قدم بعدی (دوم) اثبات وحدانیت خدا

[hhamzehh]

بله من قبول دارم اگر واجب محدود باشد پس یک احتمال این است که اموری و چیزهایی در این عالم هستند که به این موجود نمی رسند و مبدا دیگری دارند؛ من می گویم این احتمال فی البداهه به ذهن می رسد که آنها به مبدا دیگری می رسند که آن هم باید واجب باشد ولی آن مبدا هم محدود است و در کنار آن یکی مبدا، از ازل وجود داشته است. البته این احتمال را هم می توان داد که همان امور هم به آن موجود محدود اولی برسند و در سیر تولید و ترکیب، توسعه یافته باشند. البته این ها فقط ظاهرا یک احتمال ذهنی هستند که شاید بدون فکر و تعقل و فی البداهه به ذهن برسد ولی اگر اندکی دقت کرد و تامل کرد می توان حرف استاد را پذیرفت که این مبدا اگر محدود باشد یعنی مرکب از اجزایی باشد (حتی مرکب از مابه الامتیاز و ما به الاشتراک) پس دیگر مبدا نیست. مرکب نمی تواند اول باشد چون اجزایش و ترکیبش (رابطه ها و ضوابط این ترکیب) بر او مقدم هستند و از او جلوترند. پس مبدا نمی تواند مرکب باشد و باید احد و یگانه و بسیط و نامحدود باشد.

اما بیان استاد صفایی خیلی خوب و قانع کننده است و در این نمی توان شک کرد که مرکب از اجزایش و از قوانین و روابط ترکیبی اش عقب تر است، و این یعنی: مرکب، اجزایش بر او مقدم هستند و از او جلوترند.
این را قبول دارم.
اما من می گویم اگر فرض کنیم اجزایش بر خودش تقدم زمانی نداشته باشند، مسئله قدری پیچیده میشود. البته می فهمم که اجزا و ترکیب باید تصور شوند تا بتوان موجود مرکب را تصور کرد و این ربطی به تقدم زمانی هم ندارد. یعنی خیلی ساده که بخواهیم بگوییم می توان گفت اگر ما موجودی را مرکب تصور کنیم و محدود، باید یک سری قوانین و قالب ها برای او متصور شد که بتوان آن را در آن محدوده قرار داد. خب این محدوده و ترکیب و ضوابط و رابطه ها باید تصور شوند تا بتوان موجود مرکب را تصور کرد. یعنی این ترکیب و روابط و اجزای این ترکیب قبل از خود این مرکب باید تصور شوند.
اما آن گوشه ی ذهن بنده گاهی شبهه ای مرا آزار می دهد و آن این است که آیا نمی شود همزمان و همراه با ذات این موجود، این قوانین و این ترکیب را همراه دانست؟ یعنی آیا نمی توان این ترکیب و محدوده و ضوابط این ترکیب را جزء ذات ازلی این موجود مرکب متصور شد؟ (عقلا بعید و شاید محال باشد).
البته می دانم که عقل خیلی نمی تواند این شبهه را بپذیرد. و عقلا و بصورت ذهنی مشخص است که اجزا و ضوابط یک موجود مرکب، بر خود آن موجود تقدم دارند. و اصلا بدون وجود روابط و ضوابط این ترکیب، نمی توان حتی موجود مرکبی درنظر گرفت.
محدود، به حدود و مرزها و محدود کننده و به مرزبان احتیاج دارد.
استاد فرموده اند مبدا باید از هرگونه ترکیب مادی و و حتی ذهنی برکنار باشد.
خیلی به مغز باید فشار آورد تا این مطلب را کاملا درک کرد. ولی فکر می کنم خیلی مطلب دقیقی است. اگر خوب روی آن بتوان فکر کرد.
شما قدری مرا کمک کنید تا شبهاتم به طور کامل برطرف شود. خدا خیرتان بدهد.