مناظرات امامان معصوم علیه السلام با دشمنان ، مخالفان و دانشمندان سایر ادیان#

[MohammadSadra]

سلام دوستان این مطالب رو به نقل از سایت حوزه دات نت میارم امیدوارم مفید فایده باشه.

پیشوایان راستین دین در هر عصر و زمانی، با تشکیل مجالس مناظره با مخالفان و معاندان و شبهه افکنان، به میدان می آمدند و با براهین قاطع و مطرح کردن مطالب دقیق علمی و عقل پسند، آنها را محکوم و مبهوت می نمودند، و خود به پیروان و شاگردانشان شیوه استدلال های عقلی و راه دفاع از حریم حق، و مرز داری فرهنگی را می آموختند، و آنها را تشویق می کردند که حتماً در عرصه های علمی و برهانی حاضر شده و به دفاع علمی و فرهنگی برخیزند، امام باقر(علیه السلام) در این راستا فرمود: «علماء شیعتنا مرابطون فی التعز الّذی بلی ابلیس و عفاریته...؛ دانشمندان پیروان ما همانند مرز دارانی هستند که در برابر ابلیس و لشگرهایش صف کشیده اند، و از حمله کردن آنها به افرادی از شیعیان ما که قدرت دفاع از خود ندارند جلوگیری می کنند، و نیز از تسلّط ابلیس و پیروان ناصبی او بر آنها جلوگیری می نمایند، آگاه باشید! ارزش آن دانشمندان شیعه ای که چنین با تجهیزات استدلالی، خود را درمعرض دفاع قرار داده اند، هزار هزار بار بالاتر از سپاهیانی است که در برابر هجوم دشمنان اسلام از کفّار روم و ترک و خزر، پیکار می نمایند، زیرا آنها (دانشمندان شیعه) نگهبانان عقاید و فرهنگ اسلام، و مدافع دین دوستان ما هستند، در حالی که مجاهدان حافظ مرزهای جغرافیایی می باشند.»

پر واضح است که ارزش نگهبانی از مرزهای عقیدتی و فرهنگی، برتر از ارزش پاسداری از مرزهای جغرافیایی است.(1) برای روشن شدن بیشتر از خردورزی امامان (علیه السلام) نظر شما را به چند نمونه از مناظرات برهانی و استدلالی آنها جلب می کنیم:

چند نمونه از مناظرات پیشوایان

1ـ روزی گروهی به محضر پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) آمده و گفتند برای مناظره آمده ایم، و به قرآن اشکالی داریم. پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: اشکال چیست؟ گفتند: «اشکال ما این است که در قرآن (آیه 98 سوره انبیاء) می خوانیم: «انّکم و ما تعبدون من دون اللّه حصب جهنّم؛ شما و آنچه (از معبودانی که) جز خدا می پرستید هیزم دوزخ می باشید.» اشکال ما این است که طبق این عبارت، باید حضرت مسیح(علیه السلام) نیز اهل دوزخ باشد، زیرا مسیح(علیه السلام) را نیز عدّه ای می پرستند؟ پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با کمال آرامش گفتار آن ها را گوش کرد، آنگاه به آنان چنین پاسخ داد: «قرآن بر طبق متعارف کلام و ادبیات عرب نازل شده است، و در کلام عرب واژه «مَن» نوعاً برای ذوی العقول (افراد صاحب عقل) استعمال می شود، ولی واژه «ما» نوعاً برای افراد غیر ذوی العقول (مانند حیوانات و جمادات و گیاهان) به کار می رود، در آیه مورد اشکال شما، واژه «ما» آمده است، بنابراین منظور از آن، معبودانی است که صاحب عقل نیستند، مانند بتهایی از چوب و سنگ و گل و...می ساختند و می پرستیدند، در نتیجه معنی آیه چنین می شود: «جایگاه شما غیر خدا پرستان، و معبودهایی که از بت های مختلف ساخته اید در دوزخ است» آن گروه از پاسخ معقول پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) قانع شده و او را تصدیق نموده و سپس برخاستند و رفتند.(2)

2ـ عبداللّه دیصانی از منکران خدا بود، روزی با وساطت هشام بن حکم (یکی از شاگردان امام صادق علیه السلام) به محضر امام صادق(علیه السلام) رسید، و پرسید: مرا به معبودم راهنمایی کن، امام(علیه السلام) به او فرمود: بنشین. او نشست، در همین هنگام کودکی تخم مرغی در دست داشت از آنجا عبور کرد، امام (علیه السلام) به آن کودک فرمود: آن تخم مرغ را به من بده، کودک اطاعت کرد، امام(علیه السلام) آن تخم مرغ را به دست گرفت و به عبداللّه فرمود: ای دیصانی! این تخم مرغ را نگاه کن که سنگری (پوست و...) آن را پوشانده است، و این سنگر از چند چیز تشکیل شده است: 1ـ پوست ضخیم 2ـ پوست نازک در زیر آن پوست روئین 3ـ سفیده مایع نقره ای روان در زیر آن پوست نازک 4ـ مایع طلایی روان در درون آن سفیده، که این دو مایع سفید و زرد با هم مخلوط نمی شوند. به همین وضع باقی است، نه سامان دهنده ای از میان آن بیرون آمده که بگوید من آن را ساخته ام و نه تباه کننده ای از بیرون به درونش رفته که بگوید من آن را تباه ساخته ام، و روشن نیست که برای تولید فرزند نر یا ماده درست شده، ناگاه پس از مدتی شکافته می شود، و پرنده ای مانند طاووس رنگارنگ از آن بیرون می آید. آیا به نظر تو چنین تشکیلات (ظریف و حساب شده) دارای تدبیر کننده ای نیست؟ عبداللّه در همین هنگام در برابر سؤال امام (علیه السلام) مدتی سر به زیر افکند و در فکر فرو رفت، سپس (در حالی که نور ایمان به قلبش تابیده بود) سر بلند کرد و گفت: گواهی می دهم که معبودی جز خدای یکتا نیست، و او یکتا و بی همتاست، و گواهی می دهم که محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بنده و رسول خدا است. و تو امام و حجّت از طرف خدا بر مردم هستی و من از عقیده باطل خود برگشتم و توبه کردم و پشیمان هستم.»(3)

مناظرات امامان(علیه السلام) با منکران و ملحدان و...بسیار است، و همه اینها حاکی است که مسأله خردورزی و برهان و عقلانیت از تکیه گاه های مهم امامان (علیه السلام) در برخورد با مردم مختلف بوده است، تا آنجا که ابن ابن العوجا یکی از منکران سرشناس و دانشمند عصر امام صادق(علیه السلام) در شأن آن حضرت می گوید:

«آن حضرت با ما برخورد بسیار متین و نیک داشت، گفتارهای ما را با کمال آرامش می شنید، هیچگاه به ما ناسزا نگفت، و در پاسخ به ما از مرز انصاف خارج نشد، او انسان خود دار و باوقار است، و دارای اندیشه محکم و استوار می باشد، تندی و سستی رأی ما و سبکی های ما او را خسته نمی کند، او گفتار ما را خوب می شنود و گوش فرا می دهد، به طوری که ما خیال می کنیم او را محکوم کرده ایم، بعد که نوبت به او می رسد، با کمال متانت یک یک از استدلال های ما را بررسی کرده و با گفتاری اندک رد می کند، به گونه ای که هرگونه بهانه در بحث بر روی ما بسته می شود.»(4)

پی نوشت ها:
1. احتجاج طبرسی، ج1، ص 155.
2. بحارالانوار، ج9، ص 282.
3. اصول کافی، ج1، ص 79 و 80 ـ به طور اقتباس.
4. بحار، ج 3،ص 58.