ادامه....
حرف غ:
حرف (غين)از همان محل تلفظ حرف (خاء)يعني از ناحيه حلق تلفظ شده،ولي صداي آن نرم وكشيده ودنباله دار است ،وحالت خراش و خشونت حرف(خاء)راندارد.
صداي غ را مي توانيم هنگامي كه مقداري آب در درگلو (غرغره)مي كنيم،بشنويم.صداي (غ)بايد درشت وپر حجم باشد.
حرف و:
براي تلفظ (واو)نبايد مثل صداي فارسي آن دندانهاي بالا با لب پايين مماس گردد؛بلكه در اداءاين حرف،لب ها به حالت (غنچه)در مي آيد وصداي (و)از ميان دو لب خارج مي شود.
بايد دقت كرد كه حرف واو كم حجم ونازك اداءشود.
پايان
جلسه نهم
صفات حروف
كلمه (صفت)يعني حالت شيء
صفات يك حرف عبارتند از:
حالات مختلفي كه حرف در هنگام توليد پيدا مي كند.
مثل سختي، نرمي ،سستي و...
براي قاريان قرآن كريم ،شناخت صفات حروف از ضروريات تلاوت است.با رعايت اين صفات\(حق)هر حرف به خوبي اداءشده و حروف دقيقا از يكديگر متمايز ميگردند.
در اينجا به چند صفت از مهم ترين وكاربردي ترين صفات حروف اشاره ميكنيم.
استعلاء و استفال
اين مبحث در واقع بخشي از (كليد سوم لهجه عرب)است كه در درس هاي بعدي،تحت عنوان (تفخيم وترقيق)بطور مشروح مورد بحث قرار خواهد گرفت .بنا براين ،از اهميت زيادي برخوردار است.
صفت استعلاء
لغت (اِسْتِعْلا)به معناي برتري طلبي-ميل به بلندي و در اصطلاح تجويدي عبارتست از:
ميل ريشه زبان به سوي سقف دهان در هنگام تلفظ حرف
در اثر اين صفت ،حرف حالت پر حجم ودرشتي به خود ميگيرد كه به اين حالت (تفخيم)مي گويند.پس:
حروف استعلاءبايد با صداي پر حجم ودرشت تلفظ شوند
حروف استعلا هفت حرفند كه عبارتند از:
ص-ض-ط-ظ
خ-غ
ق
چهار حرف اول از سه حرف با قيمانده درشت تر و قوي ترند.
{اين 7 حرف كه به صورت مثلث قرار گرفته اند،هر چه به سمت پايين مثلث بياييم از صفت استعلاءكمتر مي شود وبالعكس.}
جلسه دهم
صفت استفال
صفت (استفال)به معناي (پايين آمدن-پست شدن)ودر اصطلاح تجويدي عبارتست از:
پايين آمدن ريشه زبان ودور شدن آن از كام بالا
در اثر صفت استفال،اين حروف به حالت ترقيق يعني با صداي نازك و كم حجم تلفظ مي شوند.
بغير از حروف استعلا ،بقيه حروف داراي صفت استفال هستند.
بايد دقت كرد كه درشتي حروف استعلا در كلمات ،بر تلفظ حروف استفال قبل وبعد آنها ،تاثير نگذارد.(مهم)
جلسه يازدهم
قلقله
كلمه قلقله به معناي اضطراب -بي قراري -تكان خوردن و در تجويد عبارتست از:
حركت مختصر حروف ساكن
صفت قلقه مخصوص 5 حرف
(ق-ط-ب-ج-د)مي باشد كه در عبارت (قُطْبُ جَدّ)جمع شده اند.اين حروف هرگاه ساكن شوند،چه در وسط كلمه و چه در آخر (هنگام وقف)قلقله ميگيرند؛يعني بايد مختصري حركت پيدا كنند
.{در واقع بايد حرف از مخرجش كنده شود}
اگر صفت قلقله در حروف (قطب جد) رعايت نگردد ،صداي اين حروف در هنگام سكون در مخرجشان محبوس شده وبه گوش نخواهد رسيد .لذا با رهاكردن صداي اين حروف،مشكل حل مي شود.
دو نكته مهم
1-بايد دقت كرد كه قلقله به حركت كامل (فتحه و كسره وضمه)تبديل نگردد.
2- در 23 حرف باقيمانده ،با يد كمال دقت را بنماييد كه در موقع سكون به هيچ وجه قلقله نگيرند.(بسيار بسيار مهم)
جلسه دوازدهم
صفت لين
لين به معناي نرمي -ضد خشونت ودر تجويد عبارتست از:
به نرمي اداءشدن حرف
اين صفت ،مخصوص دو حرف(واو ساكنه ماقبل،مفتوح و ياءساكن ماقبل،مفتوح)است(اَوْ،اَيْ)
{بايد دقت كرد كه فتحه ماقبل آنها كاملا واضح وآشكار شده وميل به ضمه و كسره پيدا نكند}
إِنَّ هَاذَا الْقُرْءَانَ يهَْدِى لِلَّتىِ هِىَ أَقْوَمُ وَ يُبَشرُِّ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لهَُمْ أَجْرًا كَبِيرًا
اين قرآن ، به راهى كه استوارترين راههاست، هدايت می كند و به مؤمنانى كه اعمال صالح انجام می دهند، بشارت می دهد كه براى آنها پاداش بزرگى است.
جلسه سيزدهم
احكام حروف
احكام حروف حالاتي است كه هنگام تركيب حرف در كلمه براي آن پيش ميآيد .به عبارت ديگر،شرايطي كه در كلمه پيش مي آيد.به عبارت ديگر ،شرايطي كه در كلمه پيش مي آ يد و نيز حروف قبل يا بعد ،موجب بروز اين حالات( احكام)در حرف مي شود.
مثلا حرف راء ساكنه ،در صورتي كه حرف ماقبل ،مفتوح باشد،تفخيم مي شود(درشت اداء مي گردد)
حال آنكه اگر حرف ماقبل ،مكسور باشد،راءتفخيم نمي شود.
يا نون ساكنه اگر ما بعد آن مثلا(ل)قرار گيرد (ادغام)مي شود؛اما اگر بعد آن حرف(د) واقع شود،ديگر ادغام نمي گردد.
پس تفخيم و ادغام و...از احكام حروفند.
جلسه چهاردهم
تفخيم وترقيق حروف(سومين كليد لهجه عرب):
اين درس همانگونه كه قبلا هم گفتيم،سومين كليد لهجه عرب ونيز از مهم ترين درس هاي تجويد قرآن است.كاربرد قواعد اين درس از اهميت ويژه اي برخوردار است.
تفخيم:
اين كلمه مترادف كلمه تسمين وبه معناي بزرگداشت است.البته تسمين به چاق كردن ،فربه نمودن گفته مي شود ؛اما تفخيم جنبه معنوي دارد و بزگداشتن مقام كسي يا چيزي است.
تفخيم در تجويد عبارتست از:
درشت و پر حجم تلفظ كردن حرف
پس استعلا به معني تفخيم نيست!بلكه حروف استعلاء نيز مانند برخي حروف ديگر كه فرا خواهيم گرفت ،پر حجمند وتفخيم مي شوند.
كلمه تغليظ هم در تجويد به معناي تفخيم است ولي فقط در مورد پر حجمي صداي حرف (ل)به كار رفته است
جلسه پانزدهم
ترقيق
كلمه ترقيق ضد تفخيم بوده وبه معناي رقيق كردن-از غلظت چيزي كاستن آمده است.
ترقيق در اصطلاح تجويدي عبارتست از:نازك وكم حجم تلفظ كردن حرف
لذا در تجويد قرآن ،هرجا كه حرف يا حركت درشت تلفظ شود ،در وافع تفخيم گشته وهر جا نازك اداءگردد ترقيق شده است .
به عنوان يك راهنمايي كلي بهتر است بدانيم به جز برخي موارد ،اصولا فتحه وضمه موجب تفخيم اند وكسره عامل ترقيق است .در مورد تفخيم حروف استعلا قبلا صحبت كرده ايم .اينك به ترتيب به موارد تفخيم و تر قيق حروف ديگري كه در اين باب واقع شده اند يعني (ل)،(ر)و(الف مدي)ميپردازيم.(البته در جلسه بعدي.خيلي درس دارم.شرمنده)
جلسه شانزدهم
تغليظ وترقيق حرف (ل)
به درشت وپر حجم تلفظ شدن (ل)به جاي تفخيم ،تغليظ گويند كه هردو به يك مفهوم است
در لفظ جلاله (يعني كلمه الله)،اگر ماقبل حرف (ل) آن فتحه يا ضمه بيايد ،لام تغليظ مي شود واگر ماقبل آن كسره واقع شود،ترقيق مي گردد.
در ساير كلمات (غير از الله)،حرف لام بدون استثناء(ترقيق ميشود.(مهم)
میلاد هشتمین امام، هفتمین قبله و دهمین کشتی نجات آقا امام رضا (علیه السلام) بر شما مبارکباد
جلسه هفدهم
تفخيم وترقيق حرف(ر)
براي فراگيري سريع تر اين درس ،به راهنمايي هاي ذيل توجه كنيد:
اصولا اگر حرف راء حركت داشته باشد ،نيازي به توجه به حروف ماقبل وما بعد آن نيست.
اگر راءساكن بود ،به ماقبل آن نگاه ميكنيم ؛اگر ماقبل آن هم ساكن بود ،باز به ماقبل ساكن نگاه ميكنيم كه حركت دارد و از آن كمك ميگيريم.
.
.
.
قبلا هم گفتيم در اكثر موارد،فنحه وضمه سبب تفخيم وكسره سبب ترقيق است .مگر اين كه عاملي برآنها چيره شود كه حكم را عوض كند وآنها را در ادامه ياد خواهيم گرفت.
البته مورد 4 را ميتوان جزءمورد سوم نيز دانست اما جهت سهولت فراگيري جداگانه آورديم.