··▪▪••●●::شهیدان مسیر کربلا::●●••▪▪··

[mahdy30na]

سلام
در مجالی کوتاه به تعداد شهدای مسیر کربلا ، تا عاشورا به شهادت رسیدند رو بصورت خلاصه و تیتروار تقدیم شما عزیزان میکنم.
امیدوارم این کار باعث بشه حداقل با شخصیتها و جایگاه های این مردان عاشورایی بیشتر اشنا بشیم ، ان شاءالله

مقدمه این بحث :
گزارش مشهور و قابل اعتماد درباره تعداد شهداى كربلا ، همان 72 نفر است كه از شهرت ريشه دارى برخوردار است ، اما چنان كه ملاحظه خواهد شد ، تعداد شخصيتهايى كه در منابع مختلف ، اعم از منابع تاريخى ، مقاتل ، كتابهاى انساب و رجال ، به عنوان شهيد كربلا معرفى شده اند ، بسى بيشتر از تعداد مشهور است. عمده ترين منبع تاريخ كربلا ، يعنى كتاب ابو مخنف تنها نام و نشان تعدادى از كسانى را كه بعدها در منابع و مقاتل به شهيد كربلا اشتهار يافتند آورده است . مشخصات اين تعداد از شهيدان ، اگر چه به مرور به غالب كتب رجالى نيز راه يافته است ، اما چنان كه برخى از همين علما متذكر شده اند ، به دليل آنكه برخى از اين نامها در منابع اصلى به چشم نمى خورند در صحت انتساب آنان به شهيد كربلا جاى تامل وجود دارد.

• از آنجا كه ثبت نام و نشان افراد در منابع تاريخ و حديث از نظم و قاعده اى ثابت و مشخص پيروى نكرده است ، به اين معنى كه گاه افراد با نام پدر ، گاه با نام مادر و گاه صرفا با مشخصات تيره و تبار معرفى شده اند ، چه بسا بتوان گفت كه نام يك شهيد در يك اثر تارخى و روايتى يا رجالى ، به چند شكل ثبت شده و همين امر موجب تكرار نام و نشان يك نفر شده است.
• در گزارش زير هر جا چنين احتمالى را داده ايم متذكر آن شده ايم.

• نكته پر اهميت ديگر اختلاف گزارشهايى است كه در باب تعداد و مشخصات شهداى بنى هاشم ، خاصه آن تعداد از فرزندان على (علیه السلام) و امام حسن و امام حسين (علیه السلام) و حتى جعفربن عقيل و مسلم بن عقيل گرفته شده است در كربلا به شهادت رسيده اند وجود دارد.
• اگر چه در منابع اصلى در اين باب اختلاف گزارشهاى اندكى وجود دارد ، اما اين اختلاف در آثار روايى و رجالى و مقاتل بعدى افزايش پيدا كرده و نام و نشان برخى از بنى هاشم در شمار شهداى كربلا آمده است كه نه تنها در كربلا حضور نداشته اند ، بلكه در اصل وجود آنان نيز جاى ترديد جدى است ؛
• براى مثال ، از ابراهيم بن حسين در منابع متاخر به عنوان پسر امام حسين (علیه السلام) و شهيد كربلا ياد شده است ، اما اين نام نه در شمار شهداى كربلا در مقتل ابومخنف و منابع تاريخى متقدم به چشم مى خورد و نه در كتابهاى انساب نام و نشان چنين پسرى براى امام حسين (علیه السلام) ثبت شده است.

گفتنى است كه كه انتساب فرزندانى كه وجود آنان را كتب انساب تاءييد نكرده اند ، گاه در منابع متقدم نيز به چشم مى خورد. باز هم براى مثال : ابومخنف و به پيروى از وى ، برخى از ديگر مقتل نويسان ، از ابوبكر بن على بن ابيطالب ، به عنوان يكى از شهداى بنى هاشم در كربلا ياد كرده اند ، حال آنكه نويسندگان بعدى و علماى انساب و رجال در وجود پسرى به نام ابوبكر به عنوان پسر حضرت على و برادر امام حسين ترديد كرده اند.

• شايان توجه است كه در زيارتنامه هاى شهداى كربلا ، چه در زيارت ناحيه و چه رجبيه نيز هيچ اتفاق نظرى در باب تعداد و نام و نشان شهداى كربلا به چشم نمى خورد. در زيارت رجبيه با اسامى خاصى و در زيارت ناحيه نيز با اسامى و نام و نشان متفاوتى روبه رو هستيم.

بدون آنكه در باب صحت و سقم تعداد شهدا قضاوت كنيم ، تنها به طرح گزارشهاى موجود در منابع عديده پرداخته و براى سهولت مراجعه نيز روش تنظيم الفبايى را برگزيده ايم. علاوه بر اين در پايان شرح حال شهداى كربلا ، با تنظيم جدولى از همه كسانى كه در اين بخش ، به عنوان شهداى كربلا معرفى شده اند ، كوشيده ايم تا تفاوت انعكاس آن نامها را در منابع مختلف نشان دهيم.
ترتيب ارائه اين منابع در جدول مذكور را نيز به ترتيب زمانى قرار داده ايم تا معلوم گردد كه در گذر زمان چه تغيير و تفاوتى در اسامى و آمار شهداى كربلا در منابع اتفاق افتاده است. سخن آخر اينكه گزارش زير از نام و نشان شهدا ، مربوط به تمام شهدايى است كه در جريان قيام امام حسين (علیه السلام) ، در كوفه ، بصره ، روز عاشورا و پس از آن بر اثر جراحات روز جنگ به شهادت رسيدند ، نه صرفا نام و نشان شهداى روز عاشورا.

1. ابراهيم بن على بن ابيطالب.
خوارزمى در مقتل خود از ابراهيم به عنوان شهيد كربلا ياد مى كند. نوشته اند كه مادر ابراهيم ام ولد بود. در بحارالانوار نيز درباره او آمده است كه محمد بن على بن حمزه گفته است كه ابراهيم در روز عاشورا به شهادت رسيد. مرحوم مجلسى پس از نقل اين روايت افزوده است كه در كتابهاى انساب از ابراهيم ذكرى نشده است. ابن فندق مى نويسد كه ابراهيم بن على بن ابيطالب ، در كربلا كشته شد. از وى تنها محمد بن على بن حمزه ياد كرده و غير از او كسى از ابراهيم نامى ذكرى نكرده است بيهقى نام قاتل ابراهيم را نيز زيد بن دفاف نوشته است. مرحوم علامه تسترى نيز همان گزارش مجلسى را درباره ابراهيم آورده است
(خوارزمى ، مقتل الحسين ، الجزء الثانى ، ص 53؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 39؛ لباب الانساب ، ج 1 ، ص 400؛قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 247).

2. ابراهيم بن الحصين الاسدى ، ابواسحاق
نام وى را ابن شهر آشوب در شمار شهيدان كربلا آورده و نوشته است كه در اين روز تعداد زيادى را كشت تا به شهادت رسيد. صاحب مناقب آل ابى طالب ، رجزى را نيز به نام وى به شرح ثبت كرده :

اضرب منكم مفصلا و ساقا ليهرق اليوم دمى اهراقا
و يرزق الموت ابواسحاقا اعنى بنى الفاجره الفساقا

مرحوم محسن الامين نيز او را در شمار اولين ياران امام محسوب داشته است. علامه شوشترى ضمن گزارش نوشته ابن شهر آشوب درباره ابراهيم ، مى افزايد كه : گزارشهاى نادرست در مناقب زياد است.
(المناقب ، ج 4 ، ص 104؛ امام حسن و امام حسين (علیه السلام) ، 245؛ قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 172؛ نفس المهموم ، ص 135؛ سماوى ، ابصار العين فى انصار الحسين ، ص 112).

3. ابراهيم بن حسين بن على بن ابيطالب
ابن شهر آشوب با تذكر اين نكته كه در شمار و نام و نشان فرزندان امام حسين (علیه السلام) اختلاف نظر وجود دارد ، ابراهيم را يكى از فرزندان امام حسين (علیه السلام) معرفى مى كند و مى نويسد كه او در كربلا به شهادت رسيد. اگر چه برخى از منابع رجالى شيعه نيز از ابراهيم به عنوان يكى از پسران امام حسين (علیه السلام) ، نام برده اند ، ولى در عين حال متذكر شده اند كه در ميان پسران آن حضرت كسى به نام ابراهيم ديده نشده است.
(المناقب ، ج 4 ، ص 113؛ قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 172؛ نقد الرجال ، ص 7 ، امام حسن و امام حسين (علیه السلام) ، ص ‍ 245).

4. ابوبكر بن حسن بن على بن ابيطالب
مادرش كنيزى بود كه به همسرى امام حسن در آمد. شيخ مفيد نوشته است كه عبدالله بن عقبه غنوى ، ابوبكر را هدف تير قرار داد و به شهادت رساند. ابوالفرج اصفهانى نيز همين روايت را به نقل از امام سجاد (علیه السلام) آورده است. ابن اثير نوشته است كه قاتل وى حرمله بن الكاهل بود و با تير سمى او را به شهادت رساند
(الارشاد ، ص 240 و 248؛ تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 468؛ مقاتل الطالبين ، ص 85؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 92؛ خوارزمى ، مقتل الحسين ، الجزء الثانى ، ص 53؛ الاخبار الطوال ، ص 257؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 36 و 67؛ البدايه و النهايه ، ج 8 ، ص 189؛نهايه الارب فى فنون الادب ، الجزء العشرون ، ص 642؛ انساب الاشراف ، (ترجمه ريحانتى رسول الله... ) ، ص 206؛ منتهى الامال ، ص 459 و 482؛ نفس المهموم ، ص 149؛ الاخبار الطوال ، ص 257؛ امام حسن و امام حسين (علیه السلام) ، ص 244؛ ابصار العين ، ص 101).

5. ابوبكر بن حسين بن على (علیه السلام)
طبرى به نقل از ابومخنف ، ابوبكر بن حسين بن على (علیه السلام) را در شمار شهداى كربلا ذكر مى كند. طبرى و به پيروى از وى ، ابن اثير مى نويسد كه عبدالله بن عقبه الغنوى ، ابابكر بن الحسين بن على را با تير سمى زد و به شهادت رساند. در كتب انساب ، از پسرى به نام ابوبكر براى امام حسين (علیه السلام) ذكرى نشده است. ابوالفرج اصفهانى نيز براى امام حسين (علیه السلام) پسرى با اين نام ثبت نكرده است. به نظر مى رسد كه با توجه به شباهت نام حسن و حسين ، او همان ابوبكر بن حسين بن على ، به تاريخ طبرى راه يافته و از طريق همين كتاب در ديگر آثار تاريخى و برخى مقاتل نيز تكرار شده است
(تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 468؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 75؛ نهايه الارب ، ج 20 ، ص 457؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 36؛ البدايه و النهايه ، ج 8 ، ص 187)

ادامه خواهد داشت
منبع : نهضت امام حسين (علیه السلام) و قيام كربلا (نويسنده : دكتر غلامحسين زرگرى نژاد )
خود این کتاب رو هم دوستان اگه بخنن خوبه ( تو بخش معرفی کتاب هم حتما معرفی میکنم)
التماس دعا