☆ شیعه ی ما ☆

[Bahar]

سلام به خواهران و برادان شیعه آقا امیرالمؤمنین علیه السلام

مطالب این مبحث برگرفته شده است از کتاب:

سند روایی که در این کتاب مورد بحث است در کتاب ((تحف العقول)) ،اثر دانشمند وارسته ی شیعه، ((ابومحمدحسن بن علی بن حسین بن شعبه ی حرانی)) است.

شرح: از آقای اصغر طاهر زاده

مقدمه (خلاصه)
سفارش امام صادق علیه السلام به عبدالله بن جندب در بردارنده ی حکمت های بسیاری است و راه و رسم زندگی را به همه ی کسانی که خواهان سعادت دنیوی و اخروی هستند،می آموزد. امام صادق علیه السلام در این رهنمود به آسیب شناسی اجتماعی نیز می پردازند و هنجارها و ناهنجارها را معرفی می کنند. عبدالله بن جندب از علمای بزرگ شیعه و راویان پارسا و مورد اطمینان در سده ی دوم هجری و از یاران امام صادق ، امام کاظم و امام رضا علیه السلام است. وی نزد ائمه علیهم السلام مقام و منزلت رفیعی داشته و به جهت شخصیت ولایی که در او بوده و آمادگی روحی لازم جهت درک مطالب،حضرت صادق علیه السلام موضوعات بسیار ارزشمندی را در اختیار او قرار داده اند که می تواند دستورالعمل کاملی جهت سیر و سلوک طالبان حقیقت باشد.
(1)
نگاه مومن به دنیا :
روی انه علیه السلام قال: یا عبدالله!لقد نصب ابلیس حبائله فی دار الغرور ،فما یقصد فیها الا اولیاءنا،و لقد جلت الاخرة فی اعینهم حتی ما یریدون بها بدلا. ثم قال: آه آه علی قلوب حشیت نورا،و انما کانت الدنیا عندهم بمنزلة الشجاع الارقم و العدو الاعجم. انسو بالله و استوحشوا مما به استانس المترفون ،اولئک اولیائی حقا و بهم تکشف کل فتنة ،و ترفع کل بلیة.
روایت شده که امام صادق علیه السلام فرمودند:ای عبدالله!همانا شیطان به طور مسلم دام های خود را منزلگاه فریب پهن کرده است و قصد شکار هیچ کس جز پیروان ِ ما را ندارد،در حالی که آخرت در چشمان پیروان ما به شدت بزرگ می نماید تا جایی که هیچ جایگزینی برای آن نمی خواهند. سپپس فرمودند:آه آه !بر آن قلبهایی که آکنده از نور است و دنیا نزد آنها به منزله ی ماری وحشی و خوش خط و خال و بدذات و دشمنی زبان نفهم است.{شیعیان ما} با خدای خود انس گرفته و از آنچه مرفهینِ خوشگذران به دنبال آن رفته اند ،متفرقند.آنهایند پیروان حقیقی من و به واسطه ی ایشان است که هر فتنه ای برطرف گشته و هر بلایی رفع می گردد.
شرح:
ملاحظه کنید که حضرت در قسمت دوم این فراز چگونه روشن میکنند که اگر کسی توانست پیرو واقعی امامان معصوم علیهم السلام شود به بصیرتی می رسد که دنیا را با همه ی ظاهر زیبایش می شناسد و فریب آن را نمی خورد. به آیه ی 16 سوره اعراف اشاره می کنند که شیطان قسم خورده در صراط الهی بنشیند و تنها آن هایی را که مسیر الی الله هستند منحرف کند و حضرت صادق علیه السلام روشن می کنند شیطان دام های خود را برای شیعیان پهن کرده زیرا شیعیان در مسیر سیر الی الله در حرکت اند.

ان شاء الله ادامه دارد . . .

[Bahar]

(10)

دام‌هاى شيطانى :

يَا ابْنَ جُنْدَب اِنَّ لِلشَّيطانِ مَصائِدَ يَصْطادُ بها فَتَحامُوا شِباكَهُ و مَصائِدَهُ قُلْتُ يَا ابْنَ رسولِ اللّه و ما هِىَ قال اَمّا مَصائِدُهُ فصَدٌّ عَنْ بِرِّ الاِخوانِ و اَمّا شِباكُهُ فَنَوْمٌ عن قَضاءِ الصَّلواتِ الّتى فَرَضَهَا اللّهُ. أَمَا اِنَّهُ ما يُعْبَدُ اللّهُ بِمِثْل نَقْلِ الاَقدامِ اِلى بِرِّ الاِخْوانِ و زِيارتِهِمْ وَيْلٌ لِلسّاهينَ عَنِ الصَّلَواتِ النّائِمينَ فِى الْخَلَواتِ اَلْمُسْتَهْزِئينَ بِاللّهِ وَ اياتِهِ فِى الْفَتَراتِ «أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الاْخِرَةِ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ وَ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ.»

ای پسر جندب!حقیقت آن است که برای شیطان دام هایی است که با آنها به شکار می پردازد.پس،از تورها و دام هایش حذر کن!عرض کردم:یا بن رسول الله! کدامند آن دام ها؟ حضرت فرمودند: اما دامهای او؛

مانع شدن و کوتاهی کردن از نیکی به برادران است،

و اما تورهای او؛

خواب ماندن از انجام نمازهایی که خداوند واجبشان نموده است.

بدان که به راستی حقیقت آن است که خداوند به چیزی همانند گام برداشتن در راه نیکی به برادران و دیدار آنها عبادت نمی شود.

ای وای بر کسانی که در نمازها سهل انگاری میکنند؛آنان که در گوشه ی دنجی به خواب فرو می روند و از نمازِ به موقع غفلت می کنند،همان کسانی که به هنگامِ عدم رونق دین،دین خداوند و آیاتش را یه تمسخر و استهزاء می گیرند.ایشان در آخرت هیچ نصیب و بهره ای ندارند و خداوند با ایشان در روز قیامت سخن نمی گوید و پاکشان نمی گرداند و برایشان عذابی دردناک است.

شـــــــرح

نیکی کردن به برادران دینی،از جمله مواردی است که ائمه ی اطهار علیهم السلام بر روی آن تأکید فراوان کرده اند و روایات متعددی در این زمینه وجود دارد.انسان ممکن است با انجام دادن واجبات دینی خود فکر کند که بطور کامل به وظیفه اش عمل کرده است،در حالی که رفع نیازهای مادی و معنوی برادران ایمانی نیز در حد توان از جمله وظایف دینی مسلمانان می باشد.باید بدانیم که وظایفی نسبت به دیگران،از جمله اقوام،همسایه ها،و دوستان داریم.

متأسفانه بعضی افراد به دلیل تمرکز روی یک فعالیت خاص،کمتر به دیگر وظائف خود توجه دارند و حضرت ما رو متوجه آن وظائف می کنند تا نسبت به نیازهای دیگران بی تفاوت نباشیم.

حضرت در ادامه می فرمایند:هیچ عبادتی بالاتر از این نیست که انسان در راه کمک کردن به برادران دینی خود قدمی بردارد،حتی اگر هم در این راه موفق به رفع نیاز آن ها نگردد.

نه تنها احسان و خدمت به برادران دینی بالاترین عبادت است،بلکه دیدار دوستان،البته اگر برای خدا باشد،نیز بالاترین عبادت است.

از دیگر دام های شیطانی،بازداشتن انسان از خواندن نماز اول وقت است.از جمله مسائلی که باعث می شود انسان نتواند به درستی از نماز استفاده کند،زیاد خوابیدن ،دیر خوابیدن و بد خوابیدن است.

وقتی انسان دیگر اهتمامی به خواندن نماز اول وقت نداشته باشد،نسبت به مسائل دین نیز بی اعتنا می شود و کم کم کارش به جایی می رسد که با دیده ی تمسخر به مناسک دینی می نگرد و اگر در فضایی قرار گرفت که امکان ظهور دینداری به صورت فعال وجود ندارد، به تمسخر و استهزاء دین و دینداران می پردازد.

[Bahar]

(11)

برحذر بودن از چند كاستى اخلاقى :

يَا ابْنَ جُندَب مَن اَصْبَحَ مَهمُوماً لِسِوى فَكاكِ رَقَبَتِهِ فَقَدْ هَوَّنَ عَليْهِ الْجَليلَ وَ رَغِبَ مِنْ رَبِّهِ فى الْوَتْحِ الحَقير وَ مَن غَشَّ اَخاهُ وَ حقَّرَهُ و ناواهُ جَعَلَ اللّهُ النّارَ مَأْواهُ و مَنْ حَسَدَ مؤمناً اِنْماثَ الايمانُ فى قَلبه كَما يَنماثُ المِلحُ فِى الماء؛

ای پسر جندب!هر کس که شب را به صبح برساند و همّ و غمی غیر از این داشته باشد که خود را از آتش دوزخ نجات دهد،امر بزرگی را کوچک شمرده است و از پروردگار خود بهره ی اندکی خواسته است؛و هر که برادر مؤمن خود را فریب دهد و او را تحقیر کند و دشمن شمارد،خداوند جایگاه او را آتش قرار می دهد و هر که نسبت به مؤمنی حسد ورزد،ایمان در قلبش همچون نمکی که در آب حل می شود،از بین می رود.

شـــــرح:

انسان موجودی است ابدی و همه ی حقیقت او همان بُعد مجرد اوست و لذا اگر تمام توجه او به حضور ابدی خود نباشد و تلاش نکند آن جنبه را از آتش برهاند حقیقت خود را نادیده گرفته و نتوانسته است از پروردگار خود که با ارسال رسولان خواسته است انسان در زندگی ابدی در آرامش کامل باشد،بهره مند شود.سپس حضرت عواملی که موجب می شود ما در ابدیت به مشکل بیفتیم را متذکر می شوند که یکی فریب دادن مؤمنین و دیگر حسادت ورزیدن به آن ها است.

[Bahar]

(12)

پاداش‌هايى بزرگ براى شيعيان واقعى :

يَا ابْنَ جُندب اَلْماشى فى حاجةِ اَخيه كالسّاعى بَينَ الصَّفا وَالمروَةِ وَ قاضى حاجَتِه كَالمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فى سَبيلِ اللّهِ يَومَ بدر و اُحُد و ما عَذَّبَ اللّهُ اُمَّةً اِلّا عِندَ اسْتِهانَتِهِمْ بحُقوقِ فُقَراءِ اِخوانِهِم. يَا ابْنَ جُندب بَلِّغْ مَعاشِرَ شيعَتِنا و قُل لَهُم لا تَذهَبَنَّ بِكُمُ المَذاهِبُ فَواللّهِ لا تُنالُ وِلايَتُنا اِلّا بِالوَرَعِ وَ الاِجتِهاد فى الدّنيا وَ مُواساةِ الاِخْوان فِى اللّه وَ لَيسَ مِن شيعتِنا مَنْ يَظْلِمُ النّاسَ

ای پسر جندب!هر کس برای نیاز برادر دینی اش قدم بردارد،همچون کسی است که سعی بین صفا و مروه کند و آن که احتیاج برادر مؤمنش را برطرف نماید،مانند کسی است که در جنگ بدر و احد در راه خدا در خون خود غلطیده باشد،و خداوند هیچ گاه امتی را عذاب نمی کند مگر در آن وقتی که حقوق برادران نیازمند خود را سبک بشمارد.

شـــــــــرح:

احساس یگانگی با مؤمنین،زمینه ی یگانگی با خدا را فراهم می کند زیرا ((مؤمن)) یکی از اسماء الهی است و در نتیجه راه های نزدیکی به خدا رفع نیاز مؤمنین و رعایت حقوق آنها است و این که حرمت آن ها را در هر حال نگه داریم و در رفع مشکلات آن ها بکوشیم.

کوتاهی در رعایت حقوق مؤمنین تا آن حد خطرناک است که حضرت باقر علیه السلام می فرمایند: ((هر کس در کمک کردن به برادر مؤمن خود بخل ورزد و از برآوردن حاجت وی دریغ کند به کمک کردن کسی گرفتار می شود که در کمک به آن کس گرفتار گناه می شود و اجری هم نبرد)) .

[Bahar]

(13)
شرط قرار گرفتن در ذیل ولایت معصوم علیهم السلام:

یابن جندب!بلغ معاشر شیعتنا و قل لهم:لا تذهبن بکم المذاهب،فوالله لا تنال ولایتنا الا بالورع و الاجتهاد فی الدنیا،و مواساة الاخوان فی الله ،و لیس من شیعتنا من یظلم الناس.

ای پسر جندب!این مطلب را به مجامع شیعیان برسان و بگو: روش ها و عقاید دیگران شما را از راه به در نکند.به خدا قسم ولایت ما شامل حال کسی نمی شود،مگر با پرهیزگاری و تلاش در دنیا و دلسوزی برای برادران دینی و هر که به مردم ظلم روا دارد از شیعیان ما نیست.

شـــــرح:

تنها راه هدایت به سوی خدا راهی است که امامان معصوم علیهم السلام می نمایانند و ارزش هر روش و سخنی را باید با روش و سخن امامان معصوم اندازه گیری کرد و لذا در راستای بهره مندی از هدایت امامان،حضرت می فرمایند:چند نکته باید رعایت شود،یکی پرهیزکاری و تلاش و دیگر دلسوزی نسبت به مؤمنین و سوم پرهیز از هر گونه ظلم به انسان ها.در چنین شرایطی انسان در ذیل ولایت امامان معصوم قرار میگیرد و از پرتو شخصیت آن ها در جان خود بهره مند می شود.

ملاحظه فرمایید که حضرت در این فراز شرط قرار گرفتن در ذیل ولایت معصوم را متذکر می شوند و این یک راه کار عملی است جهت یگانگی و معیت روحانی با امامان معصوم علیهم السلام.

[Bahar]

(14)
[b]شيعه از منظر امام صادق(عليه السلام):

يَا ابْنَ جُنْدَبْ اِنَّما شيعَتُنا يُعْرَفونَ بِخِصال شَتّى بالسَّخاءِ و البَذْلِ لِلاِخوانِ و بِاَنْ يُصَلّوا الْخَمْسينَ لَيْلا و نَهاراً. شيعَتُنا لا يَهِرُّونَ هَريرَ الْكَلْبِ و لا يَطْمَعونَ طَمَعَ الْغُرابِ و لايُجاوِرونَ لَنا عَدُوّاً و لايَسْأَلونَ لنا مُبْغِضاً وَ لَوْ ماتُوا جُوعاً. شيعَتُنا لايَأْكُلونَ الْجِرّيَّ و لايَمْسَحونَ عَلَى الْخُفَّيْنِ و يُحافِظونَ عَلَى الزَّوالِ و لايَشْرَبونَ مُسْكِراً. قُلْتُ جُعِلْتُ فِداكَ فَأَيْنَ أَطْلُبُهُمْ قال(عليه السلام) عَلى رُؤُسِ الجِبالِ و اَطرافِ المُدُن و اِذا دَخَلْتَ مدينةً فَسَلْ عَمَّنْ لايُجاوِرُهُمْ و لايُجاوِرونَهُ فذلِكَ مُؤمنٌ كما قال اللّهُ «وَ جاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدينَةِ رَجُلٌ يَسْعى...»1 و اللّهِ لَقَدْ كان حَبيبُ النَّجارِ وَحْدَهُ.

ای پسرجندب!حقیقت آن است که شیعیان ما فقط به چند خصلت شناخته می شوند:به سخاوتمندی و بذل و بخشش نسبت به برادران و به این که در شبانه روز،پنجاه رکعت نماز بجا می آورند.

شیعیان ما همچون سگان زوزه نمی کشند و همچون کلاغان طمع نمی ورزند. در جوار هیچ یک از دشمنان ما قرار نگیرند و دست نیاز به سوی هیچ یک از کینه توزان ما دراز نکنند،اگر چه از گرسنگی بمیرند.

شیعیان ما ،ماهیِ بدون فلس نمی خورند و بر روی کفش ها مسح نمی کشند و به وقت نمازِ ظهر مراقبت می کنند و هیچ گاه مست کننده نمی نوشند. عرض کردم:فدایت شوم این شیعیان را در کجا جستجو کنم؟

حضرت فرمودند:بر قله ی کوه ها،و در اطراف و حاشیه ی شهرها،و هنگامی که وارد شهری می شوی،از آن شهر راجع به کسی بپرس که نه او با مردم و نه مردم با وی مجاورت دارند.پس {اگر چنین شخصی یافت شد} او مؤمن است.چنان که خداوند تعالی میفرماید: ((از دورترین نقطه شهر مردی به سرعت به طرف آن ها می آمد. )) (سوره یاسین،آیه 20) و به خدا قسم آن شخص همان حبیب نجار بود.

شـــــــــــرح:

حضرت خصوصیات شیعیان را در فضایی که فرهنگ سقیفه سازان بر جامعه حاکم کرده است روشن میکنند تا شیعیان تحت تأثیر فرهنگ آنها از انوار رحمت الهی محروم نگردند و در راستای پایداری بر خصوصیاتی که شیعیان باید داشته باشند تأکید می کنند بر سخاوتمندی که شیعیان باید نسبت به خود اعمال کنند و انجام فرائض و نوافل و سخن گفتن در عین آرامش و عمل کردن بدون طمع و استغناء از دشمنان اهل بیت علیهم السلام در عین عزت نفس و نخوردن ماهی بدون فلس و مسح نکردن بر روی کفش-که خلیفه دوم بدان مبادرت میکرد-.

حضرت روشن میکنند وقتی فرهنگ های غیر الهی حاکم است شیعیان با آن مأنوس نمی شوند و عملاً به صورتی گمنام زندگی می کنند هر چند نسبت به حاکمیت فرهنگ الهی بی تفاوت نیستند و در اولین فرصت که امکان حاکمیت الهی فراهم است اقدام میکنند.

[Bahar]

(15)

گناه مغفور و نيكى مقبول :

يَا ابْنَ جُنْدَب كُلُّ الذُّنوبِ مَغْفورةٌ سِوى عُقُوقِ اَهْلِ دَعْوَتِكَ وَ كُلُّ الْبِرِّ مقبولٌ اِلاّ ما كانَ رِئاءً.
ای پسر جندب!هر گناهی بخشیده شدنی است،مگر قطع رابطه با هم کیشانت؛و هر خوبی و احسانی مورد قبول قرار می گیرد،مگر این که از روی ریا باشد.

شـــــــــرح

تأکید حضرت به رابطه ای فعال با سایر شیعیان است در آن حد که قطع این رابطه را گناهی نابخشودنی می دانند و نیز تأکید می کنند بر آن که در اعمال عبادی انگیزه ی جلب نظر مردم در کار نباشد که انسان را از برکات اُنس با حق محروم می کند.
شاید حضور در جمع مسلمانان در مراسم دینی نمونه ای از ارتباط با شیعیان باشد و نباید از چنین حضوری در جمع شیعیان و جلسات دینی و معارف الهی خودداری کرد.

[Bahar]

(16)

يَا ابْنَ جُنْدَب اَحْبِبْ فِى اللّهِ و اَبْغِضْ فى اللّهِ وَ اسْتَمْسِكْ بِالْعُرْوَةِ الوُثْقى وَ اعْتَصِمْ بِالْهُدى يُقْبَلُ عَمَلُكَ فَاِنَّ اللّهَ يَقولُ « وَ إِنِّي لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى»1 فَلا يُقْبَلُ اِلاّ الايمانُ و لا ايمانَ الاّ بِعمل و لا عَمَلَ الاّ بِيقين و لايقينَ اِلاّ بِالخُشوعِ وَ مِلاكُها كُلُّها اَلْهُدى فَمَنِ اهْتَدى يُقْبَلُ عَمَلُهُ و صَعِدَ الى المَلَكوتِ مُتَقَبَّلا «وَ اللّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراط مُسْتَقِيم»

ای پسر جندب!در راه خدا دوست بدار و در راه خدا دشمن بدار و به ریسمان محکم الهی چنگ بزن و به هدایت الهی در آویز،تا کردارت مورد قبول واقع شود،زیرا که خودِ خداوند این گونه می فرماید: ((من نمی آمرزم،مگر کسی را که ایمان آورده و عمل شایسته انجام دهد و آنگاه هدایت گردد)) (سوره ی طه،آیه ی 83) پس هیچ چیز جز ایمان ،ایمان نیست مگر با عمل؛و عمل،عمل نیست مگر با خشوع و ملاک همه ی این ها همان هدایت است، پس هر آن کس هدایت را پذیرفته،عملش مقبول می شود و به عالم ملکوت صعود کند. و نیز خودِ خداوند فرموده است: ((خداوند هر کس را بخواهد به راه راست هدایت می کند. )) (سوره ی بقره،آیه ی 213)

شـــــــــــرح:

وقتی انسان در دینداری خود به بهره ی لازم می رسد که سعی کند به خلوص برسد و خلوص از آنجایی شروع می شود که حب و بغض انسان در مسیر الهی قرار گیرد و دوست داشته باشد آنچه را خدا دوست دارد و دشمن بدارد آنچه را خدا دشمن می دارد و با نظر به ریسمان محکم الهی یعنی دین خدا خود را از تکیه گاه های غیر مطمئن رها سازد. سپس حضرت شرایط قبول عمل را متذکر می شوند که همانا ایمان به خدا است و تنها بر مبنای رجوع به او باید عمل کرد و به او یقین داشت و در مقابل فرمان او خاشع بود زیرا آن هدایت واقعی که موجب صعود انسان به ملکوت می شود،این است.

[Bahar]

(17)
راه رسيدن به جوار الهى:

يا ابْنَ جُنْدَب اِنْ اَحْبَبْتَ اَنْ تُجاوِرَ الجَليلَ فى دارِهِ و تُسْكِنَ الفِردَوسَ فى جِوارِهِ فَلْتَهِنْ عَلَيْكَ الدُّنيا وَ اجْعَلِ المَوتَ نَصْبَ عَيْنِكَ و لاتَدَّخِرْ شيئاً لِغَد وَ اعْلَمْ اَنَّ لَكَ ما قَدَّمْتَ و عَلَيْكَ ما اَخَّرْتَ.

ای پسر جندب!اگر دوست داری به مقام قرب خداوندِ جلیل برسی و در جوار او در بهشت مسکن گزینی؛دنیا باید در نظرت خوار و بی مقدار شود و همواره مرگ مدّ نظرت باشد و برای فردا چیزی ذخیره نکنی و بدانی هر آنچه برای آخرت پیش فرستی،به نفع توست و هر آنچه در دنیا گذاشته و ترک کنی،به ضرر تو خواهد بود.

شــــــــرح:

کمال انسان همجواری با انوار الهی و جای گرفتن در بهشت است که محل انس با اسماء الهی است و این حاصل نمی شود مگر آن که جان را از حجاب دنیا عبور دهیم و مواظب باشیم دنیا در جان ما مهم جلوه نکند و همواره با یاد مرگ به چیزی بالاتر از دنیا نظر کنیم و در این راستا برای ادامه ی دنیا چیزی ذخیره نکنیم و بدانیم آنچه برای ما می ماند آن چیزی است که برای آخرت خود تهیه کرده ایم. این است راه و رسم قرار گرفتن در جوار خداوند.

[Bahar]

(18)
چند نكته و سفارش اخلاقى :

يَا ابْنَ جُنْدَب مَنْ حَرَّمَ نَفْسَهُ كَسْبَهُ فَاِنَّما يَجْمَعُ لِغَيْرِهِ و مَنْ اَطاعَ هَواهُ فَقَدْ اَطاعَ عَدُوَّهُ و مَنْ يَثِقْ بِاللّهِ يَكْفِهِ ما اَهَمَّهُ مِنْ اَمْرِ دُنياهُ و آخِرَتِهِ و يَحْفَظْ لَهُ ما غابَ عَنْهُ وَ قَد عَجَزَ مَنْ لَمْ يُعِدَّ لِكُلِّ بلاء صَبْراً و لِكُلِّ نِعْمَة شُكراً و لِكُلِّ عُسْر يُسْراً.

ای پسر جندب!هر که از دستاوردهای خود بهره مند نشود در واقع برای دیگران جمع آوری کرده است . و هر که از هوایِ نفسِ خود پیروی کند،از دشمن خود اطاعت کرده است. هر که خداوند را تکیه گاه خود قرار دهد،او نیز همه ی مهمات دنیایی و آخرتی اش را برعهده می گیرد و در غیابِ او همه چیز را نگهداری می کند.
و هر که در مقابل هر بلایی خود را آماده ی صبر نکند و برای هر نعمتی خود را جهت شکر تربیت نکرده باشد و برای هر مشکلی نتواند چاره ای بیندیشد،حقیقتاً انسان درمانده ای است.

شـــــــرح:
حضرت در این فراز جنبه های منفی و شیطانی و وَهمی امور را متذکر می شوند.به این معنا که انسان در کسب مال و ثروت بکوشد ولی در راستای جلب رضایت خدا مصرف نکند و یا به جای اطاعت از خدا از هوس خود پیروی کند،در حالی که اگر به جای تکیه بر مال و ثروت بر خدا اعتماد کند خداوند همه ی امور دنیایی و آخرتی اش را بر عهده می گیرد.
از نمونه های نظر به جنبه ی شیطانی امور،بی صبری نشان دادن در مقابل بلاها و نیز در نعمت ها متوجه منعم نشدن و خود را در مقابل مشکلات باختن است.

[Bahar]

ادامه فراز (18)

صَبِّرْ نَفْسَكَ عِنْدَ كُلِّ بَلِيَّة فى وَلَد اَوْ مال اَوْ رَزِيَّة فَاِنَّما يَقْبِضُ عارِيَتَهُ و يَأْخُذُ هِبَتَهُ لِيَبْلُوَ فيهِما صَبْرَكَ و شُكْرَكَ وَ ارْجُ اللّهَ رَجاءً لايُجَرِّئُكَ عَلى مَعْصِيَتِهِ وخَفْهُ خَوفاً لايُؤْيِسُكَ مِنْ رَحْمَتِهِ.

و لاتَغْتَرَّ بَقَوْلِ الجاهلِ ولابِمَدْحِهِ فَتَكَبَّرَ و تَجَبَّرَ و تُعْجِبَ بِعَمَلِكَ فَاِنَّ اَفْضَلَ الْعَمَلِ الْعِبادةُ و التَّواضُعُ،فلا تُضَيِّعْ مالَكَ و تُصْلِحُ مالَ غَيْرِكَ ما خَلَّفْتَهُ وراءَ ظَهْرِكَ .

در برابر هر بلا یا مصیبتی که در فرزند و مال و خویشانت برای تو پیش می آید،صبر پیشه کن و شکیبایی بورز، زیرا که حقیقتاً خداوند امانت و هدیه ی خود را باز پس می گیرد تا صبر و شکر تو را در این موارد بسنجد و به خداوند چنان امیدوار باش،که این امید،تو را به معصیت نکشاند و چنان از او خوف داشته باش که آن خوف تو را ار رحمتش ناامید نکند.

از تعریف انسان جاهل و ستایش های او به خود مغرور مشو تا در نتیجه ی آن غرور،دچار فخرفروشی و گردنکشی گردی و نسبت به عمل خود گرفتار عجب و خودبینی شوی،حقیقت آن است که بهترین اعمال،بندگی حق و تواضع است،پس مواظب باش با غفلت از بندگی و تواضع،سرمایه ی خود را از دست ندهی و به فکرِ صلاحِ مال دیگران مباش به طوری که آن مال را پشت سر بگذاری و از آن بهره ای نگیری.

شــــــــرح:

هنر انسان در آن است که با انس با خدا و دلگرم بودن نسبت به آن انس،بتواند در مقابل بلاهایی که به او می رسد شکیبایی از خود نشان دهد و خود را نبازد. و با دلگرمی نسبت به آن انس،مدح جاهلان او را دچار فخر نکند تا به عمل خود مُعجَب شود،بلکه برعکس با بندگی خدا و تواضع در مقابل خلق خدا بهترین سرمایه را برای خود ذخیره نماید،بدون آن که زندگی خود را در ذخیره کردن اموال دنیا برای دیگران صرف نماید.