تالار گفتگوی بیداری اندیشه

تفخيم وترقيق الف مدي
الف مدي در واقع دنباله فتحه است ومانند خود فتحه ،از لحاظ تفخيم وترقي،تابع حرفي است كه پايه الف شده باشد.
پس اگر حرفي كه پايه الف مدي است ،مفخم باشد الف نيز بايد تفخيم شود .بالعكس اگر حرف مذكور ترقيق بشود ،الف نيز ترقيق ميگردد.
تفخيم الف مدي :قال - يدالله - رازقين
ترقيق الف مدي:يشاء -فلما - مالك -انسان
{در مبحت تفخيم و تر قيق حروف ،به عنوان كليد سوم لهجه عرب ،اين بخش از درس اهميت ويژه اي دارد.}
برام دعا كنيد

موارد ادغام در روايت حفص از عاصم
1-هر حرفي كه ساكن باشد در مثل خودش ادغام مي شود
مانند:قَدْ دَخَلُوا

2-بْ در م
مانند:اِرْكَبْ مَعَنا------------>اِرْكَمَّعَنا.اماميم ساكنه در باء ادغام نمي شود

3-(ت_د_ط):
هركدام ساكن باشدو ديگري بعدآن واقع شود.مانند:اَثْقَلَتْ دَعَوَا الله_وَدَّتْ طا‍‍‍ءِفَة_بَسَطْتَ
5-ق در ك
مانند :اَلَمْ نَخْلُقْكُمْ

احكام نون ساكنه وتنوين
نون ساكنه يا تنوين با توجه به بعد آن قرار ميگيرد،چهار حالت گوناگون به خود ميگيرد.احكام چهارگانه نون ساكنه وتنوين عبارتند از:
1-اظهار
2-ادغام
3-اقلاب(قلب به ميم)
4-اخفاء
از اين پس هرگاه نام نون ساكنه ذكر شد ؛تنوين را نيز شامل مي شود.

1-اظهار
اظهار به معناي ظاهر كردن بوده ودر تجويد عبارتست از :اداءحرف از مخرجش
هرگاه نون ساكنه قبل از حروف شش گانه حلقي واقع شود،اظهار مي گردد.يعني نون به صورت طبيعي و اصلي خود و بدون هيچ گونه دخل وتصرف ،از مخرجش اداءمي شود.
حروف حلقي عبارتند از: (ء-ع-ح-غ-خ)

2- ادغام
معناي ادغام را قبلا فرا گرفته ايم.
هرگاه نون ساكنه فبل از يكي از حروف (يَرْمَلُون)يعني(ي-ر-م-ل-و-ن)واقع شود ،نون ساكنه در آن حرف ادغام مي شود.يعني نون ساكنه خوانده نمي شود و به جاي آن حرف مذكور مشدد اداء مي شود.
بايد توجه كرد كه ادغام نون ساكنه در چهار حرف (يمون) همراه با غنه ودر دو حرف (ل-ر)بدون غنه است.منظور از غنه اين است كه در هنگام ادغام نون ساكنه در چهار حرف يمون ،صدا از بيني خارج شده وكمي كشيده مي شود.اما در دو حرف (ل-ر)ادغام بدون صداي غنه بوده و كشش هم ندارد(مهم)

احكام ميم ساكنه
ميم ساكنه با توجه به حرفي كه پس از آن قرار گرفته است ،سه حالت به خود ميگيرد.احكام سه گانه عبارتست از:
1-ادغام
ميم ساكنه فقط در نزد حرف (م)ادغام مي شود.ميم ساكنه خوانده نشده و به جاي آن (م)بعدي مشدد ميشود.ميم مشدد بايد با غنه اداءشود(يعني از فضاي بيني و همراه كشش صوت)
مثال:كَمْ مِن-------->كَمِّن

2-اخفاء
ميم ساكنه نزد حرف(ب)اخفاءميگردد.
اين اخفاءبا غنه همراه است(پس مقداري كشش صوت از فضاي بيني است)
نحوه اخفاءميم ساكنه نزدحرف(باء)به اين شكل است كه:
صداي ميم ساكنه را اندكي مي كشيم وسپس باءرا تلفظ مي كنيم.بهتر است در هنگام كشش ميم ساكنه ،لب ها رامقدار كمي از هم باز نگه داريم.
بايد توجه داشت كه ميم ساكنه حاصله از اقلاب نون ساكنه و تنوين هم نزد (ب)همين حكم را پيدا مي كند واخفاءمي شود.پس در نهايت اقلاب نون ساكنه و ميم ساكنه به يك صورت انجام مي شود.
3-اظهار
ميم ساكنه در نزد بقيه حروف اظهار مي شود يعني به صورت طبيعي خود از مخرجش اداء ميگردد.پس نه كشش صدا و نه هيچ تغيير ديگري در ميم ساكنه صورت نمي گيرد.

احكام مد وقصر
اين مبحث از مباحث مهم وشيرين تجويد است كه اجراي احكام آن نقش زيادي در زيباييي لحن تلاوت دارد.
(مد)از لحاظ لغوي به معناي زيادت-افزوني واز نظر تجويد عبارتست از:
امتداد صوت در حروف مد بيش از ميزان طبيعي
قصر به معناي كوتاهي وضد مد است.در تجويد به معناي اداءحرف مد به اندازه طبيعي آن مي باشد.
هرگاه بعد از حروف مدي(الف مدي - واو مدي -ياء مدي)،همزه يا سكون واقع شود حرف مد بايد بيش از ميزان طبيعي كشيده مي شود.پس:
سبب مد دو تا است:سكون -همزه
بايد دانست كه تشديد هم به خاطر آن كه يك حرف ساكن در درون آن نهفته است،سبب مد محسوب مي شود.

نكات مهم
1-اگر حرف مد و همزه در يك كلمه قرار داشته باشند (مد متصل)،ميزان كشش مد بيش از زماني است كه همزه در كلمه بعد واقع شود(مد منفصل)
مد متصل مي تواند مساوي مد منفصل هم كشيده شود.اما ديگر كمتر از منفصل نمي شود!بايد توجه داشت حد اكثر كشش مد متصل و منفصل 5/2 برابر حالت طبيعي است.
2-وقتي سبب مد ،سكون(عارض)باشد كه به خاطر وقف ايجاد شده است(سكون موقت)،كشش مد به هر ميزان مجاز است (حداكثر3 برابر مد طبيعي)وحتي مي توان مد آن را نياورد.به اين مد (مد عارض )گويند.
3- وقتي سبب مد سكون (لازم )باشد كه ثابت و هميشگي است،ويا سبب مد(تشديد)باشد (مد لازم)،ميزان كشش مد به حد اكثر خود كه سه برابر مد طبيعي است،مي رسد و كمتر از آن جايز نيست.
4- دوحرف (و -ي)ساكنه ماقبل مفتوح نيز كه قبلادر بحث صفت(لين)آنها را شناختيم،حرف مد محسوب مي شوند ولي سببمدشان فقط سكون است .ميزان كشش هم مانند مد عارض است .به اين مد (مد لين )گويند
بايد دقت كنيم كه در موقع كشش مد لين ،فتحه ماقبل را به جاي واو وياء ساكنه ،مد ندهيم.

مواردسكت در قرآن
سكت به معناي توقف -سكوتودر قرائت ،عبارتس از:قطع صوت در حين قرائت بدون تجديد نفس وسپس ادامه قرائت
موارد سكت واجب در كلام الله مجيد(به روايت حفص از عاصم)

سلام