>>>>>>>>صبور باشیم<<<<<<<<

[ترنم]

صبر و استقامت عصاره همه فضیلت&shy;ها و خمیرمایه همه سعادت ها و ابزار وصول به هر گونه خوشبختى است. انسان بدون صبر هم در جهات مثبت به جایى نمى&shy; رسد و هم در برابر عوامل منفى شکست مى&shy; خورد، چرا که صابر نبودن مساوى با شکست است. به همین دلیل کلید اصلى پیروزى&shy;ها، صبر است.

به طور کلی برای تقویت صبر و بردباری راه های مختلفی وجود دارد، در ذیل به برخی اشاره می شود:
1. تقویت پایه ‏های ایمان:
هر قدر ایمان انسان به حکمت و رحمت پروردگار بیش‏تر باشد، صبر او نیز افزون‏تر خواهد بود. امیرمؤمنان (علیه السلام) می‏فرماید: «اساس و ریشه صبر، ایمان و یقین خوب نسبت به خداوند است».[1]

2. رابطه با خدا:
انسان در پرتو یاد خدا و نماز اراده‏ای نیرومند و ایمانی استوار پیدا می‏کند و همة مشکلات برای او آسان می‏گردد. قرآن مجید می‏فرماید: «وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلَو ةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى‏ الْخَشِعِينَ‏؛[2] در زندگی از صبر و نماز کمک بگیرید، هر چند این کار جز برای خاشعان سنگین و گران است».
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هنگامی که مشکل مهمی برای علی(علیه السلام) پیش می‏ آمد، به نماز بر می‏ خاست، سپس این آیه را تلاوت می‏فرمود».[3]

3. شناخت راز و رمز مشکلات:
اگر کسی بداند که وجود بلا و مصیبت در زندگی بشر چه اثری دارد، آن را با آغوش باز می‏پذیرد، در روایات معصومین از شداید به عنوان الطاف خداوندی یاد شده است.

4. توجه به آثار اخروی صبر:
توجه به پاداش اخروی صبر، سختی مشکلات را شیرین و آسان می‏ سازد. در این باره روایات زیادی از معصومیان رسیده است. امام صادق (علیه السلام) می‏فرماید: «هر کس از مؤمنان که به بلایی گرفتار شود و صبر کند، برای او اجر هزار شهید است».[4]

5. توجه به گذرا بودن بحران‏ها:
مشکل و محنت روزگار هر چه باشد، مقطعی و گذرا است. قرآن مجید به همه افراد نوید می‏دهد که همیشه کنار سختی‏ها آسانی وجود دارد.«فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً؛[5] پس (بدان كه) با هر سختى آسانى است.»


6. توجه به افراد پایین دست:
نظر افکندن به کسانی که با مشکلات بزرگ‏تری دست به گریبان هستند، تحمل شدائد را آسان تر می‏سازد.

7. الگو پذیری از اولیای خدا:
با بررسی اجمالی زندگانی بزرگان در می‏یابیم که آن ها همواره با مشکلات رو به رو بوده‏اند. با الگوگیری از بزرگان می‏توان شیوه مقابله با مشکلات را آموخت. این موضوع را خداوند به پیامبر گوشزد می‏کند و می‏فرماید: «فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُواْ الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ؛[6] پس (اى پيامبر!) صبر كن همان گونه كه پيامبران اولوا العزم صبر كردند!».[/url]

8. آمادگی روحی:
اگر کسی دنیا را آن طور که هست بشناسد، در پیش آمدهای ناگوار زندگی خود را نمی ‏بازد، چون می‏داند جهان طبیعت، سرای دگرگونی و تحول است و فراز و نشیب فراوانی دارد. همه افراد خواه ناخواه با حوادث مواجه می‏شوند.

9. توجه به آثار جسمانی صبر:
صبر و شکیبایی در برابر حوادث زندگی تنها جنبه اخلاقی ندارد، بلکه از نظر بهداشت و سلامت جسم نیز فوق العاده مؤثر است. افراد ناشکیبا عمری کوتاه و توأم با انواع بیماری‏ها و از جمله بیماری‏های قلبی و عصبی دارند، در حالی که صابران از عمری طولانی برخوردارند.
در پایان، داستان جالبی از بزرگمهر را که مناسب با موضوع است نقل می‏کنیم:
می‏گویند: انوشیروان، بزرگمهر را زندانی کرد. پس از چند روز، انوشیروان شخصی را فرستاد تا از حالش جویا شود. فرستاده انوشیروان او را خوشحال دید، علتش را جویا شد، بزرگمهر دلیلش را استفاده از معجون شش ماده‏ ای دانست و گفت: این معجون مرا سرحال کرده است و آن ها عبارتند از:
1- توکل بر خدا،
2 - بی تابی مشکلی را حل نمی‏کند،
3 - صبر به کمک انسان می‏آید،
4 - اگر صبر نکنم چه کنم؟
5 - مشکلاتی بیش از مشکل من وجود دارد،
6- ستون به ستون فرج است.[url=http://www.soalcity.ir/node/1699#P7][7]

به منظور تحصیل سعه صدر و افزایش تحمل و صبر باید همانند دیگر برنامه‏ های تغییر رفتار به صورت جدی، دقیق و کامل به دستور عمل‏ های زیر عمل کنید. توصیه ‏های مؤکد ما در این باره:
1- ذکر«لا حول و لا قوه الا بالله» را زیاد بر زبان جاری سازید.
2- به منظور تقویت اراده و حفظ سعه صدر، از تفریحاتی همانند صحرانوردی، کوهنوردی، شنا، اسب سواری، پیاده روی در صبح زود بهره گیرید.
3 - پیش از انجام هر کارى به جنبه ‏ها و آثار مثبت و منفى آن توجه کنید، زیرا با آگاهى از زیان‏ها یا منافع کارى، انگیزه براى ترک یا انجام کار بیشتر مى‏ شود و به طور طبیعى اراده قوى و صبر مى ‏گردد.
4- همواره سعى کنید با خواسته‏ هاى نفسانى و عادت‏هاى ناپسند مبارزه کنید.
5- خود را به انجام وظایف و تکالیف دینى مقید نمایید. همواره سعى کنید نماز خود را اول وقت بخوانید، حتى اگر مشغول نوشتن مطالبى باشید که فقط چند سطر یا کلمه ‏اى از آن باقى مانده باشد یا با کسى مشغول صحبت کردن هستید، آن را رها کنید و خواسته و میل درونى خود را فداى اراده انسانى خود سازید. انجام تکالیف و عباداتى همچون نماز در اول وقت و روزه و حج و جهاد و صدقه و انفال مالى، باعث تقویت اراده مى‏ گردند.
6- همواره در مقابل سختى‏ها و ناملایمات زندگى (کار و تحصیل و غیره) بردبار باشید و استقامت به خرج دهید.
7 - نفس انسان، مخصوصا جوانان به خواب بعد از اذان صبح تمایل دارد، جهت تقویت اراده با این میل نفسانى مبارزه کنید.
8 - پیوسته به خود تلقین کن که من اراده ‏اى قوى دارم و توان مبارزه با خواسته‏ هاى نفسانى خویش و هم چنین غلبه بر مشکلات و مصایب را دارم. از شکست خوردن نمى‏ هراسم. اگر موفق نشدم، با کسب تجربه و انرژى و نشاط بیشتر مجددا اقدام مى‏ کنم تا به هدف و مقصد خود برسم. من توانایى رسیدن به هدف و برطرف کردن موانع و مشکلات را دارم.
9 - کارى را که شروع کردید، با حوصله و دقت به پایان برسانید. از رها کردن یا سر هم بندى آن بپرهیزید.
10 - فکر خود را هم زمان به چند کار مشغول نکنید. سعى کنید همواره توجه شما به یک کار معطوف گردد.
11 - تدبیر، نظم و انظباط را در همه امور زندگى خود جارى سازید. با برنامه ریزى دقیق و منطقى، کارهاى خود را پیش ببرید. در برنامه‏ ریزى جایى براى انعطاف و جایگزین کردن امور غیر قابل پیش بینى بگذارید.
12- همیشه فضای ذهنی و روانی خود را برای شنیدن و دریافت رفتارهای نابجا و خلاف انتظار آماده سازید. به این معنا که همیشه انتظار داشته باشید دیگران با شما به بدترین شکل برخورد داشته باشند. خود را برای تحمل آن آماده کنید.


[1]. غرر الحكم و درر الكلم، عبدالواحد بن محمد التميمي، مكتب الإعلام الإسلامي - قم، 1366 ه. ش، ص 281.
[2]. بقره (2) آیه 45.
[3]. مكارم شيرازى ناصر، تفسير نمونه‏، دار الكتب الإسلامية،تهران‏،1374، ج 1، ص 219.
[4]. ری شهری، میزان الحکمه، دار الحدیث، قم، 1416، چاپ اول، ج 2، ص 1560.
[5]. انشراح(94) آیه 5.
[6]. احقاف(46) آیه 35.
[7]. محدث قمی، سفینة البحار، انتشارات اسوه، 1422ه ق، ج 5، ص 25.

[ترنم]

امام علی (علیه السلام) فرمودند : مرد حقیقت ایمان را نمی چشد تا اینکه دارای سه خصلت شود : 1.به مسائل دینی آگاهی کامل داشته باشد.2.در گرفتاریها صبور باشد.3.در زندگی حساب و اندازه داشته باشد. بحارالانوار جلد 71 صفحه 85

رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمودند : هیچ جرعه ای از جرعه خشمی که مردی فرو برد ، یا جرعه صبری که بر مصیبتی نوشیده شود ، پیش خدا محبوبتر نیست. نهج الفصاحه حدیث 2564

رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمودند : ایمان دو نیمه دارد ، نیمی از آن در صبر است ، و نیمی از آن در شکر نهفته است. نهج الفصاحه حدیث 1070

[ترنم]

چرا در دین صبر این قدر مهم شمرده شده است؟

انسان در عالم مادی، انواع ناملایمات را در پیش رو دارد، به گونه ای که خدای متعال سوگند یاد کرده است که انسان در سختی و رنج است:

«وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ * لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی‏ كَبَدٍ[بلد/4 و3] و قسم به پدر و فرزندش [ابراهیم خلیل و فرزندش اسماعیل ذبیح‏]* كه ما انسان را در رنج آفریده‏ ایم.»


بیماری، فقر، بی عدالتی و ظلم هایی که سوء اختیار انسان ها ایجاد شده، مرگ عزیزان، تزاحم مادیات و محدود بودن دنیا، توام بودن هر لذتی با رنج و ... از همه سو انسان را فرا گرفته و کسی که بخواهد در این دنیا به آسایش و رفاه برسد، به آن دست نخواهد یافت و هر کس با اندک تاملی می تواند این معنا را در زندگی خود و سایر انسان ها ببیند. پس همه ما با ناملایماتی رو به رو خواهیم بود. در مقابل این ناملایمات چه واکنشی صحیح است؟

امام على علیه السلام می فرمایند: اگر شكیبایى كنى ، مقدّرات الهى بر تو جارى مى شود و مأجور خواهى بود و اگر نا شكیبى كنى، بازهم مقدّرات خداوند بر تو جارى مى شود اما تو گناهكار خواهى بود.[3]

بنابراین صبر انسان سبب می شود که علاوه بر تحمل مصیبت ها، سودهایی نیز کسب کند. کشاورز اگر صبر نداشته باشد، یک گونی گندم خود را آرد کرده و آن را می فروشد و مقداری سود می کند. اما اگر صبر بیشتری داشته باشد، همان گندم را به خاک می سپرد و مدتی صبر می کند تا سود او دهها برابر شود.

البته باید دقت کرد که صبر دچار تحریف نشده و با تسلیم بودن در مقابل آنچه تقدیرش به دست خودمان سپرده شده، اشتباه گرفته نشود. چرا که تنبلی هیچ ربطی به صبر ندارد.
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله می فرمایند: نشانه شكیبا سه چیز است: اوّل آن كه تنبلى نمى وزرد، دوم آن كه افسرده و دلتنگ نمى شود، و سوم آن كه از پروردگار خود شِكوه نمى كند؛ زیرا اگر تنبل باشد، حق را فرو مى گزارد و اگر افسرده و دلتنگ باشد، شكر نمى گزارد و اگر از پروردگارش شكایت كند، معصیت او را كرده است.[5]


[3]. جامع الأخبار:٣١٦/٨٨٢.
[5]. علل الشرائع : ٤٩٨/١.

[ترنم]

توكل واقعی به خدا چگونه است؟

در حدیثی از پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ایشان حقیقت توکل را از زبان جبرئیل بیان می کنند:
«جبرئیل گفت توکل این است كه بدانى مخلوق زیان و سودى نمى‏رساند و چیزى نمى‏دهد و چیزى نمى‏گیرد.»[1]


انسان مومن، زندگی را صحنه آزمایش و ابتلایی می داند که هر مصیبتی نیز که به او می رسد، صرفا امتحانی است که از پیش تعیین شده است:

«ما أَصابَ مِنْ مُصیبَةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا فی‏ أَنْفُسِكُمْ إِلاَّ فی‏ كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها؛[حدید/22] هیچ مصیبتى به مال یا به جانتان نرسد مگر پیش از آنكه بیافرینیمش، در كتابى نوشته شده است.»

پس در مقابل مصیبت ها، به جای جزع و فزع، به واکنشی معقول می پردازد. چه برسد به اینکه قبل از رخ دادن اتفاق ناگواری بخواهد، جزع و فزع بکند و آرامش خود را به مخاطره بیندازد!

از سویی نیز انسان مومن، دلش متوجه سرپرستی خدای متعال است. سرپرستی که در علم، قدرت و خیرخواهی، بی همتا است:

«اللَّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنینَ؛[آل عمران/68] خدا یاور مؤمنان است.»

و کسی که به چنین سرپرستی روی آورده، جایی برای استرس و اضطراب باقی نگذاشته است. و دلش متوجه غم و اندوه نمی شود. و توکل نیز چیزی جز دل بستن به همین سرپرست عالی نیست که برای انسان در تمام امور کافی است:

«أَ لَیْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ؛[زمر/36] آیا خدا براى نگهدارى بنده‏اش كافى نیست؟»


[1]. بحار الأنوار، ج‏66، ص: 373.

[زینب خانوم]

یکی از راه های افزایش صبر، بچه دار شدنه.
کلاً بچه داریه...
من مثل بقیه دوستان حدیث پیدا نکردم. (یعنی دنبالش نرفتم)
اما مجرب مجربه این موضوع.
بچه دار که بشین، صبرتون خیلی خیلی خیلی بیشتر میشه.

موفق باشین

[ترنم]

امام كاظم عليه السلام :

اِصبِر عَلى طاعَةِ اللّه ، وَاصبِر عَن مَعاصِى اللّه ؛ فَإنَّمَا الدُّنيا ساعَةٌ، فَما مَضى مِنها فَلَيسَ تَجِدُ لَهُ سُرورا وَلا حُزنا، وَما لَم يَأتِ مِنها فَلَيسَ تَعرِفُهُ، فَاصبِر عَلى تِلكَ السّاعَةِ الَّتى أنتَ فيها فَكَأَنَّكَ قَدِ اغتَبَطتَ؛

بر طاعت خدا صبر كن و در ترك معاصى او شكيبا باش ؛ زيرا دنيا لحظه اى بيش نيست . آنچه گذشته جاى شادى و غم ندارد و از آنچه نيامده نيز خبرى ندارى . پس لحظه اى را كه در آن به سر مى برى ، صبور باش چنان كه گويى خوشبخت و خوشحالى .

بحارالأنوار، ج75، ص311، ح1

[ترنم]

پيامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) :

اَلعَدلُ حَسَنٌ وَلكِن فِى المَراءِ اَحسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلكِن فِى الغنياءِ اَحسَنُ، اَلوَرَعُ حَسَنٌ وَلكِن فِى العُلَماءِ اَحسَنُ، اَلصَّبرُ حَسَنٌ وَلكِن فِى الفُقَراءِ اَحسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلكِن فِى الشَّبابِ اَحسَنُ، اَلحَياءُ حَسَنٌ وَلكِن فِى النِّساءِ اَحسَنُ؛

عدالت نيكو است اما از دولتمردان نيكوتر، سخاوت نيكو است اما از ثروتمندان نيكوتر؛ تقوا نيكو است اما از علما نيكوتر؛ صبر نيكو است اما از فقرا نيكوتر، توبه نيكو است اما از جوانان نيكوتر و حيا نيكو است اما از زنان نيكوتر.

نهج الفصاحه، ح 2006

**********************************

امام حسن علیه السلام:

اَلخَیرُ الَّذِی لا شَرَّ فِیهِ، اَلشُّکرُ مَعَ النِّعمَة وَ الصَّبرُ عَلَی النّازِلَة؛

خیری که هیچ شری در آن نیست ، شکر بر نعمت و صبر بر مصیبت ناگوار است .

تحف العقول، ص 237

[ترنم]

امام على عليه السلام :

إنّكَ إن صَبَرتَ جَرَت عَلَيكَ المَقاديرُ وأنتَ مَأجُورٌ ، وإن جَزِعتَ جَرَت عَلَيكَ المَقاديرُ وأنتَ مَأزورٌ؛
******************
اگر صبر كنى مقدرات الهى بر تو جارى مى شود و اجر خواهى بُرد و اگر بيتابى كنى باز هم مقدرات خداوند بر تو جارى مى شود و گناهكار خواهى بود.
جامع الأخبار، ص316، ح882

[ترنم]

پاداشی بزرگ برای صابران

خداوند در آیه 35 سوره مبارکه احزاب به افرادی وعده مغفرت و پاداش بزرگ می دهد. یکی از این افراد، کسانی هستند که هم در هنگام مصیبت و بلاء، و هم در هنگام اطاعت، و هم آنجا كه گناهى پیش آمده، در ترك آن صابرند. «إن المسلمین و المسلمات و المؤمنین و المؤمنات و القانتین و القانتات و الصادقین و الصادقات و الصابرین و الصابرات و الخاشعین و الخاشعات و المتصدقین و المتصدقات و الصائمین و الصائمات و الحافظین فروجهم و الحافظات و الذاكرین الله كثیرا و الذاكرات أعد الله لهم مغفرة و أجرا عظیما »: بدرستى كه مردان مسلمان، و زنان مسلمان و مردان مؤمن، و زنان مؤمن، مردان عابد، و زنان عابد، مردان راستگو، و زنان راستگو، مردان صابر و زنان صابر، مردان خاشع، و زنان خاشع، مردان و زنانى كه صدقه مى دهند، مردان و زنانى كه روزه مى گیرند، مردان و زنانى كه شهوت و فرج خود را حفظ مى كنند، مردان و زنانى كه خدا را بسیار ذكر مى گویند، و یاد مى كنند، خداوند برایشان آمرزشى و اجرى عظیم آماده كرده است

(الأحزاب: 35).

[ترنم]

نشانه هاي صبر نيكو :

در مشكلات و مصائب خويشتن را از دست ندهد . سخنى و حركتى برخلاف رضاى خدا نگويد و نكند . پيمانه صبرش لبريز نگردد . سفره مشكلات و سختى‏ها را پيش اين و آن باز نكند . استعانت از ذات خداوند متعال براى تحمل فشار و حل مشكلات .

@@@@@@@@@@

مصاديق قرآني صبر نيكو

فَاصْبِرْ صَبْراً جَميلاً (14) در اين آيه خداوند بلند مرتبه پيامبر اكرم ( صلوات الله عليه ) را مخاطب ساخته مى‏فرمايد : صبر جميل پيشه كن و در برابر استهزاء و تكذيب و ازار آنها شكيبا باش. ً فَصَبْرٌ جَميلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلى‏ ما تَصِفُون‏ (15) خداوند اين آيه را از زبان حضرت يعقوب نقل مى‏كند ، وقتى به حضرت يعقوب (علیه السلام) پيراهن آغشته به خون دروغين يوسف را برادران وي نشان دادند فرمود : من صبر جميل ( و شكيبايى خالى از ناسپاسى ) خواهم داشت و در برابر آنچه مى‏گوييد، از خداوند يارى مى‏طلبم‏ .

@@@@@@@@@@

صبر نيكو در روايات :

امام باقر ( عليه السلام ) در پاسخ از سؤال از صبر نيكو فرمود: صبر جميل، صبرى است كه در آن نزد مردم گله و شكايت نمى‏شود .(16) امام صادق ( عليه السلام ) درمعناى آيه 18 سوره يوسف كه در آن آمده است ( فصبر جميل ) فرمود يعنى صبرى كه همراه با شكوه نباشد .(17)

@@@@@@@@@@

14.معارج / 5

15.يوسف /18

16.كتاب ايمان و كفر ـ ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار ، ج‏2 ، ص : 118

17.بحار الانوار ـ ترجمه جلد 67 و 68 ، ج‏2 ، ص : 64

[ترنم]

آثار صبر :

آثار صبر بسيار زياد است . آشكارترين اثر صبر، نتيجه‏اى است كه تجربه گواه آن است . همه انسان‏ها به تجربه دريافته‏اند كه صبر و ظفر قرين هم هستند. اميرالمؤمنين علي عليه السلام در اين باره مى‏فرمايند : لا يعدم الصبور الظفر و ان طال به الزمان ؛ انسان شكيبا پيروزى را از دست نمى‏دهد اگر چه زمانى طولانى بر او بگذرد .(19)

يكى ديگر از نتايج صبر، اين است كه انسان صبور از ارتكاب گناهانى همچون جزع بر قضاى خداوند ايمن است و بر صبورى خود پاداش مى‏گيرد ؛ امام علي عليه السلام ميفرمايند : ان صبرت جرى عليك القدر و انت مأجور. و ان جزعت جرى عليك القدر و انت مأذور ؛ اگر شكيبايى كنى حكم خدا بر تو جارى مى‏شود و پاداش داده مى‏شوى و اگر بى‏تابى كنى باز هم تقدير خدا بر تو جارى است ولى گناهكارى . (20)

كسى كه صبر مى‏كند خداوند دعاى او را مستجاب مى‏كند و جبران مصيبت او را مى‏كند از پيامبر اكرم( صلوات الله عليه ) روايت شده است : ما من عبد مؤمن اصيب بمصيبة فقال - كما امره اللَّه - انا للَّه و انااليه راجعون اللهم اجرنى فى مصيبتى و اعقبنى خيراً منها الا و فعل اللَّه ذلك ؛ هر بنده مؤمنى كه بر او مصيبتى وارد آيد و چنان كه خداوند او را فرمان داده است بگويد : ما از خداييم و به سوى او باز مى‏گرديم ، خداوندا ! مرا در اين مصيبت پاداش ده و بهتر از اين را برايم پيش آور، خداوند همان گونه با او عمل مى‏كند .(21)

در قرآن كريم اثرى برتر و بالاتر از اين براى صبر بيان شده است : و بشر الصابرين الذين اذا اصابتهم مصيبة قالوا انا للَّه و انا اليه راجعون ؛ اولئك عليهم صلوات من ربهم و رحمة و اولئك هم المهتدون ؛ آنها كه هر گاه مصيبتى به ايشان مى‏رسد مى‏گويند: ما از آن خداييم و به سوى او باز مى‏گرديم* بر آنان درودها و رحمتى از پروردگارشان است و ايشان راه يافتگان هستند . (22)

چه پاداش و اثرى بالاتر از اين كه درود و رحمت خداوند شامل حال انسان شود و هدايت يافتگى او به امضاى پروردگار رسد. صابران كه بر طاعات و معاصى شكيبايى مى‏كنند ، آخرتى نيكو دارند و پاداش‏هاى بى حساب خداوند بر آنان مى‏بارد : انما يوفى الصابرون اجرهم بغير حساب ؛ بى ترديد شكيبايان پاداش خود را بى‏حساب خواهند يافت . (23)اينك به مواردي از آثار صبردر برخي از كمالات اشاره مي كنيم (24)

صبر در ياوه‏ها: عامل حلم ، صبر در شهود: عامل عف ، صبر در غضب و غيظ: عامل كظم و بزرگواري است ، صبر در انفاق: عامل سخاوت است ، صبر در آزمايشات الهي ، صبر در گناه: عامل تقوا و ورع ، صبر در قانون: عامل نظم ، صبر ، درمعصيت : عامل رضا و تسليم ، صبر در عبادت: عامل اطاعت ، صبر در جنگ: عامل پيروزي و استقامت ، صبر در اخلاق‏هاي مردم: عامل محبوبيت ، صبر در تحصيل: اجتهاد و ابتكار

######################################################################

19.نهج‏البلاغه ، كلمات قصار، 153.

20.نهج‏البلاغه ، كلمات قصار، 291.

21.جامع السعادات، ج 3، ص 288.

22.بقره / 157 ـ 156.

23.زمر/ 10.

24. برگرفته از يادداشتهاي استاد قرا‍ئتي در نرم افزار ره توشه تبليغ