مغالطات

[Admirer]

به نام خدا

ضمن عرض سلام و احترام به دوستان گرامی به سراغ ادامه ی بحث می ریم :

از سرکار شیدا تشکر می کنم که به غیر از دو مورد همه را درست گفتند. مورد 12 مغالطه ی اهمال سور هست و نویسنده قصد ایراد یک حکم کلی درباره ی غرب را دارد که درباره ی همه ی آن صحیح نیست و مورد 19 هم باز مغالطه ی اهمال سور هست که این گزاره درباره ی همه ی ملی گرایان صادق نیست. البته مورد آخر هم علاوه بر مغالطه ی نقل قول ناقص می تواند دارای مغالطات تفسیر نادرست و تحریف هم باشد...

اما قبل از این که به سراغ ادامه ی بحث بریم لازم می بینم که یک پست خلاصه درباره ی آن چه تا الان گفته شده تقدیم دوستان بکنم تا اگر تا اینجای بحث همراه ما نبودن بتونن خودشون رو برسونن :

---

مغالطه و طبقه بندی انواع آن

در عام ترین تعریف مغالطه به یک باور نادرست ( حتی فارغ از استدلالی بودنش ) اطلاق شده که اگر عمدی باشد سفسطه نامیده می شود؛ مغالطه را بر اساس محل ارتکاب آن در پنج دسته ی کلی قرار داده ایم :

1. تبیین های مغالطی
2. ادعای بدون استدلال
3. مغالطات مقام نقد
4. مغالطات مقام دفاع
5. مغالطه در استدلال


تبیین های مغالطی :

وقوع مغالطه در بیان یک گزاره ی ساده فارغ از استدلالی بودنش را تبین مغالطی می گویند. تبیین های مغالطی به سه دسته ی کلی تقسیم می شوند :

-دسته ی اول مغالطاتیست که در آن، مطلب به صورت مبهم بیان می شود که همین ابهام، زمینه ساز خطاها و لغزش ها می شود :

1.مغالطه ی اشتراک لفظ : استعمال یک لفظ در یک متن با معانی گوناگون، بدون توجه به تعدد معانی آن، به طوری که این امر موجب یک استنتاج خطا شود.

2. مغالطه ی ابهام ساختاری ( کژتابی ) : هنگامی صورت می گیرد که شخص جمله ای را به کار ببرد که بیش از یک معنا داشته باشد و آن جمله برای مخاطب مطابق با یک تفسیر صحیح و مقبول باشد و تفسیر دیگری غیر قابل قبول و حالا اگر شخص گوینده در مقام استدلال تفسیر صحیح و مقبول مورد نظر مخاطب را به کار برد ولی در مقام استنتاج مطابق تفسیر غلط عمل کند، مرتکب این مغالطه شده است.

3. مغالطه ی ترکیب مفصل : هنگامی که دو جمله به صورت مجزا صادق باشند، اما هنگامی که با هم ترکیب شوند حاصل جمله کاذب باشد مغالطه ی ترکیب مفصل صورت گرفته است.

4. مغالطه ی تفصیل مرکب : یعنی زمانی که یک ترکیب درست باشد و جدا کردن اجزای آن به تنهایی نادرست شوند این مغالطه اتفاق میفتد.

5. مغالطه ی واژه های مبهم : این مغالطه در جاییست که گوینده از لغات و واژه هایی استفاده کند که به علت ابهام و عدم تعین، سخن او را غیر قابل نقد نماید؛ به این ترتیب که در هر شرایطی بتواند ادعا کند سخن او هنوز صحیح و پابرجاست.

6. مغالطه ی گزاره های بدون سور ( اهمال سور ) : کلماتی مانند بعضی، هیچ، هر، همه، تمام و ... که بیانگر میزان شمول حکم گزاره بر افراد یک مجموعه هستند، اصطلاحا "سور" نامیده می شوند. و به گزاره هایی که فاقد سور هستند گزاره ی مهمله گفته می شود. خود گزاره ی مهمله به خودی خود مغالطه نیست؛ اما هنگامی که گوینده با غرض خاصی از این گزاره استفاده کند مرتکب مغالطه شده است.

7. مغالطه ی سورهای کلی نما : در مغالطه ی سورهای کلی نما هم همانند مغالطه ی اهمال سور گوینده قصد ایراد حکم کلی دارد با این تفاوت که از سورهای مبهم استفاده می کند.

8. مغالطه ی تعر یف دوری : این مغالطه زمانی روی می دهد که مخاطب را برای فهم یک امر مبهم به امر مبهم دیگری احاله بدهند، در حالی که امر فهم امر دوم نیازمند شناخت امر اول باشد.


-دسته ی دوم مغالطاتیست که در آن، از یک حقیقت خارجی، خبری غیر دقیق داده شود :

1. مغالطه ی کنه و وجه ( هیچ چیز نیست به جز ) : کنه به ذات و حقیقت ( در فلسفه جوهر هم گفته می شود. ) و وجه به صفات ( در فلسفه عرض هم گفته می شود. ) هر پدیده گفته می شود. این مغالطه زمانی رخ می دهد که کسی فرض کند حقیقت هر شی چیزی جز یک صفت یا مجموعه ی صفات مشخصش نباشد.

2. مغالطه ی علت جعلی : زمانی این مغالطه رخ می دهد که در استدلال چیزی به عنوان علت وانمود شود که در واقع یا علت نیست یا فقط بخشی از علت کل می باشد.

3. مغالطه ی بزرگ نمایی : هنگامی که برای بیان یک گزاره سعی کنیم برخی از ابعاد را برجسته تر کنیم مرتکب این مغالطه شده ایم.

4. مغالطه ی کوچک نمایی : برعکس مغالطه ی بزرگنماییست. به این صورت که برخی از از ابعاد موضوع کم رنگ تر جلوه داده می شوند تا گوینده به مقصود خود برسد.

5. مغالطه ی متوسط : در داده های آماری از این مغالطه استفاده می شود. به گونه ای که مشخص نیست منظور از متوسط میانگین، میانه یا مد می باشد؛ و گوینده برای فریب مخاطبین می تواند از این اصطلاح به نفع خودش استفاده کند.


-دسته ی سوم مغالطاتیست که در آنها شخص، حادثه یا سخنی را نقل و بازگو می کند و در آن اصل ماجرا را مخدوش می کند که به آنها "مغالطات نقل" هم گفته می شود :

1. مغالطه ی دروغ : هنگامی که گزاره ی بیان شده با واقعیت خارجی مطابقت نداشته باشد این مغالطه اتفاق می افتد.

2. مغالطه ی توریه : هدف کسی که مرتکب این مغالطه می شود همان هدف شخص دروغگوست با این تفاوت که در اینجا ظاهرا معنای سخن درست است، اما آنچه که مخاطب از آن درک می کند نادرست و دروغین است.

3. مغالطه ی نقل قول ناقص : نقل گزینشی بخشی از سخنان دیگران به قصد فریب دادن مخاطب را مغالطه ی نقل قول ناقص گویند. البته به شرطی که این عبارات گلچین شده معنایی غیر از آنچه که مقصود اصلی گوینده بوده را به مخاطب القا کنند.

4. مغالطه ی تحریف : هنگامی که به یک گزاره عباراتی اضافه یا از آن کم کنیم تا منظور اصلی گوینده را منحرف کنیم مرتکب این مغالطه شده ایم.

5. مغالطه ی تفسیر نادرست ( تفسیر به رای ) : به مغالطه ای گفته ای می شود که شخص گوینده گزاره ای را مغایر با اغراض گوینده تفسیر کند.

6. مغالطه ی تاکید لفظی : تکیه و تاکید بر برخی الفاظ یک گزاره و استنباط معانی خاصی که مورد نظر گوینده ی آن نبوده است.

---

ان شاء الله از پست بعدی وارد فاز بعدی مغالطات یعنی ادعای بدون استدلال میشیم.

موفق بمانید

یا علی