۲۷/فروردین/۹۰, ۱۱:۴۴
به نام خدای مهربان
دوستان هدف از خلقت چه بوده و چرا خداوند انسان را خلق کرد؟
این سوال که ذهن بسیاری از انسان های جویای حقیقت را به خود مشغول کرده است در جوابش کتاب ها ومطالب بسیار نگاشته شده و علما ودانشمندان بسیاری از ادیان مختلف بر این موضوع بحث کرده اند . که در اینجا مجال پرداختن به آن نیست .
اما .....
خدواند در قرآن می فرماید : ((وما خلقتُ الجن والإنس إلا ليعبدون ٭ ما أريد منهم من رزق وما أريد أن يُطعِمون ٭ إن الله هو الرزاق ذو القوة المتين : و جن و انسان را نیافریدم ، مگر برای آنکه مرا عبادت کنند . از ایشان نه روزی طلب نمودم و نه طعام که تنها خداوند ، روزی دهنده و قدرتمند و تواناست ))
در آیه ی اول ، خداوند متعال به بیان هدف آفرینش جن و انسان می پردازد و آن را « عبادت » معرفی می نماید و در آیات دوم و سوم ، بر بی نیازی خداوند به عبادت انسان ها شدیدا تأکید شده است .
حال که هدف از خلقت انسان در قرآن عبادت آمده است . سوال این است :چرا عبادت؟
در واقع « عبادت » ، هدفی است که نتیجه ی آن به خود انسان باز می گردد و نه به خداوند . محمد بن عمارة روایت می کند که از جعفر بن محمد الصادق عليه السلام پرسیدم : « لم خلق الله الخلق ؟ : چرا خداوند انسان را آفرید ؟ » . ایشان پاسخ دادند : « إن الله تبارك وتعالى لم يخلق خلقه عبثا ولم يتركهم سدى ، بل خلقهم لإظهار قدرته وليكلفهم طاعته فيستوجبوا بذلك رضوانه ، وما خلقهم ليجلب منهم منفعة ولا ليدفع بهم مضرة بل خلقهم لينفعهم ويوصلهم إلى نعيم الأبد : خداوند بزرگ و بلند مرتبه ، انسان ها را بیهوده نیافریده و آنها را به حال خود رها نگذاشته است . بلکه ایشان را آفرید تا قدرت خود را به معرض نمایش بگذارد و انسان ها را به اطاعت و عبادت خود موظف گرداند تا از این راه ، سزاوار و مستوجب رحمت و عنایت او گردند . خداوند ، انسان را به خاطر کسب منفعت و سود و یا دور ساختن ضرر و خسارت نیافریده است . بلکه انسان را آفریده است تا او را به منفعت و نعمت و رحمت ابدی و اخروی در آورد ». مولوی نیز در ابیاتی به زیبایی ، این مفهوم را بیان کرده و از زبان خداوند می گوید :
من نکردم خلق تا سودی کنم | بلکه تا بر بندگان جودی کنم
من نگردم پاک از تسبیحشان | پاک هم ایشان شوند و دُرفشان »
طبق فرمايش معصومين (علیه السلام) عبادت بر سه قسم هست : عبادت عبيد ، عبادت تجار و عبادت احرار
عبادت عبيد ، عبادت كساني است كه خدا رو از ترس جهنم مي پرستند ؛ عبادت تجار ، عبادت كساني است كه خدا رو به شوق بهشت عبادت مي كنند و عبادت احرار - يا عبادت كرام -عبادت بندگاني است كه خداوند رو تنها براي خودش عبادت مي كنند چون او رو شايسته عبادت مي دونند ؛ با توجه به اين مقدمه و نيز با توجه به توضيحات مفسران ، بنظر مي رسد مراد از عبادت در اين آيه شريفه ، عبادت كرام ، يعني برترين نوع عبادت است به اين معنا كه هدف خلقت ، وصول انسان به چنين عبادتي است تا در سايه آن انسان به شناخت بيشتر و بهتر از ذات باريتعالي نائل شود واين نوع عبادت مي تواند انسان را به برترين جايگاه خود برساند همان كه عاليترين شخصيت خلقت حضرت نبي اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به آن مقام نائل شدند.
می توان گفت بهترین نوع عبادت که عبادت احرار است زمانی حاصل می شود که انسان نسبت به معبود خود شناخت داشته باشد و هر جه میزان این شناخت و معرفت بیشتر باشد عبادت والاتر واثرات آن در ارتقای روح او ونزدیکی به معبود بالاتر خواهد. حلال چگونه می توان شناخت خود را نسبت به معبودمان بالا ببریم؟
همان طور که پیامبر می فرمایند : من عرف نفسه فقد عرف ربه. هر کس خود را شناخت معبودش را شناخته است .
این خود که وجود انسان است دو جنبه دارد : یکی جنبه معنوی و دیگری جنبه ی مادی .زمانی شناخت نسبت به خود کامل می شود که هردو جنبه وجودی انسان شناخته شود.
دوستان هدف از خلقت چه بوده و چرا خداوند انسان را خلق کرد؟
این سوال که ذهن بسیاری از انسان های جویای حقیقت را به خود مشغول کرده است در جوابش کتاب ها ومطالب بسیار نگاشته شده و علما ودانشمندان بسیاری از ادیان مختلف بر این موضوع بحث کرده اند . که در اینجا مجال پرداختن به آن نیست .
اما .....
خدواند در قرآن می فرماید : ((وما خلقتُ الجن والإنس إلا ليعبدون ٭ ما أريد منهم من رزق وما أريد أن يُطعِمون ٭ إن الله هو الرزاق ذو القوة المتين : و جن و انسان را نیافریدم ، مگر برای آنکه مرا عبادت کنند . از ایشان نه روزی طلب نمودم و نه طعام که تنها خداوند ، روزی دهنده و قدرتمند و تواناست ))
در آیه ی اول ، خداوند متعال به بیان هدف آفرینش جن و انسان می پردازد و آن را « عبادت » معرفی می نماید و در آیات دوم و سوم ، بر بی نیازی خداوند به عبادت انسان ها شدیدا تأکید شده است .
حال که هدف از خلقت انسان در قرآن عبادت آمده است . سوال این است :چرا عبادت؟
در واقع « عبادت » ، هدفی است که نتیجه ی آن به خود انسان باز می گردد و نه به خداوند . محمد بن عمارة روایت می کند که از جعفر بن محمد الصادق عليه السلام پرسیدم : « لم خلق الله الخلق ؟ : چرا خداوند انسان را آفرید ؟ » . ایشان پاسخ دادند : « إن الله تبارك وتعالى لم يخلق خلقه عبثا ولم يتركهم سدى ، بل خلقهم لإظهار قدرته وليكلفهم طاعته فيستوجبوا بذلك رضوانه ، وما خلقهم ليجلب منهم منفعة ولا ليدفع بهم مضرة بل خلقهم لينفعهم ويوصلهم إلى نعيم الأبد : خداوند بزرگ و بلند مرتبه ، انسان ها را بیهوده نیافریده و آنها را به حال خود رها نگذاشته است . بلکه ایشان را آفرید تا قدرت خود را به معرض نمایش بگذارد و انسان ها را به اطاعت و عبادت خود موظف گرداند تا از این راه ، سزاوار و مستوجب رحمت و عنایت او گردند . خداوند ، انسان را به خاطر کسب منفعت و سود و یا دور ساختن ضرر و خسارت نیافریده است . بلکه انسان را آفریده است تا او را به منفعت و نعمت و رحمت ابدی و اخروی در آورد ». مولوی نیز در ابیاتی به زیبایی ، این مفهوم را بیان کرده و از زبان خداوند می گوید :
من نکردم خلق تا سودی کنم | بلکه تا بر بندگان جودی کنم
من نگردم پاک از تسبیحشان | پاک هم ایشان شوند و دُرفشان »
طبق فرمايش معصومين (علیه السلام) عبادت بر سه قسم هست : عبادت عبيد ، عبادت تجار و عبادت احرار
عبادت عبيد ، عبادت كساني است كه خدا رو از ترس جهنم مي پرستند ؛ عبادت تجار ، عبادت كساني است كه خدا رو به شوق بهشت عبادت مي كنند و عبادت احرار - يا عبادت كرام -عبادت بندگاني است كه خداوند رو تنها براي خودش عبادت مي كنند چون او رو شايسته عبادت مي دونند ؛ با توجه به اين مقدمه و نيز با توجه به توضيحات مفسران ، بنظر مي رسد مراد از عبادت در اين آيه شريفه ، عبادت كرام ، يعني برترين نوع عبادت است به اين معنا كه هدف خلقت ، وصول انسان به چنين عبادتي است تا در سايه آن انسان به شناخت بيشتر و بهتر از ذات باريتعالي نائل شود واين نوع عبادت مي تواند انسان را به برترين جايگاه خود برساند همان كه عاليترين شخصيت خلقت حضرت نبي اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به آن مقام نائل شدند.
می توان گفت بهترین نوع عبادت که عبادت احرار است زمانی حاصل می شود که انسان نسبت به معبود خود شناخت داشته باشد و هر جه میزان این شناخت و معرفت بیشتر باشد عبادت والاتر واثرات آن در ارتقای روح او ونزدیکی به معبود بالاتر خواهد. حلال چگونه می توان شناخت خود را نسبت به معبودمان بالا ببریم؟
همان طور که پیامبر می فرمایند : من عرف نفسه فقد عرف ربه. هر کس خود را شناخت معبودش را شناخته است .
این خود که وجود انسان است دو جنبه دارد : یکی جنبه معنوی و دیگری جنبه ی مادی .زمانی شناخت نسبت به خود کامل می شود که هردو جنبه وجودی انسان شناخته شود.
