حضور قلب در نماز و اسرار نماز از دیدگاه عرفا و بزرگان (کاربردی)

[بیداری اندیشه]

شیخ زین‌الدین بن علی بن احمد عاملی جبعی، معروف به شهید ثانی

• شخص ضعیف حتما در نماز دچار پراکندگی فکر خواهد شد. درمان قطعی این پراکندگی، خواندن نماز در اتاقی تاریک است یا نزد دیواری که گستردگی دید را کم کند و از نماز خواندن در جاهای شلوغ و فرش پر نقش و رنگارنگ و ... دوری کند.

• روی ظاهر به قبله نمودن، مثال و نمونه ای از آن است که بدن، قلب را پیروی کند. (یعنی توجه قلب به سمت خدا باشد)

• قبل از نماز قدری به عظمت خداوند، آخرت، سختی های قیامت و .... فکر کند. اگر باز هم اندیشه ها و خاطره ها در نماز به سراغت آمد، بایستی در زندگی به همان افکار و خاطره ها فکر کنی و دنبال ریشه کن کردن اصل آنها باشی زیرا در هر صورت چنین افکاری شیطانی است که تو را از یاد خداوند بی نصیب نموده است.

• پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «از خداوند حیا کن همچنان که از مردی صالح از کسانت حیا می کنی.»
فرض کن در مقابل عارفی بزرگ از اولیاء الله به نماز ایستاده ای و او می خواهد تو را به صلاح و ایمان بشناسد. چگونه ترس و خضوع و خشوع وجودت را می گیرد؟ خودت را سرزنش کن و بگو ای نفس مدعی پرستش خدا، آیا شرم نداری از خداوند که از بنده ای از بندگان خدا چنین حیا و توجه داری، اما در برابر خداوند غافلی.

حضور قلب تو در حال قیام باید مداوم باشد که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «همانا خداوند روی به سوی بنده دارد تا هنگامیکه بنده از خدای روی بر نگرداند.»

اگر توجه به غیر خداوند در نماز پیدا شد، خویشتن را به زشتی بی توجهی مناجات کننده با خداوند و اینکه خداوند بر نمازگزار آگاه است و او را می بیند یادآوری کن تا دل بیدار شود.

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی رحمه الله علیه

• در نماز هر عملی را که انجام می دهد، و هر ذکری که بر لب می آورد، در ابتدا، معنای آن قول و عمل را اجمالا در نظر آورد و سپس با تدبر و تفهم شروع در آن عمل کند. همینطور رکوع، سجود، قنوت و ...

• در موقع قیام بداند که باید روزی همینگونه در پیشگاه خدا بایستد آن هم در قیامت در حالیکه نمی داند خداوند چه برخوردی با او خواهد نمود. در چنین حالتی باید میان خوف و رجا باشد.

• هر کس معنای «الحمد لله» را فهمید که هر چه حمد و ستایش است و هر چه جمال و زیبایی خیر و خوبی و کمال است از آن خداوند است و منشأ همه آنها را خداوند دانست، در غیر خداوند طمع نخواهد کرد و از ریاء و شهرت طلبی و نفاق و عُجب و غرور و کبر، خود را نجات خواهد داد.

• حقیقت رکوع این است که قلب بنده به صفت توکل، و عمل او عمل متوکلین باشد و در عالم وجود، مدبر و بلکه فاعل مستقلی به جز ذات پاک خداوند نبیند و از اینکه برای خود نیرو و قدرتی قائل باشد بیزاری جوید.

• ظاهر سجده این است که وقتی کسی به سجده می رود، بر همه چیز پشت می کند و آنچه دیده می شود از چشم او پنهان می‌گردد. باطن نیز باید به همین گونه باشد و باید به جز خداوند، به همه چیز غیر او پشت نمود.

ان شاءالله ادامه دارد....