تالار گفتگوی بیداری اندیشه

(۱۴/فروردین/۹۰ ۰:۲۸)-Ali- نوشته است: [ -> ]

مناظره امام باقر علیه السلام با حسن بصری

حسن بصری نزد امام باقر علیه السلام رفت و عرض کرد:« آمده‌ام سؤالاتی از شما بپرسم.»
امام فرمود:« مگر تو فقیه اهالی بصره نیستی؟»
گفت:« چنین می‌گویند.»
امام فرمود:« امر بزرگی را به عهده گرفته‌ای. شنیده‌ام که می‌گویی خداوند مردم را به خودشان واگذار کرده است!»
حسن بصری ساکت شد.
امام فرمود:« اگر خداوند به کسی وعده‌ی امن و امان دهد، آیا او دیگر باید از چیزی بترسد؟»
گفت:« نه»
امام فرمود:« من آیه‌ای می‌خوانم که تو آن را به اشتباه تفسیر کرده‌ای.»
پرسید:« کدام آیه؟»
فرمود:«و جعلنا بینهم و بین القری التی بارکنا فیها قریً ظاهرةً وقدرنافیها الّّسیر سیروا فیها لیالی و ایّاماً آمنین. » (سوره سبا آیه 18)
شنیده‌ام که جای امن را به مکّه تفسیر کرده‌ای؟ وای بر تو! این چه امنیتی است که اموال اهالی آنجا به سرقت می‌رود و همواره عده‌ای کشته می‌شوند؟!»
سپس امام باقر علیه السلام به سینه مبارک خود اشاره کرد و فرمود:« آن قریه‌های مبارک ماییم.»
حسن بصری گفت:« فدایت شوم! آیا در قرآن آیه‌ای هست که به انسان‌ها بگوید قریه؟»
امام فرمود:«بله، آیه 8 سوره طلاق:« و کاین من قریه عتت عن امر ربها ورسله فحاسبناها حسابا شدیدا و عذبناهاعذابا نُّکرا" (و چه بسیار قریه‌هایی که از امر پروردگاروپیامبرانش سرپیچی کردند ،وماحسابسختی از آنان کشیدیم و به عذاب بدی مجازاتشان کردیم.)
بعد فرمود:«آیا سرپیچی‌کننده در و دیوار است یا انسان‌ها؟»
حسن بصری گفت:«بله؛ منظور همان انسان‌هاست.»
امام فرمود:« در آیه‌ی « واسأل القریه التی کنافیها»» _سوره یوسف،آیه 82_ (از قریه ای که ما بودیم بپرس.) از قریه و دهستان سؤال می‌شود یا از اشخاص؟!»
سپس فرمود:« قری یعنی علمای شیعیان ما و مقصود از سیر، علم است. یعنی هر کس به سوی ما آمد و حلال و حرام را از ما آموخت، دیگر از شک و گمراهی در امان است؛ زیرا احکام را از آنجا که باید بیاموزد، آموخته است؛ چون اهل بیت وارثان علم و فرزندان برگزیده‌اند و آن فرزندان ما هستیم، نه تو و امثال تو. و مبادا بگویی خداوند بندگان را به خودشان واگذاشته زیرا خداوند عزوجل، دچار سستی و ضعف نیست تا کاری را به مردم واگذار کند. آنها را هم به چیزی مجبور نمی‌کند که در این صورت به آنها ظلم می‌شود؛ خدا با بندگانش نه با جبر رفتار می‌کند نه با تفویض؛ بلکه با امری بین آن دو رفتار می‌کند.»

منابع:
بحار الانوار، ج 24، ص 232، ح 1.
بحار الانوار، ج 24، ص 235، ح 4.

منبع

دوستان پیشنهاد میکنم مختصری هم در مورد کسانی که اهل بیت ع با انها مناظره مینمایند داده شود که وجه دشمن شناسی نیز داشته باشد تا استفاده بیشتری ببریم.
مختصری در مورد حسن بصری:
وی در سال 21 هجری[1] دو سال مانده به خلافت عمر در مدینه به دنیا آمد[2] و از محدثان[3] اهل سنت به حساب می آید.
حسن بصری و تصوف
حسن بصری را یکی از عباد و زهاد هشتگانه دانسته اند؛[4] به طوری که اهل عرفان و تصوف هم چنین اکثر مشایخ اهل عرفان، خود را به او منتسب می نمایند و حسن را در سلسله ی مشایخ سرآمد می دانند و معتقدند که او خرقه از امیرالمومنین(علیه السلام) گرفته است[5] .عقائد صوفیانه او را امروزه در اثار محی الدین عربی میتوان یافت و حتی میتوان گفت که اثار ابن عربی ادامه راه حسن بصریست.
حسن بصری و اهل بیت(علیه السلام)
مده است در جنگ جمل پس از ورود امام به بصره با حسن بصری مواجه شد و به او فرمود: «وضویت را نیکو کن.» او در پاسخ گفت: «دیروز کسانی را کشتی که به غایت نیکو وضو می گرفتند.» حضرت فرمود: «تو را چه شد که همراه آن ها در جنگ شرکت نکردی؟» گفت: «خود را برای نبرد آماده کرده بودم و یقین داشتم که تخلف از جیش ام المومنین کفر است، اما هر بار ندایی شنیدم که می گفت برگرد که قاتل و مقتول هر دو در آتشند.» حضرت فرمود: «راست گفتی آن منادی برادرت ابلیس بود؛ اما منظور او لشکر عایشه بود.»[6] در ادامه زمانی که حضرت به ایراد سخنرانی پرداختند، وی لوحی به دست داشت و سخنان حضرت را می نوشت. حضرت فرمودند: «هر قوم را سامری است و این حسن بصری سامری این امت است.»[7]
اما روایات دیگری وجود دارد که به درستی مواضع ائمه(علیه السلام) را نسبت به وی انعکاس می دهد. به عنوان مثال در دوره ای که شبهاتی پیرامون مساله ی قضا و قدر مطرح می شد، حسن بصری ضمن نامه ای به امام حسن مجتبی(علیه السلام) می نویسد: «شما خاندان نبوت و معدن حکمت هستید، شما را خداوند کشتی سیار در دریاهای ژرف قرار داده، پناه بی پناهان هستید و به ریسمان شما چنگ می زند تندرو. هر که پیرو شما شود هدایت می یابد و هر که تخلف جوید هلاک می شود. من این نامه را موقعی نوشتم که امت حیران و سرگردان در مساله ی قضا و قدرند. از شما تقاضا دارم آن چه خداوند به شما ارزانی داشته از علوم برای ما بگشایید تا راهنمای اعتقاد ما شود.»[8] حضرت در پاسخ سخنان وی را متذکر شده و فرمودند: «اگر ما نزد تو و یارانت چنان که نوشته ای می بودیم به ما مقدم نمی شدید و دیگری را بر ما مقدم نمی داشتید»، ایشان در ادامه آیاتی را بیان می دارند و حجت را بروی تمام می کنند.[9]
ارا ء او در مورد خلفاء
در باب ابوبکر از وی پرسیده اند، ابوبکر افضل است یا علی(علیه السلام)؟ وی که پیش از آن در مدح علی(علیه السلام) سخن رانده بود، گفت: «سبحان الله علی(علیه السلام) سوابقی دارد که ابوبکر نیز در آن شریک است؛ ولی علی(علیه السلام) حوادثی را ایجاد کرد که ابوبکر درآن شریک نبود، بنابراین ابوبکر افضل است،[10] حتی روایت است که عمر بن عبدالعزیز کسی را نزد حسن بصری فرستاد تا بپرسد آیا رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ابوبکر را جانشین خود قرار داده است؟ حسن بصری در پاسخ گفت: «آری، سوگند به خدایی که جز او خدایی نیست، پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ابوبکر را به جانشین خود برگزیده بود. پیامبر آگاه تر و پرهیزگارتر از آن است که کسی را بر مردم حاکم گرداند؛ اما به این کار فرمان داده نشده باشد[11].
در مورد عمر نیز زمانی که پرسیدند عمر افضل است یا علی، پاسخ وی همان بود که که در مورد ابوبکر داده بود و عمر را افضل دانسته بود[12]
1- ذهبی، محمد بن احمد؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیرو الاعلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، 1413، چاپ دوم، ج 7، ص 50.
2-فتوح البلدان، پیشین، ص 482
3- محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه، 1374،، ج 6، ص 12.
4-. خویی، معجم رجال حدیث، مرکز نشر آثار الشیعه، قم، المطبعة الرابعة، 1369، ج 4، ص 272.
5-مستوفی قزوینی، حمدالله بن ابی بکر؛ تاریخ گزیده، تحقیق عبدالحسین نوایی، تهران، امیرکبیر، 1364، چاپ سوم، ص 63.
6-طبرسی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، ترجمه احمد غفاری مازندرانی، تهران، مرتضوی، چاپ اول، ج 2، ص 213(تلخیص).
7-همان.
8- بلاذری، احمد بن یحیی؛ فتوح البلدان، ترجمه محمد توکل، تهران، نشر نقره، 1337، چاپ اول ص 482.
9-بلاذری، احمد بن یحیی؛ فتوح البلدان، ترجمه محمد توکل، تهران، نشر نقره، 1337، چاپ اول
10-ابن کثیر، پیشین، ج 6، ص 131.
11-دینوری، ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ترجمه سیدناصر طباطبایی، تهران، ققنوس، 1380، ص 18.
12- ابن کثیر، همان