مطالبی پیرامون تفسیر قرآن و تاویل قرآن

[Amirsaeed]

بسمه تعالی

1- کلمه ی تفسیر از چه کلمه ای گرفته شده است؟

کلمه تفسیر از ریشه (( فسر )) یا (( سفر )) گرفته شده است.

2- ((فسر )) یا (( سفر )) به عنوان ریشه تفسیر یعنی چه؟

هر دو واژه به معنای کشف و بیان است.

3- تفسیر از نظر لغوی یعنی چه؟

روشن کردن ، واضح نمودن ، بیان کردن

4- تفسیر در معنای اصطلاحی یعنی چه؟

تفسیر به معنای روشن ساختن و کشف معنای الفاظ و عبارات دشوار است .

5- موضوع علم تفسیر از نظر دانشمندان چیست ؟

تفسیر علم فهم و شناختن قرآن است.

...

تاریخ علم تفسیر بر میگردد به زمان رسول الاه (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ، چون در قرآن آیاتی وجود دارد که عرب زبان هم احتیاج به تفسیر قرآن دارد ، عرب زبان به ترجمه احتیاج ندارد ولی به تفسیر احتیاج دارد.
مثال:

وافجر ،و لیال عشر ، والشفع و الوتر
شبهای دهگانه کدام شبها هستند ؟ ( آیا محرم است یا رمضان یا ... )

و در آیه 189 س بقره : (عده ای ) بخشی از قرآن را قبول دارند بخش دیگر را قبول ندارند.

و اما نکته ی بسیار مهم :
تاویل و تنزیل

تاویل : یعنی یک حقیقت خارجی ، که تصویر صورتی از آن ، در ذهن ما ایجاد شده است.
مثال :
شما عکس یک باغی را میبینید ولی به آن باغ نرفته اید این مشود تنزیل

ولی اگر به آن باغ رفته باشید میشود تاویل

و میدانیم که تاویل برای رسول الاه(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و معصومین (علیه السلام) است و برای ما بقی انسان ها تنزیل است.

حقایق بهشت و ... در قرآن را ما درک نکرده ایم اما امامان و پیامبران درک کرده اند.

سوال ؛

ملاصدرا ، حکیم و فیلسوف بزرگ عالم اسلام در مقدمه ی تفسیر سوره ی واقعه ، درباره ی قرآن آورده است:

بسیار به مطالعه ی کتب حکما پرداختم تا آنجا که گمان کردم کسی هستم ، ولی همین که کمی بصیرتم باز شد ، خود را از علوم واقعی خالی دیدم ، در آخر به فکر افتادم که به سراغ تدبر در قرآن و روایات بروم . یقین کردم که کارم بی اساس بوده است ، زیرا در طول عمر به جای نور در سایه ایستاده بودم . از غصه جانم آتش گرفت و قلبم شعله کشید تا رحمت الهی دستم را گرفت و مرا با اسرار قرآن آشنا کرد و شروع به تفسیر و تدبر در قرآن کردم . در خانه ی وحی را کوبیدم . در باز شد و پرده ها کنار رفت و دیدم فرشتگان به من میگویند : ( سلام علیکم طبتم فادخلوها خالدین ) ، اکنون که دست به نوشتن اسرار قرآن زده ام ، اقرار میکنم که قرآن دریای عمیقی است ، که جز با لطف الهی امکان ورود در آن نیست ، ولی چه کنم ؟ عمرم رفت ، بدنم ناتوان ، قلبم شکسته ، سرمایه ام کم ، ابزار کارم ناقص و قلبم کوچک است.

آیا گفته های ملاصدرا با اصول تفسیر قرآن مطابقت دارد ؟
عقلانیت دینی یعنی چه؟
و .......

خطاب خداوند در قرآن كريم برای تفكر در آيات، خطاب عمومی است و به گروه يا اشخاص معينی محدود نمی‌شود، البته اين امر باعث يكسان بودن فهم و برداشت افراد از قرآن نيست.


آشنایی با کتاب های درسی حوزه علمیه :
تفصیل کتابها در سه مرحله تحصیل در حوزه به شرح زیر است:

کتابهای درسی در علم صرف ، کتابهای درسی در علم نحو ،کتابهای درسی در علوم بلاغی ، کتابهای درسی در علم منطق ،کتابهای درسی در علم کلام ، کتابهای درسی در علم فلسفه اسلامی ، کتابهای درسی در علم عرفان اسلامی ،کتابهای درسی در علم هئیت و ریاضیات ، کتابهای درسی در علم اصول ، کتابهای درسی در علم فقه
کتابهای درسی در درس خارج

نام کتاب ها و مولفین را مشاهده کنید

=================================
آیا عارفان ما که مجتهد و فقیه ، بودند و هستند دچار تعارض بین مبانی نمیشوند؟


شکل گیری فرقه وهابیت : محمد ابن عبدالوهاب که از کودکی علاقه ی شدیدی به مطالعه ی کتاب های تفسیر و عقاید و حدیث داشت و ...ادامه این تاریخچه به علت زیاد بودن خودتان مطالعه کنید.


مسلمانان در ابتدا همگی پیرو پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بودند، اما پس از آن حضرت اختلافاتی به وجود آمد که منجر به پیدایش گروه‏های گوناگون شد.

وقتی خورشید آمد ستارگان ، دیده نمی شوند اما واقعا هستند.........

[behabadi]

بنام خدا
ترجمه

قرآن كریم به زبان عربی نازل شده است و مسلمانان جهان از هر زبانی تلاش دارند تا قرآن را به زبان اصلی بیاموزند لیكن محققین برای آشنایی سریعتر همه مسلمانان با هر زبانی تلاش بسیاری نموده اند تا قرآن كریم را به زبانهای مختلف ترجمه نمایند قطعا بیشترین ترجمه به زبان فارسی صورت پذیرفته و تعداد آنها بسیارست . معروفترین ترجمه قرآن كریم به زبان فارسی ترجمه مرحوم محی الدین قمشه ای است . قرآن كریم به زبانهای زنده دنیا نظیر انگلیسی ، فرانسه ، چینی ، روسی ، اسپانیولی و تعداد دیگری از زبانهای دیگر نظیر اردو ، آلمانی و سواحلی نیز ترجمه شده است .

ترجمه ها گاه تحت اللفظی است كه ذیل هر آیه آمده است و گاه ترجمه ای آزاد از آیه است كه در مقابل آن درج گردیده است . علاوه بر آن قرآن كریم به شعر نیز ترجمه شده است .

نمونه ترجمه دقیق فارسی عبارت بسم ا... الرحمن الرحیم ، بنام خداوند عطا بخش خطا پوش

تفسیر قرآن
مراد از تفسیر قرآن دریافت درست مطلبی است كه در هر آیه از سوی خداوند برای بشر نازل شده است . برای پی بردن به مفاد اصلی قرآن راهی صحیحتر از مراجعه به كلام معصومین وجود ندارد . بدیهی است در جاییكه از معصوم كلامی در خصوص آیه ای وجود نداشته باشد می توان از عقل صحیح كمك گرفت . تفسیر به برأی صحیح نیست و نتیجه آن تباهی انسان است . « تفسیر كار دانشمندان هر زمان است . »

انواع و روشهای تفسیر

الف: انواع تفسیر

در حال حاضر سه نوع تفسیر از قرآن» مجید وجود دارد .

1 – تفسیر مفردات: در این نوع واژه ها و اصطلاحات قرآن كریم توضیح و تشریح می گردد مانند تفسیر مفردات راغب

2 – تفسیر تدریجی یا مسلسل: عبارت از تفسیر قرآن بترتیب سوره ها از حمد تا ناس است . بیشتر تفاسیر موجود از این نوع است مانند تفسیر نمونه آیت ا... مكارم شیرازی و تفسیر المیزان مرحوم علامه طباطبایی

3 – تفسیر موضوعی: در این تفسیر ، موضوعی از قرآن كریم انتخاب می شود و تمام آیات مربوط به آن موضوع استخراج ونسبت به آن تفسیر به عمل می آید مانند تفسیر موضوعی آیت اله مكارم شیرازی تحت عنوان پیام قرآن كه تا كنون دو دوره آن تحت معارف اسلامی و اخلاق در 13 جلد منتشر گردیده است .

بنظر اینجانب بهترین نوع تفسیر تفسیر تاریخی است باین صورت كه ابتدا آیات الهی بر اساس تاریخ هستی تنظیم و سپس نسبت بدان تفسیر انجام پذیرد مثلا تفسیر از خالق جهان آغاز و سپس به خلقت جهان و بعد خلقت انسان سپس پیامبران و شرایع آنان و در نهایت به امر رستاخیز پرداخته شود .

در باب اختلاف حدیث با كتاب خدا وبدعت وغیر مجاز بودن تفسیر برای وقیاس در احكام احادیثی در كافی ج1 كتاب فضل علم امده است. (154 تا209)

در پایان این قسمت كلیه تفاسیر موجود از قرآن كریم ذیلا آورده می شود .

مجمع البیان از طوسی – انوارالتنزیل بیضاوی – الدرالمنثورسیوطی – برهان بحرانی – المیزان طباطبایی – المنارعبده – فی ضلال سید قطب – مراغی از مراغی – مفاتیح الغیب فخررازی – روح الجنان ابوالفتوح رازی – اسباب النزول واحدی – قرطبی از قرطبی – روح المعانی آلوسی – نورالثقلین از حویزی – صافی از فیض كاشانی – تبیان از شیخ طوسی – نمونه از مكارم شیرازی ( 17 مورد )

ب: روشهای تفسیر

قرآن را به دو گونه تفسیر می نمایند .

1 – آیات قرآن را با سایر آیات مقایسه و تفسیر می نمایند مانند روش مرحوم طباطبایی در تفسیرالمیزان به این روش تفسیر قرآن با قرآن می گویند به عنوان مثال در سوره حمد از سه دسته اشخاص صحبت شده است .

اول: انعمت علیهم: در آیات 3 و 4 سوره بقره این دسته مومنین تعبیر شده اند . الذین یومنون بالغیب و یقیمون الصلوه و مما رزقناهم ینفقون والذین یومنون بما انزل الیك و ما انزل من قبلك و بالاخره هم یوقنون 3و4 بقره

دوم: غیرالمغضوب علیهم: در این رابطه در سوره بقره اینگونه آفراد به كآفران تعبیر شده اند . آن الذین كفرواسواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لا یومنون . ختم ا... علی قلوبهم و علی سمعهم و علی ابصارهم غشاوه و لهم عذاب عظیم . 5 و6 بقره

سوم: و لاالضالین: در سوره بقره این آفراد به منافقین تعبیر شده اند .

ومن الناس من یقول امنا با... و بالیوم الاخر و ما هم بمومنین یخاد عون ا... و الذین امنوا و مایخدعون الا انفسهم و ما یشعرون . . . از آیه 7 تا 20 بقره

2 – آیات قرآن را با روآیات مقایسه و تفسیر می نمایند اینگونه تفسیر را تفسیر روائی یا تفسیر با اخبار و یا ماثورمی نامند .

البته فلاسفه ، عرفاء و دانشمندان علوم هریك بر اساس عقل ، دل و دانش مربوط به تفسیر قرآن پرداخته اند و تفسیر جامع همه این موارد را شامل می شود مانند تفسیر نمونه آیت ا... مكارم شیرازی .

تاویل قرآن
تاویل از ریشه اول به معنای بازگردانیدن و رجوع به اصل است و مقصود از آن پی بردن به عمق و كنه آیات الهی است زیرا آیات الهی یك مفهوم ظاهری دارند كه توسط دانشمندان و اندیشمندان قابل درك و یافتن است . اما در بطن خود مفاهیم دیگری نیز دارند كه به تعبیر قرآن تنها راسخین در علم از آن آگاهند و مراد از راسخین در علم همان معصومین ع می باشند .

قرآن كریم در این زمینه می فرماید

هو الذی انزل علیك الكتاب منه آیات محكمات هن ام الكتاب و اخر متشابهات فاما الذین فی قلوبهم زیغ فیتبعون ما تشابه منه ابتغاء الفتنه و ابتغاء تاویله وما یعلم تاویله الا ا... والراسخون فی العلم 7 آل عمران

البته امروزه با توجه به غیبت معصوم باب تاویل مسدود است

در پایان این قسمت ذكر چند نكته لازم و مفید است

الف: فلسفه وجود متشابهات در قرآن

1 - وجود فنون بلاغی نظیر كنایه – مجاز – تشبیه و . . . در مورد ظرافت و علو مفاهیم

2 – الفاظ مشترك ایجاز تعریض . .

3 – حفظ قرآن از دستبرد و نقش عالمان دین در قبال جاهلان

ب: برخی از آیات محكم قرآن عبارتند از

1 – فمن یعمل مثقال ذره خیرا یره و من یعمل مثقال ذره شرا یره ( سوره زلزال )

2 – سوره توحید یا اخلاص از جمله آیات محكم است كه سایر آیات متشابه با آن سنجیده می شوند .

ج: تاویل برخی از آیات بر اساس كتاب شیخ كلینی ( كافی)

کلمه عهددرایه124 سوره بقره بمعنای امامت است- ایات امامانند(528تا530)- اهل ذکر امامانند(538تا546)- عالمان امامانند(547و548)- راسخین درعلم امامانند یعنی اگاهان بتاویل(549تا551)- نعمت درقران امامانند(565تا568)- متوسمین امامانند(569تا573)- مراد از مثانی امامانند-مراداز اسماء الله امامانند-مراد از ستم بخدا ستم بامامان است(350تا359)- تاویلات قران درباره ولایت ائمه 92روایت(1080تا1171)- تاویلات قران ج8كافی

د: آیه دیگر از تشابه در قرآن

الله نزل احسن الحدیث كتابا متشابها مثانی ( كتابی با آیات شبیه به هم و بهم پیوسته )23زمر

ترتیل یا تجوید قرآن
همانطور كه در بند دوم راجع به زبان و لهجه قرآن آمد برای اینكه قرآن به همان زبان و لهجه اصلی آن قرائت گردد علم تجوید تدوین گردید . در این علم دو بخش مهم وجود دارد یكی آشنایی با حروف و مخارج آن و دیگری آشنایی به صفات و احكام آن – همچنین در این علم با علائم تجویدی نیز آشنا می شویم .

برای قرائت قرآن نیز مراحلی وجود دارد كه عبارتند از:

روخوانی – روان خوانی – قرائت با تجوید و ترتیل – قرائت با صوت و لحن آهنگین

برای آشنایی بیشتر با جزییات موارد فوق به كتب تجوید مراجعه شود .

قرآن كریم در آیة 4 سوره مزمل قرائت با تجوید را متذكر شده است .

ورتل القرآن ترتیلا (4مزمل)

ترتیل خود نیز به سه صورت است . تحقیق - تدویر- تحدیر ( 60-30-15)

روایات درخصوص ترتیل قران بصوت نیكو(3510تا3522)