تعداد فرقه های اساسی شیعه!!!

[islamquest]

در کتاب‏های لغت شیعه به معنای "پیرو" و "یاور" و نیز به معنای "منهاج و دین یکسان داشتن" آمده است.[1]

واژه شیعه در اصطلاح میان مسلمانان، وابستگی ویژه‏ای به پیروان حضرت علی (علیه السلام) پیدا کرده است. در مورد پیروان آن حضرت نیز در معانی متعددی استعمال شده است که عبارت اند از:

1. شیعه به معنای دوستدار و محبّ حضرت علی (علیه السلام).

2. شیعه یعنی کسی که حضرت علی (علیه السلام) را از عثمان برتر می داند و در مقابل شیعه علی (علیه السلام) شیعه عثمان قرار دارد.

3. شیعه کسی است که حضرت علی (علیه السلام) را از عثمان و دو خلیفه نخستین و همه صحابه برتر می داند.

4. شیعه کسی است که به جانشینی بلا فصل حضرت علی (علیه السلام) اعتقاد دارد.

البته هیچ یک از این تعاریف جامع و مانع نیست. شاید بتوان با توجه به فرقه‏های مختلف شیعه در طول تاریخ عبارت زیر را بهترین تعریف برای این واژه دانست: "شیعه کسی است که جانشینی حضرت علی (علیه السلام) را از راه نصّ ثابت دانسته و حضرت علی(علیه السلام) را سزاوارترین شخص برای جانشینی حضرت پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می داند". در این تعریف بر واژه نصّ تأکید شده است که نقطه افتراق شیعه و گروه‏های دیگر است؛ زیرا گروه‏های دیگر جانشینی پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را انتخابی می دانند، ولی شیعه آن را به نص و بیان حضرت پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) منوط دانسته است.

تاریخچه پیدایش تشیع

بعض از پژوهش گران گفته اند تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ایجاد شده است. اینان خود چند دسته اند:

گروهى مى گویند: تشیع در روز سقیفه پدید آمده است، همان روزى که گروهى از بزرگان صحابه با صراحت گفتند: على (علیه السلام) اولى به امامت و خلافت است.

دسته دوم، پیدایش شیعه را به اواخر خلافت عثمان مربوط مى دانند و انتشار آراى عبدالله بن سبا در این زمان را به پیدایش تشیع ربط مى دهند.

گروه دیگرى معتقدند: شیعه در روز فتنه الدار (روز قتل خلیفه سوم) پدید آمده است.

دسته چهارم معتقدند که تشیع پس از ماجراى حکمیت تا شهادت على (علیه السلام)به وجود آمده است.

دسته پنجم نیز آغاز تشیع را به نهضت کربلا و شهادت امام حسین (علیه السلام) ربط مى دهند.

در مقابل این اقوال پراکنده و متشتت، پژوهش گرانى معتقدند که تشیع در عصر رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ریشه دارد و آن حضرت بارها این واژه را در باره پیروان و یاران حضرت علی (علیه السلام) استعمال کرده اند. از میان دانشمندان شیعه، مرحوم کاشف الغطا، شیخ محمد حسین مظفر، محمدحسین زین عاملی و از میان علماى اهل سنت، محمد کرد على مى گویند: شمارى از صحابه در عصر پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)به شیعه على معروف بودند.[2]

حق این است که در زمان خود پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و به دست خود پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)، تشیع پایه گذاری شد و پس از وفات پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) صف شیعیان مشخص شد و کسانی که حضرت علی (علیه السلام) را جانشین پیامبر دانستند، شیعه علی نامیده شدند.

واژه شیعه مفهومی عام است که طبق تعریف پذیرفته شده همه فرقه‏ها و گروه های شیعی؛ مانند زیدیه، کیسانیه، اسماعیلیه و... را شامل می شود. اما در این میان واژه‏های دیگری نیز وجود دارد که با این مفهوم عام تفاوت هایی دارد و بعضا پیروان اهل بیت (علیه السلام) را با آنها می خوانند که لازم است توضیح کوتاهی پیرامون هریک از این اصطلاحات داشته باشیم. برخی از این واژه‏ها عبارت است از:

1. رافضی: رفض به معنای رد کردن و ترک کردن و واگذاشتن کاری است. مخالفان شیعه این واژه را معمولاً در مقام مذمّت و بدگویی از شیعیان به کار می برند. درباره این واژه گفته شده است: از آن جا که شیعیان خلافت دو خلیفه اول را رد کردند "رافضی" خوانده می شوند. برخی نیز گفته‏اند. رافضی به شیعیانی گفته می شود که به جهت موضع نسبتاً ملایم زید درباره دو خلیفه اول در هنگام قیام خود، اردوی وی را ترک کردند. هر یک از دو معنا را که بپذیریم واژه رافضی با شیعه در مفهوم عامش مترادف نیست؛ زیرا این کلمه گروه هایی از زیدیه را در بر نمی گیرد.

2. جعفری: از آن جا که امام جعفر صادق (علیه السلام) با تلاش بسیار خود به شیعیان معتقد به رهبری امامان معصوم (علیه السلام) هویّت فقهی و کلامی ویژه‏ای بخشید، شیعیان بهره‏مند از آموزه‏های آن بزرگوار به "جعفری" شهرت یافتند. امروزه واژه جعفری با شیعه اثنی عشری مترادف می نماید؛ اما ذاتاً اسماعیلیان را نیز شامل می شود؛ زیرا آنان نیز به امامت امام جعفر صادق (علیه السلام) اعتقاد دارند.

3. امامی: در دوران هر یک از امامان به شیعیانی که به امامت امامان معصوم (علیه السلام) از فرزندان حضرت فاطمه (سلام الله علیها) اعتقاد داشته و این خط سیر را تا امام دوازدهم ادامه می دادند، امامی خوانده می شدند. امامی در سیر تاریخی اش، به تناسب زمان‏های مختلف معانی دیگر، چون ترادف با شیعه در زمان حضرت علی (علیه السلام) نیز داشته، ولی امروزه معنایی معادل اثنی عشری دارد.

4. خاصّه: این واژه بیش‏تر در متون فقهی و در مقابل لفظ عامه (اکثریت مسلمانان) به کار می رود و به معنای شیعه است. معنای ویژه‏تر این واژه در متون فقهی امامیه اثنی عشری است که فقه خود را از امامان معصوم دوازده گانه می گیرند.

5. علوی: شاید این واژه در زمان هایی برگرایش کلامی شیعه (اعتقاد به برتری حضرت علی) دلالت می کرده است؛ اما بعدها بیش‏تر در معنای نسبی اش یعنی بیان وابستگی نسبی افراد به حضرت علی (علیه السلام) به کار رفته است.

6. فاطمی: این واژه بیشتر در معنای نسبی کاربرد دارد و برای تبیین تمایز فرزندان امام حسن و امام حسین (علیه السلام)، از فرزندان محمد حنفیه که "کیسانیه" خود را بدو منسوب می ساختند، به کار می رود؛ زیرا محمد حنفیه از فرزندان حضرت فاطمه (سلام الله علیها) نبود، هر چند در شمار فرزندان حضرت علی (علیه السلام) جای داشت.

7. طالبی: این واژه نیز مفهومی نسبی دارد ؛ ولی دایره شمولش از دو واژه پیشین بیش‏تر است. طالبی به معنای فرزندان ابوطالب است که فرزندان آن بزرگوار از طریق غیر از حضرت علی (علیه السلام) را نیز شامل می شود. فهم دقیق این واژه با مطالعه کتاب "مقاتل الطالبین" ابوالفرج اصفهانی به دست می آید که در آن از قیام‏های همه طالبی ها و از جمله قیام‏های فرزندان جعفر بن ابی طالب نیز نام برده است.

این مجموعه ای از واژه ها است که در طول تاریخ با آنها از شیعه تعبیر شده است.

تشیع در طول تاریخ پر بار خود، فراز و نشیب‏های فراوانی را پشت سر گذاشته است. فرازهایی که گاه این مکتب را در آستانه تسلط بر کلّ جهان اسلام قرار داده و نشیب هایی که گاه آن را در سراشیبی سقوط نمایانده است. در این میان، آنچه این مکتب را متمایز کرده، عناصری مانند پیشینه دیرین غنی بودن در ابعاد مختلف معارف اسلامی، ادّعای توان تشکیل حکومت و به اثبات رسانیدن این ادّعا در مقاطعی چند و بالاخره هویّت مستقل آن در طول تاریخ بوده است. از آن جا که مذهب شیعه دارای پشتوانه های عقلی و فقهی و کلامی و اخلاقی و ... است توانسته است علی رغم همه محدودیت ها و فشارها و تبلیغات مسموم جای خود را در همه جای دنیا باز کند و در سرتاسر دنیا پیروان زیادی که روز به روز عدد آنها در حال افزایش است پیدا کند. اما متأسفانه باید اعتراف کنیم آفت بزرگ تفرقه و ایجاد فرقه های متعدد که از دیر باز دامن گیر همه ادیان و مذاهب بوده است کم و بیش دامن گیر مکتب تشیع نیز شده است که امیدواریم با آگاهی روز افزون همه مسلمانان و پیروان حقیقی پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و اهل بیت (علیه السلام) روزی همه مسلمانان با اتحاد و همدلی خود، دشمنان را ناکام کرده همه مذاهب انحرافی را کنار گذاشته و در زیر پرچم یک مذهب واحد جمع شوند.

اما در مورد تعداد فرقه های اساسی شیعه چند قول وجود دارد:

بغدادی در کتاب خود اصول فرق شیعه را سه فرقه دانسته است: زیدیه، کیسانیه، امامیه، وی در آغاز غلات را نیز از انشعابات شیعه دانسته، ولی بعداً یاد آور شده است که چون آنان از اسلام خارج شده اند از فرق های اسلامی به شمار نمی آیند.[3]

شهرستانی اسماعیلیه را نیز در شمار شعبه های اصلی آورده است، و فرقه های اصلی شیعه را پنچ فرقه می داند.[4]

خواجه طوسی (رحمة الله علیه) در قواعدالعقاید با نظریه بغدادی موافقت نموده و اصول فرق شیعه را "زیدیه، کیسانیه، امامیه" دانسته است".[5] قاضی عضد الدین ایجی نیز اصول فرق شیعه را سه می شمارد: کیسانیه، امامیه، زیدیه.

بعضی نیز اصول فرق شیعی را چهار فرقه، امامیه، کیسانیه، زیدیه و اسماعیلیه می دانند.

آنچه مشهور بین علمای شیعه و تاریخ نگاران ملل و نحل است، این است که اصول فرق تشیع سه فرقه است، اما در مورد شاخه ها و فروع فرق اختلاف نظر وجود دارد.

برای اطلاع بیشتر به کتاب های : الفرق بین الفرق ، ملل و نحل ،قواعد العقاید مراجعه فرمایید.

همچنین نک:

1. انشعابات شیعه

2. آشنایی با شیعه


لینک منبع: http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa1382

[1] القاموس المحیط، ج 3، ص 61 و 62 ؛ تاج العروس، ج 5، ص 405 ؛ لسان العرب، ج 7، ص 258 ؛ النهایه ابن اثیر، ج 2، ص 246.

[2] نک: تاریخ تشیع در ایران رسول جعفریان، ص 24 - 28.

[3] الفرق بین الفرق، بغدادی، عبدالقاهر، ص 21- 23.

[4] ملل و نحل، شهرستانی، ج 1، ص 147.

[5] طوسی، خواجه نصیر، قواعد العقاید، تحقیق، ربانی، علی، ص 110.

[محب الزهرا]

(۱۱/شهریور/۹۱ ۸:۴۲)islamquest نوشته است:  ...
آنچه مشهور بین علمای شیعه و تاریخ نگاران ملل و نحل است، این است که اصول فرق تشیع سه فرقه است، اما در مورد شاخه ها و فروع فرق اختلاف نظر وجود دارد.
...

سلام

از اونجایی که جمله فوق نتیجه گیری می باشد، به همین دلیل انتخاب شده است

تا اونجایی که اطلاعات و مطالعات من قد میده شیعه فرقه نداره

اصول عقاید تشیع
1- توحید: توحید به وحدانیت خداوند متعال
2- عدل خداوند
3- نبوت محمد صلی الله علیه و آله و سلم، فرستاده ی خداوند
4- امامت 12 فرد معصوم از نسل علی بن ابیطالب علیه السلام، بی کم و کاست و به همان صورت که اسامی آن بزرگواران در احادیث متواتر از خود معصومین ذکر گردیده

5- معاد


و مطابق با تعریف فوق، هر گروهی و مذهب آیین و کیشی که یکی یا قسمتی از اصول عقاید تشیع رو قبول نکند، دیگر شیعه نیست چون زیر مجموعه تعریف فوق قرار نمی گیرد

نقل قول:بغدادی در کتاب خود اصول فرق شیعه را سه فرقه دانسته است: زیدیه، کیسانیه، امامیه، وی در آغاز غلات را نیز از انشعابات شیعه دانسته، ولی بعداً یاد آور شده است که چون آنان از اسلام خارج شده اند از فرق های اسلامی به شمار نمی آیند.

[أین المنتظر]

بسم الله الرّحمن الرّحیم

البته فرقه بمعنای گروه هست.

و اشکالی نداره که بگیم شیعه دارای فرقه های زیادی هست.

اصلا خود اسلام هم دارای فرقه های زیادیه.

حدیث معروف از پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) که فرمودند:

« بر پیروان من همان رود که بر بنی اسرائیل رفت و بدانسان که اینان هفتاد و دو گروه گردیده ­اند، امت من نیز یک گروه بیشتر و به هفتاد و سه گروه شوند و همه آنها در دوزخ باشند مگر یک دسته که رستگار گردند. »

اگه بگیم که هیچ فرقه ای تو شیعه نداریم جز شیعه 12 امامی، پس اعتقاد ما این هم هست که هیچ فرقه ای تو اسلام نداریم جز شیعه 12 امامی. و این نقض کلام رسول الله (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) هست. که اشاره به 73 فرقه فرمودند.


بنا بر این، شیعه هم مثل سایر فرق اسلامی، دارای فرقه هایی هست. ولی فرقه ی ناجیه، شیعه 12 امامی هست.

[محب الزهرا]

(۳۰/آبان/۹۱ ۱۴:۵۶)أین المنتظر نوشته است:  بسم الله الرّحمن الرّحیم

البته فرقه بمعنای گروه هست.

و اشکالی نداره که بگیم شیعه دارای فرقه های زیادی هست.

اصلا خود اسلام هم دارای فرقه های زیادیه.

حدیث معروف از پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) که فرمودند:

« بر پیروان من همان رود که بر بنی اسرائیل رفت و بدانسان که اینان هفتاد و دو گروه گردیده ­اند، امت من نیز یک گروه بیشتر و به هفتاد و سه گروه شوند و همه آنها در دوزخ باشند مگر یک دسته که رستگار گردند. »

اگه بگیم که هیچ فرقه ای تو شیعه نداریم جز شیعه 12 امامی، پس اعتقاد ما این هم هست که هیچ فرقه ای تو اسلام نداریم جز شیعه 12 امامی. و این نقض کلام رسول الله (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) هست. که اشاره به 73 فرقه فرمودند.


بنا بر این، شیعه هم مثل سایر فرق اسلامی، دارای فرقه هایی هست. ولی فرقه ی ناجیه، شیعه 12 امامی هست.

سلام

حدیث مذکور کاملا درست است و در این شکی نیست

اما بحث این است که آیا شیعه، فرقه بندی و گروه گروه است؟؟

امت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم 73 فرقه شدند، 73 گروه از شیعه و تشیع که ایجاد نشده.

بزارید این گونه مثال بزنم که،

این راه رو به مانند جاده آسفالته ای بگیریم که، مهندس و جاده ساز این مسیر، شخص پیامبر اکرم و حضرت امام امیرالومنین علی علیهما السلام هستند.

حال اگر ما در این جاده باشیم، در مسیر جاده آسفالته و مسیر تشیع گام بر میداریم، اما جاده و راه آسفالته ی دیگری نیست اگر از جاده خارج شویم، عملا تو جاده خاکی هستیم، بهمین دلیل مسیر دیگری رو می پیماییم.

درست است که از ابتدا با هم در این مسیر بودیم، اما الان دیگه تو جاده آسفالته نیستیم

و بهمین دلیل دیگه شیعه و از اهل تشیع نیستیم

[أین المنتظر]

حرف شما، حرف من ، و حرف من ، حرف شماست .

بیان ها متفاوته.

اسلام بمعنای فقهی، همون « شهادتین » هست. که همه ی مسلمانان این رو قبول دارند.
پس همه مسلمانند.

حالا 72 فرقه از این مسلمان ها، از مسیر اسلام واقعی خازج شدند.

و تنها یک فرقه مسیر اصلی رو طی میکنه.

می بینید که ما الان دو فرقه ی خیلی اصلی دو اسلام داریم. شیعه و سنی.

حالا 73 فرقه از کجا پیدا کنیم؟؟؟

پس همین دو فرقه هستند که به فرق مختلف تقسیم شدند:

مذاهب اسلامی

[دل خسته]

سلام
فقط یک اسلام داریم ، و فقط یک تشیع ، و این تشیع همون اسلامه
تمامی فرقه ها غیر از شیعه دوازده امام کافر هستند ، لیکن به جهت تسهیل در کار ما به عنوان مسلمان نامیده می شند.

[أین المنتظر]

آیت الله العظمی خویی ( رحمه الله ) در " کتاب الطهاره " ج 2 ص 87 ( در شرح کتاب ) می فرماید :

فالصحيح الحكم بطهارة جميع المخالفين للشيعة الاثني عشرية واسلامهم ظاهرا بلا فرق في ذلك بين أهل الخلاف وبين غيرهم وإن كان جميعهم في الحقيقة كافرين وهم الذين سميناهم بمسلم الدنيا وكافر الآخرة .

"پس صحیح ،حکم به طهارت و پاکی تمامی مخالفان شیعه 12 امامی و حکم به اسلام ظاهری آنها می باشد . و فرقی میان سنی و دیگر آنها نیست . در حالی که همه آنها در حقیقت کافر هستند و ما آنها را مسلمان در دنیا و کافر در آخرت می دانیم"

---

در ضمن از نظر فقه، اصول عقاید به توحید و نبوت و معاد اطلاق میشه.
و امامت و عدالت، از اصول مذهب ما هست.
در فقه.

ولی در اعتقاد و مبنای اسلام، اصول عقاید، 5 تاست...

خلاصه:

2 نوع اصل عقاید داریم:


فقهی: توحید و نبوّت و معاد (هر کسی شهادیتن رو یگه، مسلمانه)
اعتقادی: توحید و نبوّت و معاد و امامت و عدل (هر کسی ولایت علی (علیه السلام) رو قبول داشته باشه، مسلمانه)

[mahdy30na]

سلام
دوستای خوب و ایمانی خودم از مطالب خوبتوم ممنون.
در مورد فرقه های شیعه توضیحات زیر بنایی لازم هستش و نمیشه اینجور خلاصه گفت .
شیعه همون پیرو محسوب میشه مثل مشایعت که میشه همقدم و همراه شدن.
اونایی که در اثنی عشری بودن شیعه شک کردن و در جاهایی متوقف شدن و شک کردن از تشیع خارج شدن ( از زیدیه - اسماعیلیه ، کیسانیه و ... ) و باید دقت کرد که اینها که جا موندن از امام زمان علت انحراف و سستی در اعتقادشون و جو مسموم دوران بنی امیه و بنی عباس هستش.
اگه دوستان مایل باشند بحث فرقه ها رو قدم قدم جلو بریم. تا این 73 فرقه رو یجورایی بشناسیم.