حضور قلب در نماز و اسرار نماز از دیدگاه عرفا و بزرگان (کاربردی)

[بیداری اندیشه]

شهید سید عبدالحسین دستغیب رحمه الله علیه:

• پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «نماز بخوان نماز شخصی که وداع می کند (آخرین نمازش می باشد). وقتی شروع به نماز میکنی بگو: این آخرین نماز من در دنیاست و چنین می باشد مثل اینکه بهشت در برابرت و آتش زیر پایت و عزرائیل پشت سرت و پیغمبران در سمت راستت و ملائکه در سمت چپ هستند و پروردگارت از بالای سرت بر حالت آگاه است. پس نگاه کن در برابر که ایستاده ای؟ و با کی مناجات می کنی؟ و کی به تو می نگرد؟»

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «وقت هر نمازی که فرا می رسد فرشته ای به مردم می گوید: ای مردم، برخیزید آن آتشهایی که پشت سر خود روشن کرده اید را با نماز خاموش کنید.»

• در رفع موانع حضور قلب، در بحث موانع حضور قلب خارجی باید چشم و گوش را کنترل کرد. نمازگزار در حال قیام، نظرش به محل سجده اش و در حال رکوع، نگاهش به میان دو قدمش و در حال سجده، چشمش به طرف بینی و در حال تشهد، به دامنش بنگرد. در صورتیکه از حال خودش آگاه است که اگر چشم بر هم گذارد از جهت حضور قلب نافعتر است اینکار را بکند زیرا اگرچه مکروه است لکن در صورتیکه برای تحصیل توجه و حضور قلب نافع باشد، البته مقدم است. بعضی بزرگان مکان نماز خود را تاریک و کوچک انتخاب می کردند.

• باید هر کس به مقدار توانایی اش سعی نماید موانع ظاهری و باطنی حضور قلب را برطرف نماید و اگر همت خودش را در این مطلب قرار داد، خدای تعالی نیز او را یاری می فرماید و موفقش خواهد داشت و ابواب رحمتش را بر او مفتوح خواهد نمود.

• پس از تکبیره الاحرام استعاذه نماید (آرام بگوید: اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم).

• امام صادق علیه السلام: «... رکوع کن مانند کسی که قلبش خاضع و ذلیل و ترسان باشد ... و سجده کن مانند کسی که دانسته از خاکی پست که خلق روی آن گام می نهند و از نطفه ای که همگان آن را پلید می شمارند آفریده شده.»

• پس از اتمام سجده اول، سر را بردارد و بنشیند و زیادتی گناهان خود را یاد آورد و بترسد از اینکه گناهانش پاک نشده باشد و آثار و تبعات گناهانش باقی مانده باشد. لذا عذرخواهی کرده و استغفار طلبد (گفتن استغفرالله ربی و اتوب الیه) و برای تاکید به سجده دوم رود. پس از دو سجده با حالت خوف و رجا متمسک شود به حصین محکم الهی که کلمه توحید است و شهادت لا اله الّا الله سر دهد. پس متذکر مقام پیامبر و اهل بیت علیهم السلام شود که هر که قصد خدا کند از ایشان شروع می نماید (من اراد الله بدا بکم....جامعه کبیره). پس به ایشان متوسل شده و صلوات بفرستد. پس به پیامبر سلام کند. بعد از حاضر کردن سایر انبیاء و معصومین و اولیاء، سلام دوم و در نهایت فرشتگان مراقب اعمال و عقایدش را به جمع قبلی اضافه کند و اگر در نماز جماعت است، امام جماعت و سایر نمازگزاران را نیز حاضر نماید و سلام سوم را انجام دهد.

ادامه دارد ان شاءالله....