بررسي ادله‌ي عقلي اثبات وجود امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

[mahdy30na]

[b]ألحَمدُلِلّهِ رَبِّ العالَمينَ وَ لا حَولَ وَ لا قُوَّةَإلّا بِاللهِ العَليِّ العَظيم وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلي خَيرٍ خَلقِهِ وَ خاتَمِ أنبِيائِهِ و رُسُلِهِ سَيِّدِنَا و نَبِيّنا و شَفيعِ ذُنوبِنا أبي القاسِمِ مُحَمَّدٍ صَلَّي اللهُ عَلَيهِ و عَلي أهلِ بَيتِهِ الطَيِّبينَ الطّاهِرينَ المَعصومينَ لاسِيَّما بَقيَّةِ اللهِ في الأرَضينَ روحي وَ أرواحُ العالَمينَ لهُ الفِداء.

• پيش درآمد

موضوع بحث، اثبات وجود مقدس حضرت بقية الله الأعظم، امام عصر -أرواحنافداه- براساس دلايل عقلي است. روشي را که براي اثبات اين مطلب از نظر عقل برگزيده ايم، روش معروف منطقي به نام روش «سبر و تقسيم» است که آن را روش «ترديد» نيز گفته اند. از اين روش، متکلمان اماميه در کتاب هاي کلامي خود بهره برده اند؛ از جمله شيخ طوسي، در کتاب الغيبة براساس اين روش، بر وجود حضرت امام عصر- ارواحنافداه- استدلال کرده است. قبل از ايشان، سيد مرتضي در کتاب الذخيره و ديگر کتاب هاي مربوط به مسئله ي امامت اين روش را به کار گرفته است و قبل از سيد مرتضي، شيخ مفيد در آثار مربوط به مسئله ي مهدويّت و امام عصر (عجل الله تعالي فرجه الشريف) از اين روش استفاده کرده است.
در اينجا چندنکته را به عنوان پيش درآمد بحث يادآور مي شوم:

• نکته ي اول

از ديدگاه شيعه، مسئله ي امامت از مسائل کلامي است و تحت عنوان «وجوب عَلَي الله» مطرح مي شود؛ مانند مسئله ي نبوت از ديدگاه متکلماني که به حُسن و قبح عقلي اعتقاد دارند. قائلان به حسن و قبح عقلي متکلمان اماميه، معتزله و «ما تريديه»اند. متکلمان «ماتريديه» از نظر فقهي، حنفي مذهبند و از نظر کلامي، پيرو ابومنصور ماتريدي (1) مي باشند و به قاعده ي حُسن و قبح عقلي اعتقاد دارند.(2) اشاعره چنين اعتقادي ندارند؛ به «وجوب عَلَي الله» معتقد نيستند؛ به استثناي بعضي از متفکران شان مانند شيخ عبده. اماميه معتقدند که امامت از صغريات حُسن و قبح عقلي و وجوب عَلَي الله است. نزاع بين اماميه و معتزله و طرف داران حُسن وقبح عقلي، نزاع کبروي نيست، نزاع صغروي است. آن ها قبول دارند که نبوت از مصاديق آن قاعده است، اما امامت را از مصاديق آن نمي دانند. ما فعلاً از ديدگاه شيعه سخن مي گوييم. بنابراين، نکته ي اول اين شد که امامت از ديدگاه شيعه، مسئله اي کلامي و تحت عنوان «وجوب عَلَي الله» است و از مصاديق حُسن و قبح عقلي مي باشد.
ادامه دارد

سخنرانان علامه مرتضي عسکري... [و ديگران]، (1381)، گفتمان مهدويّت: سخنراني هاي گفتمان سوم، قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ سوم