزه کنندگان از آن بریده می‌گشت؛ لیکن دسته‌یی از حق گرفته می‌شود و دسته‌یی از باطل، آنگاه شیطان بر دوستان خود تسلّط پیدا می‌کند، و کسانی که لطف خدا شامل حالشان است، نجات می‌یابند.»

نکته ها و یافته هارو کمتر قرار میدم تا دوستانی که حوصله متنهای طولانی ندارن حداقل لب کلام دسشون بیاد.

دوستان میتونن از همین سرفصلها خودشونم نحقیقی انجام بدن.

تفسیر المیزان - خلاصه
43) (واقیموا الصلوه و اتوا الزکوه وارکعوا مع الراکعین )و نماز گزارید وزکات دهید و بارکوع کنندگان راکع باشید)یعنی داخل در دایره ایمان و حق شویدو به عبادات الهی و تکالیف او قیام کنید.
44) (اتامرون الناس بالبر و تنسون انفسکم وانتم تتلون الکتاب )شما که کتاب آسمانی خوانده اید چگونه مردم را امر به نیکی می کنید و خودتان را از یادمی برید؟) خطاب به علماء یهود است که دین را حرفه قرار داده اند نه عقیده وایمان ،و به زبان چیزی را می گویند که درقلبشان نیست و امر به نیکی می کنند، اماخود آن را انجام نمی دهند،(افلا تعقلون )پس چرا تعقل نمی کنید) چون ازبدیهیات عقل آنست که کسی که امر به خیر می کند خود پایبند به آن باشد، چون کسب خیر برای نفس خود، مقدم است برکسب آن برای غیر.


43"چرا خداوند از مجاز جزء به کل در مورد نماز استفاده می کند؟
در جای جای قرآن داریم که از رکوع یا سجود یا هر دو برای افاده معنی نماز استفاده کرده است.
چرا که این دو مهم ترین ارکان نماز هستند.
چنان که در بین رکوع و سجود باز سجود اشرف از رکوع است درباره سجود علی حده بحث فرمود که: «سِیَماهُمْ فِی وُجُوهِهِم مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ» سیما یعنی نشانه نه یعنی سیما یعنی چهره. سیما از سمه و سمه و موسوم و امثال ذلک است. موسوم یعنی چیزی که علامت دارد سمه یعنی نشانه سیما یعنی نشانه. فرمود: نشانه ایمان در چهره این‌هاست. یعنی اثر سجده در پیشانی این‌هاست. در بعضی از روایات حضرت به بعضی از شاگردان می‌فرماید: چرا پیشانی شما صاف است؟ چرا اثر سجده نیست؟ اینکه گفته‌اند سجده‌های طولانی کنید برای آن است که حضرت فرمود چرا این جهبه شما جلهاست. صاف است مثل این که فقط به حد ضرورت اکتفا می‌کنید سری به خاک می‌زنید و برمی‌دارید. فرمود: اینچنین نباشید. فرمود: «سِیَماهُمْ فِی وُجُوهِهِم مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ» رکوع یک عبادت مستقلی (ظاهراً) نیست اما برای سجده عبادت مستقلی در اسلام هست سجده شکر هست سجده تلاوت هست و یک دستورات خاصی داده‌اند سجده شکر یک عبادت است سجده تلاوت چه سجده واجب در مواضع اربعه چه سجده‌های مستحب که بیش از ده جا در قرآن کریم سجده‌های مستحبّی دارد این‌ها عبادت است سجده یک عبادت نفسی دارد غیر از آن عبادت جزیی و ضمنی که در صلات دارد اما رکوع ظاهراً یک عبادت نفسی ندارد که چیزی به عنوان رکوع یک عبادت مستقل باشد ولی علی ایّ حال از نماز به عنوان رکوع و سجود یاد می‌کند."" تفسیر تسنیم "
44 "عدالت در امر به معروف شرط نیست -
از رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ نقل شده است که به حضرت عرض شد که: «لا نأمر بالمعروف حتّی نعمل به کلّه و لا ننهی عن المنکر حتی ننتهی عنه کلّه؟ فقال لا، بل مروا بالمعروف و ان لم تعملوا به کلّه و انهوا عن المنکروان لم تنتهوا عنه کلّه» به رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ عرض کردند آیا تا به همه معروف‌ها عمل نکنیم تا از همه مناهی اجتناب نکنیم نهی از منکر نکنیم؟ یعنی ما باید عادل محض باشیم تا امر به معروف و نهی از منکر کنیم؟ هیچ واجبی نباشد که ما انجام بدهیم مگر اینکه ما انجام بدهیم و هیچ حرامی نباشد مگر اینکه ما ترک کنیم. وقتی همه واجبات را انجام دادیم و همه محرّمات را ترک کردیم آنگاه امر به معروف کنیم؟ فرمود نه اینچنین لازم نیست. همین که اهل معروف هستید گرچه همه معروف را هم عمل نکردید امر به معروف کنید. همین که اهل انتهای از منکر هستید گرچه از همه منکرات تناهی نکرده‌اید باز هم نهی از منکر کنید. این به خوبی دلالت می‌کند که در امر به معروف و نهی از منکر عدالت لازم نیست مثل امامت جمعه یا جماعت اینچنین نیست که آمر به معروف مثل امام جماعت باید عادل باشد. اگر عادل باشد امرش مؤثّر است ولی اگر عادل نبود بعضی از معاصی را هم مبتلا شد باز حق امر به معروف دارد بلکه بر او لازم است نشانه‌اش همان است که در حدیث 12 این باب شریف از ابی‌ذر نقل شده است که ابی‌ذر از رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ نقل کرد که آن حضرت فرمود: «یا اباذر! یطّلع قوم من اهل الجنّة الی قوم من اهل النّار» گروهی از بهشتیان مطّلع می‌شوند از حال گروهی از دوزخیان به این جهنّمی‌ها می‌گویند «فیقولون ما ادخلکم النّار و انّما دخلنا الجنّة بفضل تعلیکم و تأدیبکم؟» عده‌ای از بهشتیان به جهنّمی‌ها می‌گویند چرا شما به جهنّم افتادید؟ ما در پرتو تعلیم و تربیت شما به بهشت آمدیم شما چرا به جهنّم افتادید؟ «فیقولون انّا کنّا نأمرکم بالخیر و لا نفعله» ما امر به خیر می‌کردیم و خود محروم بودیم. خود این امر به خیر وسیله خیر است دیگران را به بهشت می‌رساند. اینچنین نیست که کاری که خیر باشد و دیگران را به بهشت برساند دین آن را نهی کند. "" تفسیر تسنیم "
[/b]

سلام
التماس دعا و رحلت ام المومنین ( بانو خدیجة "(سلام الله علیها)) بر همه تسلیت باد.
وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَکَبيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعينَ45
(ترجمه‌المیزان)
[b] از صبر و نماز کمک بجوئید و آن بسی سنگین است مگر برای خشوع پیشگان .
تفسیر مجمع البیان [/b]
مفسّرانى که روى سخن اوّلین آیه شریفه این بحث - آیه 45 - را متوجّه یهود مى دانند، مى گویند: جاه طلبى و عشق به قدرت، پاى بست دانشمندان یهود شد. این عامل به آنان اجازه نمى داد تا به آخرین پیامبر و آخرین پیام آسمانى که به حقّانیت آن آگاه بودند، ایمان آورند؛ چرا که مى ترسیدند ریاست خویش را ازدست بدهند. از این رو، خدا به آنان هشدار مى دهد که: براى وفا به عهدى که در تورات با شما بستم، باید مرا اطاعت کنید و از گناهان و زشتیها دست بشویید و دربرابر آخرین پیامبر برگزیده ام - محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) - سر تسلیم فرود آورید؛ و در همه این فراز و نشیبها، از شکیبایى و نماز کمک گیرید.

از امامان نور (علیه السلام) نقل کرده اند که منظور از «صبر» در این آیه شریفه، روزه است. با این بیان، در علّت یارى گرفتن از روزه مى توان گفت که روزه هواى دل و آفت طمع و حرص و آز را بشدّت تضعیف مى کند و گاه ازمیان برمى دارد؛ همانگونه که در روایت آمده است: «الصّوم و جاءٌ» (روزه، شهوت را سخت کنترل مى کند). و مددجستن از نماز نیز بدان دلیل است که سراسر آن، توجّه انسان را به معنویّت و ارزشهاى والاى انسانى جلب مى کند؛ او را با خدا مرتبط مى سازد و همانگونه که قرآن مى فرماید، انسان را از زشتیها و نارواها و ضدّ ارزشها باز مى دارد و به او سخت هشدار مى دهد: «اِنَ الصَّلوة تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْکِرَ ...».

ازسوى دیگر، انسان با نماز و فروتنى دربرابر خدا به جایى مى رسد که عشق به ریاست و قدرت از دل او زدوده مى شود و شیفته معنویّت و شکوه واقعى مى گردد؛ بنابراین، نماز در راه وفاى به عهد با خدا نیز کمک خوبى است.

از این دیدگاه است که در زندگى پیشواى گرانقدر توحید مى بینیم که هرگاه امواج اندوه و گرفتارى بر گستره قلب پاک او هجوم مى برد، به نماز برمى خاست و به کمک نماز و راز و نیاز با خدا آن را مى زدود.

امّا گروهى که روى سخن در این آیه شریفه را متوجّه همه مى دانند، مى گویند: منظور آیه این است که براى رسیدن به آنچه به شما توحیدگرایان وعده داده ایم و نیز در راه پیروزى بر مشکلات و سختیها و براى اداى شایسته و بایسته وظایف، از نیروى معنوى و شگفت انگیز شکیبایى برفرمانبردارى خدا و بازدارى نفس از گناهان و نماز یارى بجویید؛ چرا که نمازگزار با توجّه به مفاهیم بلند نماز، بطور طبیعى از آن درسها مى گیرد و به هشدارها و فرمانهایش گوش جان مى سپارد، درنتیجه به اجراى دستورات خدا کمر مى بندد و از گناهان دورى مى جوید.

نکته دیگر اینکه در میان کارهاى قلبى و بدنى، چیزى از «صبر» و «نماز» برتر نیست.

از حضرت صادق (علیه السلام) نقل کرده اند که فرمود: هنگامى که اندوهى از اندوههاى این جهان بر دل شما نشست، چه چیز شما را باز مى دارد که وضو بسازید و به مسجد بروید و در آنجا دو رکعت نماز بخوانید و از خداى گره گشا بخواهید که گرفتارى و اندوه شما را برطرف سازد؟! آنگاه افزود: «أمّا سمعت اللَّه تعالى یقول: و استعینوا بالصّبر والصّلوة؟!» (آیا نشنیده اید که خدا فرمود: «از شکیبایى و نماز یارى بجویید»؟!)

بیشتر مفسّران برآنند که ضمیر «اِنّها» در آیه شریفه به «صلوة» برمى گردد؛ و درمورد این پرسش که «چرا با اینکه در آیه شریفه از دو موضوع «صبر» و «صلوة» سخن مى رود، ضمیر مفرد آمده است؟»، دو پاسخ داده اند:

1. عدّه اى معتقدند که ضمیر فقط به نماز برمى گردد؛ چرا که نماز یک برنامه بسیار سازنده معنوى و وسیله ارتباط انسان با خداست و به دلیل عظمت و شکوه آن است که ضمیر به نماز برمى گردد.

2. و گروهى دیگر گفته اند: درست است که ضمیر در ظاهر به نماز برمى گردد، امّا درحقیقت به هر دو نظر دارد؛ بسان این آیه شریفه: «اَلَّذینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَ لایُنْفِقُونَها فى سَبیلِ اللَّهِ ...»(140)، که در آن، ضمیر مفرد است امّا هم به طلا و هم به نقره برمى گردد. یا نظیر این آیه شریفه: «وَ اِذا رَأَوْا تِجارَةً اَوْ لَهْوَاً انْفَضُّوا اِلَیْها...»(141) که ضمیر «ها» هم به لهو نظر دارد و هم به تجارت. و یا مانند این آیه شریفه: «وَاللَّهُ وَ رَسُولَهُ اَحَقُّ اَنْ یُرْضُوهُ ...» که ضمیر در «یرضوه» هم به خدا و هم به پیام آور او ارجاع دارد.
امّا برخى بر این باورند که ضمیر «ها» در آیه مورد بحث، به واژه «استعانت» برمى گردد؛ چرا که از دستور به آن، این مطلب دریافت مى شود.
و نظر دیگر این است که ضمیر «ها» در آیه شریفه به کلمه اى برمى گردد که حذف شده است. این کلمه مى تواند «اجابت پیامبر» یا «مؤاخذه نفس با صبر و صلوة» و یا «انجام آنچه گذشت» یا «شکیبایى دربرابر گناهان» و نظایر اینها باشد؛ که البتّه این نظر نادرست است.

«لکبیرة»

معناى این واژه، «بزرگ» است؛ امّا مفسّران به جهت نزدیکى و ملازمه میان بزرگى و گرانى و سنگینى، آن را به معناى «گران» گرفته اند.
«الّا على الخاشعین»

این کار بزرگ، جز بر فروتنان و کسانى که دربرابر پروردگار خویش خاضعند، سنگین است؛ چرا که آنان خود را به این ارزشها آراسته اند، به همین جهت ازنظر آنان ازدست دادن ارزشهاى مادّى یا فراز و نشیبها هنگامى که ایمان و تقواى آنان مصون باشد، مهم نیست.

بعضى مى گویند: منظور از «خاشعین»، مردم باایمان است؛ و مى افزایند: همانگونه که بیمار داروهاى تلخ را مصرف مى کند تا بهبود یابد، مردم باایمان نیز عبادت خدا را مایه رستگارى دنیا و آخرت مى دانند و به امید نجات و فلاح، هر مشکلى را تحمّل مى کنند و هر رنج گرانى را در راه فرمانبردارى خدا به جان مى خرند، و در این راه احساس رنج و سنگینى نمى کنند. امّا برخى دیگر برآنند که: منظور از «خاشعین»، خداترسان است.
نکته
در برخی دیگر از روایات صلاه به پیامبر گرامی اسلام و صبر به حضرت امیر (علیه السلام) تطبیق شده است . جهت آن هم این است که نماز حقیقی با خشوع همراه است « الا علی الخاشعین». برترین مصداق خاشعین پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می باشد .
کمک گرفتن از نماز در مشکلات
امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: هر وقت امرى و پیشامدى على(علیه‌السلام) را به وحشت مى‏انداخت برمی‌خاست و به نماز مى‏ایستاد و مى‏فرمود: «اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ».

علامه طباطبایی: مضمون حدیث بالا را عیاشى (ج 1 ص 43 ح 39- 40) هم روایت کرده است.[/b][align=CENTER]شروط تاثیر گذاری شفاعت
شروط تاثیر گذاری شفاعت:

1- فرد شفاعت شونده لیاقت شفاعت شدن را داشته باشد. چون شفاعت وسیله ‏اى براى تتمیم سبب است نه اینکه خودش مستقلا سبب باشد.

2- تاثیر شفاعت شفیع در نزد حاکمى که نزدش شفاعت می شود باید تاثیر گزافى و غیر عقلایى نباشد. بلکه باید آن شفیع چیزى را بهانه و واسطه قرار دهد که به راستى در حاکم اثر بگذارد و ثواب او و خلاصى از عقاب او را باعث شود.

توضیح : 1- مورد تاثیر شفاعت هم همین جا است (شخصى بخواهد به ثوابى برسد که اسباب آن را تهیه ندیده است و از عقاب مخالفت تکلیفى خلاص گردد بدون اینکه تکلیف را انجام دهد) اما نه به طور مطلق، براى اینکه بعضى افراد هستند که اصلا لیاقتى براى رسیدن به کمالى که می خواهند ندارند. مانند یک فرد عامى که می خواهد با شفاعت اعلم علما شود با اینکه نه سواد دارد و نه استعداد و یا رابطه‏اى که میان او و آن دیگرى واسطه و شفیع شود ندارند. مانند برده ‏اى که به هیچ وجه نمى ‏خواهد از مولایش اطاعت کند و می خواهد در عین یاغى ‏گرى و تمرّدش به وسیله شفاعت مورد عفو مولا قرار گیرد که در این دو فرض شفاعت سودى ندارد چون شفاعت وسیله ‏اى است براى تتمیم سبب است نه اینکه خودش مستقلا سبب باشد؛ اولى را اعلم علما کند و دومى را در عین یاغیگری اش مقرب درگاه مولا سازد.

2- پس شفیع از مولاى حاکم نمی خواهد که مثلا مولویت خود را باطل سازد و عبودیت عبد خود را لغو کند و نیز نمی خواهد که او از حکم خود و تکلیفش دست بردارد و یا آن را به حکم دیگر نسخ نماید. حالا یا براى همه نسخ کند و یا براى شخص مورد فرض که خصوص او را عقاب نکند. و نیز از او نمی خواهد که قانون مجازات خود را یا به طور عموم و یا براى شخص مورد فرض لغو نموده و یا در هیچ واقعه و یا در خصوص این واقعه مجازات نکند. شفاعت معنایش این نیست و شفیع چنین تاثیرى در مولویت مولا و عبودیت عبد و یا در حکم مولا و یا در مجازات او ندارد. بلکه شفیع بعد از آنکه این سه جهت را مقدس و معتبر شمرد از راه ‏هاى دیگرى شفاعت خود را مى‏ کند.

[b]الَّذينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ 46
(ترجمه‌المیزان) [/b]
[b] که یقین دارند به پیشگاه پروردگار خویش می روند و باو باز می گردند .
تفسیر المیزان - خلاصه
46) (الذین یظنون انهم ملاقواربهم ) (کسانی که گمان دارند که به پیشگاه پروردگار خود می روند)،منظور از ظن اعتقاد ویقین است منتها ظن برای تدرج بکار می رود،حتی در ادراک جازم وقطعی که همان علم می باشد،(و انهم الیه راجعون ) (و گمان دارند که بسوی خدا باز می گردند)،یقین به معاد ،ایمانی است که مؤمن را به استقامت و ادای تکلیف و حق بندگی وا می دارد،پس در قیامت می گویند ،بخوان کتابت را و او می گوید: که من ظن داشتم به ملاقات این محاسبه و دیدار پروردگار (فیقول هاؤم اقرء و اکتابیه ،انی ظننت انی ملاق حسابیه ).بکار بردن کلمه ظن گویای آنست که برای توجه به پروردگار و انجام تکالیف همان ظن کفایت می کند و انسان فطرتا جلب منفعت احتمالی و دفع ضرراحتمالی را می نماید و نیاز به علم و یقین ندارد.
تفسیر نمونه ج1
46) در آخرین آیه مورد بحث خاشعان را چنین معرفى مى‏کند همانها که مى‏دانند پروردگار خود را ملاقات خواهند کرد و به سوى او باز مى‏گردند ( الذین یظنون انهم ملاقوا ربهم و انهم الیه راجعون ) .

یظنون از ماده ظن گاه به معنى گمان و گاه به معنى یقین مى‏آید و در اینجا مسلما به معنى ایمان و یقین قطعى است ، زیرا ایمان به لقاء الله و باز گشت به سوى او حالت خشوع و خداترسى و احساس مسئولیت را در دل انسان زنده مى‏کند و این یکى از آثار تربیتى ایمان به معاد است که همه جا در برابر انسان صحنه آن دادگاه بزرگ را مجسم مى‏سازد و به انجام مسئولیتها و حق و عدالت دعوت مى‏کند.

این احتمال نیز وجود دارد که ظن در اینجا به معنى گمان باشد ، و این در حقیقت یک نوع مبالغه و تاکید است که اگر انسان فرضا به آندادگاه بزرگ ایمان نداشته باشد و فقط گمان کند ، کافى است که از هر گونه خلافکارى خوددارى نماید و در واقع سرزنش به علماء یهود است که اگر ایمان شما حتى به درجه ظن و گمان برسد باز باید احساس مسئولیت کنید و دست از اینگونه تحریفات بردارید.

نکته‏ها:

1- لقاء الله چیست ؟
تعبیر به لقاء الله در قرآن مجید کرارا آمده است ، و همه به معنى حضور در صحنه قیامت مى‏باشد ، بدیهى است منظور از لقاء و ملاقات خداوند ملاقات حسى ، مانند ملاقات افراد بشر با یکدیگر نیست ، چه اینکه خداوند نهجسم است و نه رنگ و مکان دارد که با چشم ظاهر دیده شود ، بلکه منظور یا مشاهده آثار قدرت او در صحنه قیامت و پاداشها و کیفرها و نعمتها و عذابهاى او است ، چنانکه گروهى از مفسران گفته‏اند.

یا به معنى یک نوع شهود باطنى و قلبى است ، زیرا انسان گاه به جائى مى‏رسد که گوئى خدا را با چشم دل در برابر خود مشاهده مى‏کند ، به طورى که هیچگونه شک و تردیدى براى او باقى نمى‏ماند.

این حالت ممکن است بر اثر پاکى و تقوا و عبادت و تهذیب نفس در این دنیا براى گروهى پیدا شود ، چنانکه در نهج البلاغه مى‏خوانیم : یکى از دوستان دانشمند على (علیه‏السلام‏) به نام ذعلب یمانى از امام (علیه‏السلام‏) پرسید هل رایت ربک : آیا خداى خود را دیده‏اى ؟ !
امام (علیه‏السلام‏) فرمود ا فاعبد ما لا ارى آیا خدائى را که نبینم پرستش کنم ؟ ! و هنگامى که او توضیح بیشتر خواست امام اضافه کرد : لا تدرکه العیون بمشاهدة العیان و لکن تدرکه القلوب بحقائق الایمان چشمهاى ظاهر هرگز او را مشاهده نکنند ، بلکه قلبها بوسیله نور ایمان او را درک مى‏نمایند.

ولى این حالت شهود باطنى در قیامت براى همگان پیدا مى‏شود ، چرا که آثار عظمت و قدرتخدا در آنجا آنچنان آشکار است که هر کوردلى هم ایمان قطعى پیدا مى‏کند.

2-راه پیروزى بر مشکلات

براى پیشرفت و پیروزى بر مشکلات دو رکن اساسى لازم است ، یکى پایگاه نیرومند درونى و دیگر تکیه گاه محکم برونى ، در آیات فوق به این دو رکن اساسى با تعبیر صبر و صلوة اشاره شده است : صبر آن حالت استقامت و شکیبائى و ایستادگى در جبهه مشکلات است ، و نماز پیوندى است با خدا و وسیله ارتباطى است با این تکیه گاه محکم.

گر چه کلمه صبر در روایات فراوانى به روزه تفسیر شده است ، ولى مسلما منحصر به روزه نیست ، بلکه ذکر روزه به عنوان یک مصداق بارز و روشن آن است ، زیرا انسان در پرتو این عبادت بزرگ اراده‏اى نیرومند و ایمانى استوار پیدا مى‏کند و حاکمیت عقلش بر هوسهایش مسلم مى‏گردد .

مفسران بزرگ در تفسیر این آیه نقل کرده‏اند که رسول گرامى اسلام هر گاه با مشکلى روبرو مى‏شد که او را ناراحت مى‏کرد از نماز و روزه مدد مى‏گرفت.
و نیز از امام صادق (علیه‏السلام‏) نقل شده که فرمود : هنگامى که با غمى از غمهاى دنیا روبرو مى‏شوید وضو گرفته ، به مسجد بروید ، نماز بخوانید و دعا کنید ، زیرا خداوند دستور داده و استعینوا بالصبر و الصلوة .

توجه به نماز و راز و نیاز با پروردگار نیروى تازه‏اى در انسان ایجاد مى‏کند و او را براى رویاروئى با مشکلات نیرو مى‏بخشد.

در کتاب کافى از امام صادق (علیه‏السلام‏) مى‏خوانیم کان على (علیه‏السلام‏) اذا اهاله امر فزع قام الى الصلوة ثم تلا هذه الایة و استعینوا بالصبر و الصلوة هنگامى که مشکل مهمى براى على (علیه‏السلام‏) پیش مى‏آمد به نماز بر مى‏خاست سپس این آیه را تلاوت مى‏فرمود و استعینوا بالصبر و الصلوة.

آرى نماز انسان را به قدرت لایزالى پیوند مى‏دهد که همه مشکلات براى او سهل و آسان است و همین احساس سبب مى‏شود که انسان در برابر حوادث نیرومند و خونسرد باشد .
راه پیروزى بر مشکلات -
براى پیشرفت و پیروزى بر مشکلات دو رکن اساسى لازم است ، یکى پایگاه نیرومند درونى و دیگر تکیه گاه محکم برونى ، در آیات فوق به این دو رکن اساسى با تعبیر ((صبر)) و ((صلوة )) اشاره شده است : صبر آن حالت استقامت و شکیبائى و ایستادگى در جبهه مشکلات است ، و نماز پیوندى است با خدا و وسیله ارتباطى است با این تکیه گاه محکم .
گر چه کلمه صبر در روایات فراوانى به روزه تفسیر شده است ولى مسلما منحصر به روزه نیست ، بلکه ذکر روزه به عنوان یک مصداق بارز و روشن آن است ، زیرا انسان در پرتو این عبادت بزرگ ارادهاى نیرومند و ایمانى استوار پیدا مى کند و حاکمیت عقلش بر هوسهایش مسلم مى گردد.
مفسران بزرگ در تفسیر این آیه نقل کرده اند که رسول گرامى اسلام هر گاه با مشکلى روبرو مى شد که او را ناراحت مى کرد از نماز و روزه مدد مى گرفت .
و نیز از امام صادق (علیه السلام ) نقل شده که فرمود: ((هنگامى که با غمى از غمهاى دنیا روبرو مى شوید وضو گرفته ، به مسجد بروید، نماز بخوانید و دعا کنید، زیرا خداوند دستور داده ((و استعینوا بالصبر و الصلوة )).
توجه به نماز و راز و نیاز با پروردگار نیروى تازهاى در انسان ایجاد مى کند و او را براى رویاروئى با مشکلات نیرو مى بخشد.
در کتاب کافى از امام صادق (علیه السلام ) مى خوانیم ((کان على (علیه السلام ) اذا اهاله امر فزع قام الى الصلوة ثم تلا هذه الایة و استعینوا بالصبر و الصلوة )) هنگامى که مشکل مهمى براى على (علیه السلام ) پیش مى آمد به نماز بر مى خاست سپس این آیه را تلاوت مى فرمود ((و استعینوا بالصبر و الصلوة )).
آرى نماز انسان را به قدرت لایزالى پیوند مى دهد که همه مشکلات براى او سهل و آسان است و همین احساس سبب مى شود که انسان در برابر حوادث نیرومند و خونسرد باشد.

يا بَني‏ إِسْرائيلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي‏ أَنْعَمْتُ عَلَيْکُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمينَ47
(ترجمه‌المیزان)
ای پسران اسرائیل نعمت مرا که به شما ارزانی داشتم و شما را بر مردم زمانه برتری دادم بیاد آرید .
توجه کنید یک لحظه :ایه 47 و 122 این سوره 2بار تکرار شده اما ،
ایه 122 (ترجمه‌المیزان) [/b]
[b] ای بنی اسرائیل بیاد آورید آن نعمتی که بشما انعام کردم و اینکه شما را بر مردم معاصرتان برتری دادم .
47) (یابنی اسرائیل اذکروا نعمتی التی انعمت علیکم وانی فضلتکم علی العالمین ) (ای بنی اسرائیل به یاد آورید نعمت مرا که به شما انعام کردم و شمارابر عالمیان برتری دادم )،خداوند تذکر می دهد آنها را به نعمتها و کمالاتی که ایشان را برتری بر عالمیان داده است به اینکه بر آنان پیامبری فرستاد و هدایشان نمود و آنها را از مهالک بسیار نجات داد، امابرتری آنها به علت طولانی بودن مدت استخلاف و رسالت برای آن قوم است ، ولی بعد از اینکه از امر پروردگارسرپیچی کردند و انبیاء خود را عصیان کردند ،خداوند حکم خود را بر آنها علنی نمود و آنها را لعنت و غضب نمود و به ذلت و مسکنت گرفتار فرمود.
بالاترین نعمت همان نعمت اعطای کتاب آسمانی به یهود بود

وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ48
(ترجمه‌المیزان)

[b]و از آن روز که کسی بکار کسی نیاید و از او شفاعتی نپذیرند و از او عوضی نگیرند و کسان یاری نشوند بترسید
تفسیر المیزان - خلاصه[/b]
واتقوایومالا تجزی نفس عن نفس شیئا) (و بترسید از روزی که کسی بکار دیگری نمی آیدو نفسی بجای نفسی جزا داده نمی شود)یعنی بپرهیزید ودفع کنید عذاب آن روزی را که فردیت و حساب شخصی مطرح است ، چون درپادشاهی و سلطنت دنیوی میزان کلی برای حکم نیست و باآنکه پیامد جرم عقوبت است ولیکن چه بسا حاکم و قاضی به خاطر رحم به محکوم یا بواسطه رشوه گرفتن یا ضمانت و واسطه شدن دیگری ،یا به واسطه کمک کردن افراد ووابستگان آن محکوم ، حکم را تبدیل می کندوآن راتغییر میدهد و محکوم بواسطه این وسائل از عقوبت می رهد، اما در قیامت اثری از این اسباب دنیوی نیست ،(ولایقبل منها شفاعه ) (و ازهیچ نفسی شفاعت پذیرفته نمی شود)خداوند آگاه می کند مارا که این اسباب که بر شمردیم در دنیا کارایی دارد، چون خدا به انسان این قدرت و اختیار را داده است ، اما در قیامت که حجابهای ذاتی از بین می روندو همه اسباب مادی از جانب خالق آنها از کار افتاده و معطل می شوند، برای ظالمان هیچ دوست و شفیع ویاوری نخواهد بود(ما للظالمین من حمیم ولا شفیع یطاع ) (برای ستمکاران نه دوستی خواهد بود و نه شفیعی که اطاعت شود) ، (ولا یؤخذ منها عدل ) (ازآن عوضی یابدلی گرفته نمی شود)، یعنی درمقابل تجاوز وستم یا معصیت هیچ فدیه و دیه ای پذیرفته نمی شود،(ولا هم ینصرون ) (و ایشان یاری نمی شوند)پس هیچ یاری کننده ای نیست تاآنها را از محکمه عدل الهی برهاند و از عذاب خداوند بر کنار دارد.

تفسیر نمونه ج1
در آیه بعد قرآن خط بطلانى بر خیالهاى باطل یهود مى‏کشد ، زیرا آنها معتقد بودند که چون نیاکان و اجدادشان پیامبران خدا بودند آنها را شفاعت خواهند کرد ، و یا گمان مى‏کردند مى‏توان براى گناهان فدیه و بدل تهیه نمود ، همانگونه که در این جهان متوسل به رشوه مى‏شدند .قرآن مى‏گوید : از آنروز بترسید که هیچکس بجاى دیگرى جزا داده نمى‏شود ( و اتقوا یوما لا تجزى نفس عن نفس شیئا).
و نه شفاعتى ( بى اذن پروردگار ) پذیرفته مى‏شود ( و لا یقبل منها شفاعة).
و نه غرامت و بدلى قبول خواهد شد ( و لا یؤخذ منها عدل).
و نه کسى براى یارى انسان به پا مى‏خیزد ( و لا هم ینصرون).
خلاصه حاکم و قاضى آن صحنه کسى است که جز عمل پاک را قبول نمى‏کند چنانکه در آیه 88 و 89 شعراء مى‏خوانیم : یوم لا ینفع مال و لا بنون الا من اتى الله بقلب سلیم : روزى که نه مال به درد مى‏خورد و نه فرزندان ، مگر آنها که
داراى روح سالم و پاک و با ایمان هستند.
در حقیقت آیه فوق اشاره به این است که در این دنیا چنین معمول است که براى نجات مجرمان از مجازات از طرق مختلفى وارد مى‏شوند : گاه یک نفر جریمه دیگرى را پذیرا مى‏شود و آنرا اداء مى‏کند.
اگر این معنى ممکن نشد متوسل به شفاعتمى‏گردد و اشخاصى را بر مى‏انگیزد که از او شفاعت کنند.
باز اگر اینهم نشد سعى مى‏کنند که با پرداختن غرامت خود را آزاد سازند.
و اگر دسترسى به این کار هم نداشت از دوستان و یاران کمک مى‏گیرد تا از او دفاع کنند تا گرفتار چنگال مجازات نشود.
اینها طرق مختلف فرار از مجازات در دنیا است ، ولى قرآن مى‏گوید : اصول حاکم بر مجازاتها در قیامت به کلى از این امور جدا است ، و هیچ یک از این امور در آنجا به کار نمى‏آید ، تنها راه نجات پناه بردن به سایه ایمان و تقوا است و استمداد از لطف پروردگار.
بررسى عقاید بت پرستان یا منحرفین اهل کتاب نشان مى‏دهد که اینگونه افکار خرافى در میان آنها کم نبوده مثلا نویسنده تفسیر المنار نقل مى‏کند که در بعضى از مناطق مصر بعضى از مردم خرافى وجه نقدى به غسل دهنده میت مى‏دادند و آنرا اجرت نقل و انتقال به بهشت مى‏نامیدند .
و نیز در حالات یهود مى‏خوانیم که آنها براى کفاره گناهانشان قربانى مى‏کردند ، اگر دست‏رسى به قربانى بزرگ نداشتند یک جفت کبوتر قربانى مى‏کردند ! .
در حالات اقوام پیشین که احتمالا قبل از تاریخ زندگى مى‏کردند مى‏خوانیم که آنها زیور آلات واسلحه مرده را با او دفن مى‏کردند تا در زندگى آینده‏اش از آن بهره گیرد ! .
اما چند نکته

شفاعت در قرآن
با اینکه قرآن تأثیر اسباب و وسائل را در آخرت نفی کرده است ولی شفاعت را به طور کلّی انکار نکرده است. «لایَشفَعُونَ اِلاّ لِمَنِ ارتَضَیـا» (انبیا/ 29). منظور از آیات نفی شفاعت این است که کسی به عنوان استقلال چنین حقی را ندارد.

معنای کلمه «شفاعت»
شفاعت از (شَفع) به معنای (جفت) می‌ آید. در واقع شخص شفاعت ‌کننده با وسیله‌ ناقصی که شفاعت خواهنده دارد، ضمیمه می ‌شود و تشکیل یک زوج می ‌دهند که می‌تواند به مقاصدی که قبلاً در اثر ضعف به آن نمی ‌رسیده است، برسد.
[align=CENTER]"برای یافتن معانی و موارد شفاعت حتما ترجمه المیزان، ج‏1 ذیل تفسیر این آیه مبارک رو بخونین خیلی کاربرد داره"

شب قدر خیلیا سرنوشتشون عوض شده بیاین امشب برای مقدرات خودمون دعا کنیم و برای فرج امام خودمون.
بسم الله
وَ إِذْ نَجَّيْناکُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَکُمْ وَ في‏ ذلِکُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظيمٌ49وَ إِذْ فَرَقْنا بِکُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناکُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ50
49) و چون از فرعونیان نجاتتان دادیم که بدترین شکنجه ها را بشما میدادند و آن این بود که پسرانتان را سر می بریدند و زنانتان را زنده نگه میداشتند و در این کارها بلائی بزرگ از پروردگار شما بود .
50) و چون دریا را برای شما بشکافتیم و نجاتتان دادیم و فرعونیان را در جلو چشم شما غرق کردیم .
تفسیر المیزان - خلاصه
49) (واذ نجیناکم من ال فرعون )(و هنگامی که نجات داد شما راازآل فرعون ) و جماعت ایشان ،(یسومونکم ) (که به شما آزار و اذیت دائمی می رسانند)،(سوء العذاب ) (از بدترین عذابها که به نفس ضررمی رساند)،(یذبحون ابناءکم ) (فرزندان پسر شما را می کشتند)،(ویستحیون نساءکم ) (و زنان شما را زنده می گذاشتند) برای خدمتگزاری ،(و فی ذلکم بلاءمن ربکم عظیم )و در این کار امتحان و بلائی عظیم از جانب پروردگارتان بود)و این مورد آزمایشی برای شما بود در باره دینتان .
50) (واذ فرقنا بکم البحر)و هنگامی که برای شما دریا را شکافت ) (فرق )به معنای تفرقه و در مقابل جمع است ،همانطور که فصل ووصل در مقابل هم هستند،(فانجیناکم واغرقناال فرعون وانتم تنظرون ) (پس شما را نجات دادیم ودر برابر چشم شما آل فرعون را غرق کردیم و شما می نگریستید)،پس فضل خدارا برخویش و قوت و قدرت و لطف او را در نجات خود به یاد آورید .
تذکر
نجات بنی اسرائیل به وسیله شکافتن دریا [/b]
49) حرف (با) در کلمه (فرقنا بکم) باى سببیت و یا ملابسه است. اگر سببیت باشد معنایش این می شود که ما دریا را به خاطر نجات شما باز کردیم. اگر ملابسه باشد معنا این می شود که ما دریا را براى مباشرت شما در دخول دریا شکافتیم و باز کردیم.
معنای کلمه «استحیا»
49) کلمه «استحیا» به معناى طلب حیات است. ممکن است منظور از یستحیون این باشد که با زنان شما کارهایى مى ‏کردند که حیا و شرم از ایشان برود.
سخن امام علی (علیه السلام) درباره آمیختن حق و باطل -
49) «فَلَوْ أَنَّ الْباطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزاجِ الْحَقِّ لَمْ یَخْفَ عَلَی الْمُرْتادینَ وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ مِنْ لَبْسِ الْباطِلِ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَلْسُنُ الْمُعانِدینَ وَلکِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هذا ضِغْثٌ وَ مِنْ هذا ضِغْثٌ فَیُمْزَجانِ فَهُنالِکَ یَسْتَوْلِی الشَّیطانُ عَلی أَوْلِیائِهِ وَ یَنْجُو الَّذینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللهَ الْحُسْنی؛ (خطبة 50) اگر باطل از آمیزش با حقّ خالص می‌شد، بر جویندگان مخفی نمی‌گشت و اگر حق از آمیزش با باطل خالص می‌شد، زبان ستیزه کنندگان از آن بریده می‌گشت؛ لیکن دسته‌یی از حق گرفته می‌شود و دسته‌یی از باطل، آنگاه شیطان بر دوستان خود تسلّط پیدا می‌کند، و کسانی که لطف خدا شامل حالشان است، نجات می‌یابند.» خطبه 50 نهج البلاغه
معنای کلمه «یسومونکم»
50) «یسومونکم» به معنای تکلیف مى ‏کنند شما را یا می رنجانند شما را به عذاب سخت، است.
مدّت حضور حضرت موسی(علیه‌السلام) در میعادگاه
50) خداى تعالى داستان میقات چهل روزه حضرت موسی (علیه‌السلام) را در سوره اعراف نقل کرده است. آنجا که مى ‏فرماید: «وَ واعَدْنا مُوسى‏ ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً» (اعراف/142). پس اگر در آیه مورد بحث از همان اول مى ‏فرماید چهل شب قرار گذاشتیم، یا از باب تغلیب است و یا آنکه ده روزه آخرى به یک قراردادى دیگر قرار شده است. پس چهل شب مجموع دو قرارداد است.
کار خدا برای همه یکسان نیست -
50) بنابراین نباید گفت به اینکه اگر یک کار را برای مؤمنان رحمت است برای غیرمؤمنان هم رحمت باشد. یا اگر برای غیرمؤمن نقمت بود برای مؤمن هم باید نقمت باشد اینچنین نیست بلکه سراسر جهان آفرینش مخزن اسرار خداست و مقالید و مفاتحش بدست خداست. خدای سبحان وقتی با این مفتاح و کلید در آسمان یا زمین را باز می‌کند برای مؤمنان رحمت نازل می‌کند و برای کافران و منافقان نقمت و عذاب نازل می‌کند، و در رحمت را می‌بندد. لذا فرمود: «و اذ قرقنا بکم البحر فانجیناکم و اغرقنا» یعنی با این یک عمل دو کار کردیم: هم انجاء، هم اغراق. هم رحمت بود هم نقمت بود. چون اصولاً مفتاح دو دم دارد، کلید دو لبه دارد و این سمت را برگردانیم باز می‌شود به آن سمت بپیچیم بسته می‌شود تفسیر تسنیم