ویژگیهای دوست خوب و بد از منظر آیات و روایات

[MESSENGER]

از نظر قرآن انبيا،شهدا،صدّيقان(راستگويان در عمل و گفتار) و صالحان از بهترين دوستان به شمار مى روند . (نساء/69)

ساير ويژگى هايى که بايد در دوستى مراعات شود،عبارتند از :
1- از دوستى با دشمنان خداو رسول(صلى الله عليه وآله) پرهيز کنيم . (مجادله /22 ; ممتحنه /9 ،.. .)
2- کسانى که دين ما را مورد تمسخر قرار مى دهند ، براى دوستى انتخاب نکنيم . (مائده /57)
3- دوستانى انتخاب نکنيم که باعث انحراف و جهنمى شدن ما مى شوند . (فرقان /28)
4- کسى را براى دوستى انتخاب کنيم ، که در قيامت و بهشت با ما باشد ; افراد پرهيزگار را انتخاب کنيم . (زخرف /67)

خلاصه:

با دوستان خدا که:
نيکوکاران (آل عمران /134)
پرهيزگاران (آل عمران /76)
شکيبايان (آل عمران /146)
توکّل کنندگان به خدا (آل عمران /159)
پاکان (بقره /222)
عدالت پيشگان (مائده /42)
.. . هستند ، دوست شويم

و کسانى که خدا آنها را دوست ندارد :
ستمکاران (بقره /57)
فسادکنندگان (مائده /64)
خيانتکاران (انفال /58)
گردن کشان (نحل /23)
اسراف کنندگان (اعراف /31)
.. . هستند ، براى دوستى انتخاب نکنيم .

[فرید]

احادیث بسیاری در این زمینه داریم که می فرمایند :

همنشین خوب از تنهایی بهتر و تنهایی از همنشین بد بهتر است.

[nasim.h]

""امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:
بهترین دوست من،آن است که عیب هایم را به من بگوید.

آینه چون عیب تو بنمود راست / خود شکن آینه شکستن خطاست ""

امام می فرمایند: بهترین دوست من کسی است که عیبهای مرا به من هدیه کند.
حواسمون باشه که اگر میخواهیم دوست خوبی برای دوستانمون باشیم باید عیبهای اونها رو بهشون هدیه کنیم نه اینکه به اونها بگوییم .
منظورم اینکه ما برای هدیه دادن به دیگران یک ورقه کادو زیبا میخریم و سعی میکنیم به بهترین شکل اون کادو رو تزئیین کنیم تا دوست ما از گرفتن و نگاه کردن به اون کادو لذت ببره .پس عیبهای دوستمون هم باید به همین شیفه به دوستمون هدیه کنیم و مراقب الفاظ و کلماتمون باشیم که اینها همون ورق کادوی هستن که ما ازشون استفاده میکنیم.
من یکبار در این کار اشتباه کردم برای همین گفتم تا شما اشتباه من و تکرار نکنید.

[mohammad reza]

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام
بهترین ویژگی دوست از منظر رسول‌الله(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)
خبرگزاری فارس: رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در خصوص اثرات نگاه می‌فرماید: نگاه بد، تیری از تیرهای مسموم شیطان است که هر کس از ترس خدا چشم خود را فرو بندد، خداوند به او ایمانی می‌دهد که از درون خویش شیرینی و مزه آن را احساس می‌کند.



حجت‌الاسلام قرائتی:

* نگاه و آداب نگاه کردن

«قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِکَ أَزْکَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ»

به مردان مومن بگو: از بعضی نگاه‌های خود (نگاه‌های غیرمجاز) چشم‌پوشی کنند و دامن خود را حفظ کنند. این برای پاک‌تر ماندن آنان بهتر است، خداوند به آنچه انجام می‌دهند، آگاه است.

- حضرت علی (علیه السلام) فرمود: «أول نظرة إلى المرأة فلا تتبعوها بنظرة أخرى و احذروا الفتنة»، نگاه اول مانعی ندارد؛ ولی ادامه نگاه اشکال دارد؛ زیرا سبب فتنه می‌شود.

- در حدیثی می‌خوانیم: تمام چشم‌ها در قیامت گریان است مگر سه چشم؛ چشمی که از ترس خدا بگرید و چشمی که از گناه بسته شود و چشمی که در راه خدا بیدار بماند.

-در «صحیح بخاری» می‌خوانیم که پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمودند: جلو راه مردم ننشینید، مردم گفتند: ما ناچاریم از نشستن فرمود: پس حق آن را ادا کنید،

پرسیدند: حق آن چیست؟، فرمود: «غَضّ البَصر و کَفّ الاَذی و رَدّ الاسلام والامر بالمعروف والنهی عن المنکر»، ترک چشم چرانی و مردم آزاری، جواب دادن به سلام دیگران، امر به معروف و نهی از منکر.

-حضرت عیسی(علیه السلام) فرمود: از نگاه به نامحرم بپرهیزید که بذر شهوت را در دل می‌نشاند و همین برای دچار شدن انسان به فتنه کافی است.

- حضرت علی(علیه السلام) فرمود: «العین رائد القلب»، چشم، دل را به دنبال خود می‌کشد، «العین مصائد الشیطان» چشم، قلّاب شیطان و چشم‌پوشی بهترین راه دوری از شهوات است.

- پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «النَظَر سهم مسموم مِن سهام البلیس فمن ترکها خوفاً من الله اعطاه الله ایماناً یجد حلاوة فی قلبه»، نگاه بد تیری از تیرهای مسموم شیطان است که هر کس از ترس خدا چشم خود را فرو بندد، خداوند به او ایمانی می‌دهد که از درون خویش شیرینی و مزه آن را احساس می‌کند.

-پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: هر کس چشم خود را از حرام پر کند، در قیامت چشم او از آتش پر خواهد شد، مگر اینکه توبه کند.

*آیین دوست‌یابی

«وَیَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلًا، یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا، لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِی وَکَانَ الشَّیْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا»

و روزی که ستمکار (مشرک) دو دست خود را (از روی حسرت) به دندان می‌گزد و می‌گوید: ای کاش با پیامبر همراه می‌شدم، ای وای بر من! کاش فلانی را دوست خود نمی‌گرفتم، رفیق من بعد از آن که حق از طرف خدا برای من آمد، مرا گمراه ساخت و شیطان هنگام امید انسان را رها می‌کند.

-اسلام برای دوستی و انتخاب دوست، سفارش‌های زیادی دارد و دوستی با افرادی را تشویق و از دوستی با افرادی نهی کرده است. برخی از عنوان‌های فرعی موضوع «دوست و دوستی» به این شرح است:

راه‌های شناخت دوست، مرزهای دوستی، ادامه‌ دوستی، قطع دوستی، انگیزه‌های دوستی، آداب معاشرت با دوستان و حقوق دوست که برای هر یک آیات و روایات بسیاری است و ما به گوشه‌ای از آنها اشاره می‌کنیم:

-اگر در شناخت کسی به تردید افتادید، به دوستانش بنگرید که چه افرادی هستند «فَانظُرُوا اِلی خُلَطائِهِ»

-تنهایی، از رفیق بد بهتر است.

-از پیامبر (علیه السلام) پرسیدند: بهترین دوست کیست؟ فرمود: کسی که دیدارش شما را به یاد خدا بیندازد و گفتارش به علم شما بیفزاید و کردارش یاد قیامت را در شما زنده کند.

-حضرت علی (علیه السلام) فرمود: هنگامی که قدرتت از بین رفت، رفقای واقعی تو از دشمنان شناخته می‌شوند.

-حضرت علی (علیه السلام) فرمود: رفیق خوب، بهترین فامیل است.

-در حدیت آمده است: دوستت را در مورد غضب، درهم، دینار و مسافرت آزمایش کن، اگر در این آزمایش‌ها موفق شد، دوست خوبی است.
صلوات
یا الله

[احیاء]

دوستی در نهج البلاغه

«هر که دوستی ندارد، همانند انسانی است که مهم ترین اعضای خود را از دست داده است» (غرر الحکم، ج 2، ص 723)

«ناتوان ترین مردم کسی است که نتواند دوستی برای خود انتخاب کند و ناتوان تر کسی که دوستی را که به دست آورده، از دست بدهد». (نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، حکمت 12)

«در برگزیدن دوستان، آزمایش را مقدم بدار»(غرر الحکم، ج 2، ص 541)
«کسی که پس از آزمایش صحیح، شخصی را برای دوستی برگزیند، رفاقتش پایدار و دوستی اش استوار خواهد ماند».(غرر الحکم، ج 2، ص 695)

«کسی که (در آزمایش حساب شده) از دوست خود، اطمینان و استقامت در دین و درستی در راه و رسم زندگی ببیند، دیگر نباید به سخنان این و آن توجه کند».(نهج البلاغه، خطبه 141)

[احیاء]

دوست، کسی است که تو را با جانش نگه دارد و بر مال و فرزندان و خاندانش برگزیند» (غررالحکم، ج 1، ص 89)

«رفیق، خوب نیست، مگر کسی که در مواقع تهی دستی و در غیاب و حتی پس از مرگ نیز دوست خود را یاری و اسرار او را حفظ کند» (نهج البلاغه، حکمت 129)

«دوستدار تو، تو را از بدی باز می دارد» (غرر الحکم، ج 2، ص 613)

«هر کس عیب های تو را بر تو آشکار سازد، دوست تو است» (غرر الحکم، ج 2، ص 641)

«با چاپلوس رفاقت نکن که او با چرب زبانی، تو را اغفال می کند و کار نادرست را در نظرت درست جلوه می دهد» (نهج البلاغه، حکمت 293)

«از دوستی با دروغگو بپرهیز ؛ زیرا دروغگو چون سراب است، دور را نزدیک و نزدیک را دور می نماید» (نهج البلاغه، حکمت 38)

«از دوستی با افراد فاسد بپرهیز که بدی و زشتی شان همیشگی است» (نهج البلاغه، نامه 69)

«از دوستی با نادان بپرهیز؛ زیرا می خواهد به تو نفعی برساند، ولی زیان می رساند» (نهج البلاغه، حکمت 38)

[nasim.h]

حدیث (1) لقمان حكيم عليه السلام :

يا بُنَىَّ لاتَعدُ بَعدَ تَقوَى اللّه مِن اَن تَتَّخِذَ صاحِبا صالِحا؛

فرزندم! بعد از تقواى الهى، از گرفتن دوستِ شايسته نگذر.

الاخوان، ص 110، ح 25

حدیث (2) امام على عليه السلام :

خَيرُ اِخوانِكَ مَن دَعاكَ اِلى صِدقِ المَقالِ بِصِدقِ مَقالِهِ وَ نَدَبَكَ اِلى اَفضَلِ العمالِ بِحُسنِ اَعمالِهِ؛

بهترين برادرانت (دوستانت)، كسى است كه با راستگويى اش تو را به راستگويى دعوت كند و با اعمال نيك خود، تو را به بهترين اعمال برانگيزد.

غررالحكم، ح 5022

حدیث (3) پيامبر صلى الله عليه و آله :

مَن اَرادَ اللّه بِهِ خَيرا رَزَقَهُ اللّه خَليلاً صالحِا؛

هر كس كه خداوند براى او خير بخواهد، دوستى شايسته نصيب وى خواهد نمود.

نهج الفصاحه، ح 3064

حدیث (4) لقمان حكيم رحمه الله :

يا بُنَىَّ اتَّخِذ أَلفَ صَديقٍ وَأَلفٌ قَليلٌ وَلاتَتَّخِذ عَدُوّا واحِدا وَالواحِدُ كَثيرٌ؛

فرزندم هزار دوست بگير كه هزار دوست هم كم است و يك دشمن مگير كه يك دشمن هم زياد است.

بحارالأنوارف ج13، ص413، ح4

حدیث (5)

رسول اكرم صلى الله عليه و آله :

اَلجَليسُ الصّالِحُ خَيرٌ مِنَ الوَحدَةِ، وَالوَحدَةُ خَيرٌ مِن جَليسِ السّوءِ؛
هم نشين خوب، از تنهايى بهتر است و تنهايى از هم نشين بد بهتر است.

امالى طوسى، ج1، ص535، ح1162

حدیث (6)

امام على عليه السلام :

مَن لَم يُقَدِّم فِى اتِّخاذِ الإِخوانِ الاِعتِبارَ دَفَعَهُ الاِغتِرارُ إِلى صُحبَةِ الفُجّارِ؛
هر كس در انتخاب برادران (دوستان) امتحان را مقدم ندارد، فريب خوردگى او را به مصاحبت با بدكاران مى كشاند.

غررالحكم، ج5، ص398ف ح8922

حدیث (7)

امام على عليه السلام :

خَيرُ إخوانِكَ مَن دَعاكَ إلى صِدقِ المَقالِ بِصِدقِ مَقالِهِ وَ نَدَبَكَ إِلى أَفضَلِ العمالِ بِحُسنِ أعمالِهِ؛
بهترين برادرانت (دوستت)، كسى است كه با راستگويى اش تو را به راستگويى بخواند و با اعمال نيك خود، تو را به بهترين اعمال برانگيزد.

غررالحكم، ج3، ص434، ح5022

حدیث (8) امام صادق عليه السلام :

لا يَنبَغى لِلمَرءِ المُسلِمِ أَن يُواخىَ الفاجِرَ وَلاَ الحمَقَ وَلاَ الكَذَّابَ؛
سزاوار نيست كه مسلمان با بدكار و احمق و دروغگو رفاقت كند.

كافى، ج2، ص640، ح3

حدیث (9) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :

ثَلاثَةٌ تُخلِصُ المَوَدَّةَ: إِهداءُ العَيبِ، وَحِفظُ الغَيبِ، وَالمَعونَةُ فِى الشِّدَّةِ؛
سه چيز دوستى را يكرنگ مى سازد: هديه كردن عيب هاى يكديگر، در غيبت دوست پاس خاطر او را داشتن و بدگويى نكردن و يارى رساندن در سختى.

تنبيه الخواطر، ج2، ص121

حدیث (10) امام على عليه السلام :

اَلصَّديقُ مَن كانَ ناهيا عَنِ الظُّلمِ وَالعُدوانِ مُعينا عَلَى البِرِّ وَالحسانِ؛
دوست، كسى است كه از ظلم و تجاوزگرى باز دارد و بر انجام خوبى و نيكى يارى كند.

غررالحكم، ج2، ص128، ح2078

حدیث (11) امام على عليه السلام :

وَابذُل ... لِلعامَّةِ بِشرَكَ وَمَحَبَّتَكَ وَلِعَدُوِّكَ عَدلَكَ وَإِنصافَكَ ... ؛
گشاده رويى و دوستى ات را براى عموم مردم و عدالت و انصافت را براى دشمنت بكار گير.

خصال، ص147، ح178

حدیث (12) امام على عليه السلام :

حُسنُ الخلاقِ يُدِّرُ الرزاقَ وَيونِسَ الرِّفاقَ؛
خوش اخلاقى روزى ها را زياد مى كند و ميان دوستان انس و الفت پديد مى آورد.

نهج الفصاحه، ح 781

حدیث (13) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :

لاتَزالُ اُمَّتى بِخَيرٍ ما تَحابّوا وَتَهادَوا وَأَدَّوُا المانَةَ؛
امّت من تا هنگامى كه يكديگر را دوست بدارند، به يكديگر هديه دهند و امانتدارى كنند، در خير و خوبى خواهند بود.

عيون اخبار الرضا، ج1، ص32، ح25

حدیث (14)
امام على علیه السلام:

اَلكَـيِّسُ صَديقُهُ الحَقُّ وَ عَدُوُّهُ الباطِلُ؛[sup]
[/sup] انسان زيرك، دوستش حق است و دشمنش باطل.

غررالحكم، ح 1524

حدیث (15) امام صادق عليه‏السلام :

مَن غَضِبَ عَلَيكَ ثَلاثَ مَرّاتٍ وَلَم يَقُل فيكَ سوءا فَاتَّخِذهُ لِنَفسكَ خَليلاً؛
هر كس سه بار بر تو خشم گرفت ولى به تو بد نگفت، او را براى خود به دوستى انتخاب كن.

معدن الجواهر، ص 34

حدیث (16) امام علی علیه السلام:

إِذَا
ا
ختَشَمَ المُومِن أَخَاهُ فَقَد فَارقَهُ ؛
به خشم درآوردن و شرمنده ساختن دوست، مقدمه جدایی از اوست.

محاضرات، ج2، ص28

حدیث (17) امام علی علیه السلام:

اَعجَزُ النَّاسِ مَن عَجَزَ عَنِ اکتِسابِ الاِخوَانِ، وَاَعجَزُ مِنهُ مَن ضَّیعَ مَن ظَفِرَ بِهِ مِنهُم؛
عاجز ترین مردم کسی است که از بدست آوردن دوست عاجز بماند و از او عاجزتر کسی است که دوستان بدست آورده را از دست بدهد.

الامالی، ص 110

حدیث (18) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :

يا عَلىُّ... لاتُصادِق آكِلَ الرِّبا فَإِنَّهُ يُبارِزُ اللّه لأَِنَّ اللّه تَعالى قالَ: (فَإِن لَم تَفعَلوا فَذَنوا بِحَربٍ مِنَ اللّه وَرَسولِهِ)؛

اى على: با رباخوار رفاقت نكن، زيرا او با خداوند به مبارزه برخواسته، چون خداوند متعال مى فرمايد: «اگر دست از رباخوارى برنداشتيد پس به خدا و رسولش اعلان جنگ دهيد».

ميراث حديث شيعه، ج 2، ص 46، ح 189

حدیث (
19
)

امام على عليه‏السلام :

اَلكَـيِّسُ صَديقُهُ الحَقُّ وَ عَدُوُّهُ الباطِلُ؛

انسان زيرك، دوستش حق است و دشمنش باطل.

غررالحكم، ح 1524

حدیث (20) امام على عليه‏السلام :

جَليسُ الخَيرِ نِعمَةٌ، جَليسُ الشَّرِّ نِقمَةٌ؛

همنشين خوب نعمت و همنشين بد، بلا و مصيبت است.

غررالحكم، ح4719 و 4720

حدیث (21) امام على عليه‏ السلام :

قارِن اَهلَ الخَيرِ تَكُن مِنهُم وَ بايِن اَهلَ الشَّرِّ تَبِن عَنهُم؛

با خوبان معاشرت كن تا از آنان باشى و از بدان دورى كن تا از آنان نباشى.

نهج البلاغه، نامه 31

حدیث (
22
) امام على عليه‏السلام :

لا تَصفُو الخِلَّةُ مَعَ غَيرِ اَديبٍ ؛

دوستى با شخص بى‏ادب ، صميمانه نخواهد شد.

بحار الأنوار، ج 67، ص 400، ح 73

حدیث (23) امام صادق عليه‏السلام :

اَدَّبَنى اَبى عليه‏السلام بِثَلاثٍ ... ونَهانى عَن ثَلاثٍ : قالَ لى : يا بُنَىَّ مَن يَصحَب صاحِبَ السّوءِ لا يَسلَم وَ مَن لا يُقَـيِّد اَ لفاظَهُ يَندَم ، وَ مَن يَدخُل مَداخِلَ السَّوءِ يُتَّهَم... وَ نَهانى اَن اُصاحِبَ حِاسِدَ نِعمَةٍ وَ شامِتا بِمُصيبَةٍ ، اَو حامِلَ نَميمَةٍ ؛

پدرم عليه‏السلام مرا به سه چيز ادب آموخت و از سه چيز نهى‏ام فرمود . سه نكته ادب اين بود كه فرمود : فرزندم! هركس با دوست بد بنشيند ، سالم نمى‏ماند و هر كس گفتارش را كنترل نكند ، پشيمان مى‏شود ، و هر كس به جايگاه‏هاى بد وارد شود ، مورد بدگمانى قرار مى‏گيرد (زير سؤال مى‏رود) و آن سه چيز كه مرا از آن نهى فرمود: دوستى با كسى كه چشم ديدن نعمت كسى را ندارد، و با كسى كه از مصيبت ديگران شاد مى‏شود و با سخن‏چين.

نهج البلاغه ، حكمت 73

حدیث (24) امام على عليه‏ السلام :

عَوِّد لِسانَكَ لينَ الكَلامِ وَ بَذلَ السَّلامِ، يَكثُر مُحِبّوكَ وَ يَقِلَّ مُبغِضوكَ؛

زبان خود را به نرمگويى و سلام كردن عادت ده، تا دوستانت زياد و دشمنانت كم شوند.

غررالحكم، ح 6231

حدیث (25) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :

ألمَرءُ عَلَی دین خَلیلِهِ فَلیَنظُر أحَدُکُم مَن یُخالِلُ.
آدمی بر آیین دوست خود است پس بنگرید با که دوستی می کنید.

بحارالانوار ج71 ص19

حدیث (
26
) امام جواد علیه السلام فرمودند:

اِیاکَ وَ مصاحِبَةَ الشِّریرِ ، فَاِنَّهُ کالسَّیفِ المَسلولِ یُحسِنُ مَنظَرَه وَ یَقبَحُ اَثَره
؛

از همراهی و رفاقت با آدم شرور بپرهیز ،زیرا که او مانند شمشیر برهنه است که ظاهرش نیکو و اثرش زشت است.

مسندالامام الجواد،

ص243

حدیث (27) امام صادق علیه السلام:

لا تُشـاوِر اَحمَق وَ لا تَستَعِنَّ بَکَذّابٍ وَ لا تَثق بِمَوَدَهِ مُلُوک؛

با احمق مشورت نکن و از دروغگو یارى مجو و به دوستى زمامداران اعتماد مکن.

تحف العقول،ص316

حدیث (28) امام رضا علیه السلام:

صدیقُ کلُّ امرئٍ عَقلُهُ و عَدُوُّهُ جَهلُهُ؛

دوست هرکسی عقل اوست و دشمن هر کس نادانی اوست.

جهاد النفس، ح82

حدیث (29) امام علی علیه السلام:

لا یکونُ الصَّدیقُ صَدیقاً حَتى یَحفَظُ اَخاهُ فى ثَلاثٍ:فى نکبَتِه وَ غَیبَتِه وَ وَفاتِه؛

دوست اگر در سه مورد دوستش را حمایت نکند دوست نیست:در شدت و گرفتارى او ، در غیبت وى و پس از مرگش.

(نهج البلاغه)

حدیث (30) امام محمد باقر علیه السلام:

اِعرِف المَودَّهَ فِی قَلبِ اَخیکَ بِما لَه فِی قَلبِکَ؛

دوستی قلبی برادرت را از اندازه دوستی قلبی خودت نسبت به او بفهم.

(تحف العقول ، ص 304)

حدیث (3
1
) پیامبر اکر م (صلی الله علیه وآله ):

اِختَبِرُوا النّاسَ بِأخدانِهِم فَإنَّما يُخادِنُ الرَّجُلُ مَن يُعجِبُهُ نَحوُهُ؛

مردم را به دوستانشان بيازماييد؛ زيرا آدمى با كسى كه از رفتارش خوشش بيايد، دوستى مى‏كند.

(تنبيه الخواطر، ج 2، ص 249)

حدیث (32) امام علی (علیه السلام):

اُبذُل لِصَدیقِکَ کُلَّ المَوَدَّةِ وَ لاتَبذُل لَهُ کُلَّ الطُّمانینَهِ.
هر چه محبت داری نثار دوستت کن امّا هر چه اطمینان داری به پای او مریز.

بحارالانوار ج71 ص16

حدیث (3
3
) امام علی (علیه السلام): فِي الضَّيقِ يَتَبَيَّنُ حُسنُ مُواساةِ الرَّفِيقِ

خوب يارى رساندن به دوست، در تنگنا آشكار مى‏شود.

ميزان الحكمه، ح 7370

حدیث (
34
) امام عسكرى(سلام الله عليه):

خَيرُ إخوانِكَ مَن نَسِيَ ذَنبَكَ، وذَكَرَ إحسانَكَ إلَيهِ.

بهترين برادر تو آن كسى است كه گناه و خطاى تو را به خود، فراموش كند.

ميزان الحكمة: ح 288

[علی امینی]

بسم الله الرحمن الرحییم هست کلید در گنج حکیم

دوستان عزیز،سلام
از حضور شما اربابان سوالی داشتم در واقع می خواستم نظرهایتان را درباره ی موضوع زیر بدانم که:

دوست خوب چگونه است؟
چگونه بر دوستان تاثیر گذاریم؟
چقدر از دوستان تاثیر پذیریم؟

الله یار و نگهدارتون

[میلاد.م]

بسم الله
.
.
تاپیک زیر کمکتون میکنه ان شاء الله.:

ویژگیهای دوست خوب و بد از منظر آیات و روایات
.
.

--------------------------------------------- -------------------------------------------------- --------------------------------------------

.

.

امام حسن مجتبی(علیه السلام) در بستر بیماری بود و پس از آن مسمومیت که به شهادتش منجر شد، در دیداری که جُناده (از اصحاب وی) با حضرت داشت، امام چنین توصیه فرمود:

.

با کسی همنشینی و مصاحبت و دوستی کن که:

.

1ـ هرگاه با او همنشین شدی، مایه آراستگی تو باشد،

2ـ آنگاه که خدمتش کنی، تو را نگهبان باشد،

3ـ هرگاه از او یاری خواستی، کمکت کند،

4ـ اگر سخنی گفتی، تو را تصدیق کند،

5ـ اگر (بر دشمن) حمله بردی، قدرت وصولت تو را بیفزاید،

6ـ اگر دستت را به فضل و نیکی دراز کردی، او هم دست، پیش آورد،

7ـ اگر در تو (و زندگیت) رخنه ای پدید آمد، آن را برطرف سازد،

8ـ اگر از تو نیکی دید، آن را در شمار و حساب آورد،

9ـ اگر چیزی از او طلبیدی، عطا کند،

10ـ و اگر تو ساکت بودی (و چیزی نخواستی) او آغاز کند (و نیازت را برطرف سازد).

.

بحارالانوار، ج44، ص139

[میثاق]

بسم الله الرحمن الرحیم

دوستی با افرادی که خصوصیات زیر رو دارن ممنوع!

همانند کسی که راه پر خطر و منتهی به دره و سقوط را می شناسد و به رهروان هشدار می دهد که مواظب کمین ها،گردنه ها،پرتگاهها و غارتگران باشند،امام علی(علیه السلام) هشدار دهنده در سر راه زندگی است،تا انسانها از رهگذر دوستان ناباب،به درّه نیفتند و در اثر غفلت از خطرها و لغزشگاهها،به سقوط کشیده نشود.

باید به جهان،رفیق فهمیده گرفت

هم صحبت مشفق و جهاندیده گرفت

هرگزخردش به دوستی نپسندد

آن کس که رفیق ناپسندیده گرفت

و این دوست ناپسند کیست که باید از او حذر کرد؟
و ویژگی آنان که شایسته ی دوستی نیستند،چیست؟

از سخنان حضرت علی(علیه السلام) بهره می گیریم و کسانی را که از دوستی با آنان نهی شده است،می شناسیم:

1- کوته فکران بدکار
افراد سست اندیشه،جاهل و کوته فکر،به خصوص اگر از نظر عمل و رفتار هم اهل خلاف و زشت کاری باشند،شایسته ی دوستی نیستند،چون همنشینان را به وادی جهالت و فساد می کشند.
امام علی(علیه السلام) می فرماید:
«وَ احذَر صَحابَةَ مَن یَفیلُ رأیُهُ و یُنکَرُ عَمَلُهُ:
از همنشینی با کسی بپرهیز که اندیشه اش سست و ضعیف،و کارش زشت و ناپسند است».1

2- فاسقان گنهکار
آنان که لاابالی و تبهکار و اهل معصیت و خلاف اند،دیگران را هم به راه گناه می کشند،تا شریک جرم و همراه برای خود داشته باشند.مثل پرهیزی که از مبتلایان به بیماریهای واگیردار داریم،
باید از دوستی با اهل فسق و فجور بپرهیزیم،چون آلودگی آنان دامن ما را هم می گیرد و بدنامی برای ما به بار می آورد.
امام علی(علیه السلام) می فرماید:
«اِیّاکَ و مُصاحَبَةَ الفُسّاقِ،فَاِنّ الشَّرَّ بالشَّرِّ مُلحَقٌ:
از مصاحبت و دوستی با فاسقان بپرهیز،چرا که بدی به بدی می پیوندد».2

در کلام دیگری،آن حضرت می فرماید:
«ایّاکَ وَ مَصادقةَ الفاجِر فانّه یَبیعُکَ بالتّافِهِ:
از دوستی با فاجر حذر کن،چون تو را به بهای اندک می فروشد».3

3- احمق
احمق،کسی است که نابخرد است و کارهایش عاقلانه نیست،حرفهای سفیهانه می زند و درک و شعور ندارد.
امام درباره ی پرهیز از دوستی با چنین کسی می فرماید:
«اِیّاکَ و مُصادَقَةَ الأحمقِ،فَاِنَّهُ یُریدُ اَن یَنفَعَکَ فَیَضُرَّکَ:
از دوستی با احمق و نادان بر حذر باش،چرا که او می خواهد به تو سود برساند،امّا [به خاطر حماقتش] به تو زیان می رساند».4

در حکایات و ادبیات فارسی،ماجرای «دوستی خاله خرسه»،مصداقی روشن بر همین گونه ضرر زدنها از سوی دوستی های احمقانه است.

امام علی(علیه السلام) در سخنی دیگر با تعبیر«مائق» از این گونه افراد یاد کرده،می فرماید:
«با بی خرد و احمق همنشین مباش،چرا که کار خودش را در نظر تو زیبا جلوه می دهد و دوست دارد تو هم مانند او باشی».5

ترک دوستی با نابخردان،دستاورد مهمّی دارد و با پیوند با خردمندان برابری می کند.آن حضرت،برای آنکه قطع رابطه کنندگان با افراد جاهل،احساس زیان نکنند،در فایده ی این کار می فرماید:
«قَطیعةُ الجاهِلِ تَعدِلُ صِلَةَ العاقِل:
گسستن از نادان،برابر پیوند با خردمند است».6

با بدان کم نشین،که صحبت بد

گرچه پاکی،تو را پلید کند

آفتاب بدین بزرگی را

پاره ای ابر،ناپدید کند

4- بخیل
افراد تنگ نظر و بخیل،همیشه از خیررسانی به دیگران مضایقه می کنند و بهره ای به مردم نمی رسانند.از این رو،دوستی با آنان بیهوده و زیانبار است.کلام حضرت درباره ی نهی از دوستی با بخیلان چنین است:
«وَ اِیّاکَ و مُصادَقَةَ البَخیلِ،فَاِنّهُ یَقعُدُ عَنکَ اَحوَجَ ما تَکُونُ الیه:
از دوستی با بخیل بپرهیز،چون او در سخت ترین شرایط نیازمندی تو،از کمک رسانی به تو دریغ می ورزد».7

5- دروغگو
کسی که از دیگران نزد شما دروغ می گوید،از شما هم نزد دیگران دروغ خواهد گفت.بر دروغگو نمی توان اعتنا کرد،چرا که نه گفتارش پایه و اساسی دارد،نه رفتارش.
به تعبیر امام علی(علیه السلام) دروغگو یک فریبکار است:
«اِیّاکَ و مُصادَقَةَ الکذّابِ،فاِنَّهُ کالسَّرابِ،یُقَرِّبُ عَلیکَ البَعیدَ،و یُبَعِّدُ عَلیکَ القریبَ:
از دوستی با دروغگو پرهیز کن،چرا که او مانند «سراب» (آب نما) است.دور را در نظر تو نزدیک جلوه می دهد و نزدیک را در نظرت دور نشان می دهد».8

و چه زیانی برای انسان بیشتر از دوستی با این گونه افراد،که دوستان خود را در دامن یک سراب فریبنده می افکنند،تا حقایق جهان و واقعیتهای اطراف خود را نشناسند.به هیچ حرف دروغگو نمی توان اطمینان کرد،چون با مردم یکرو و صادق نیست و آنان را به اشتباه می اندازد.
«ای جان فدای آن که دل اش با زبان یکی است».

به قول حافظ:
نخست موعظه پیر می فروش این است
که از مصاحب ناجنس،احتراز کنید

6- متّهم
از آنجا که مبنای قضاوت نسبت به اشخاص،دوستان و همنشینان آنهاست،دوستی با افراد مورد تهمت(متهم بودن به کفر،نفاق،فساد اخلاقی،بی دینی،ناتوانی و...) به همنشینان آنان هم سرایت کرده،دامنگیرشان می شود.به تعبیر آن حضرت:
«الصّاحِبُ مُعتَبَرٌ بصاحِبه:
دوست را با دوستش می سنجند».9

بنابراین،از نشست و برخاست و رفاقت با افراد متّهم نیز باید حذر کرد.
امام علی(علیه السلام) می فرماید:
«لاخیرَ فی مُعینٍ مَهینٍ،وَ لافی صَدیقٍ ظَنینٍ:
خیری در یاور خوار و خوارکننده و در دوستِ متّهم و مورد بدگمانی نیست».10

7- دشمن دوست
وقتی با کسی دوست هستیم،دوستان او دوستان ما به شمار می روند و دشمنانش دشمنانمان.این حقیقت در کلام علی(علیه السلام) این گونه آمده است:دوستان تو سه گروه اند،دشمنانت نیز سه گروه.

دوستانِ تو عبارت اند از:
1- دوست خودت
2- دوستِ دوستت
3- دشمنِ دشمنت؛

و دشمنان تو عبارت اند از:
1- دشمن خودت
2- دشمن دوستت
3- دوستِ دشمنت.11

بر اساس این تقسیم بندی،دشمن دوست ما هم دشمن به شمار می رود و با هم نباید دوستی کرد.درباره ی این نکته و دلیل پرهیز از این دوستی،امیرمؤمنان(علیه السلام) می فرماید:
لاتَتَّخِذَنَّ عَدُوَّ صَدیقِکَ صَدیقاً فَتُعادِیَ صَدیقَکَ:
دشمن دوستت را دوست نگیر،که با این کار،با دوستت دشمنی می کنی».12

8- افراد بی خیال
از ویژگی های دوست خوب،همدردی و غمخواری و کمک به دوست در شرایط دشوار و نیاز به مساعدت است.آنان که در گرفتاری ها به فکر دوست نیستند و اصلاً برایشان مهم نیست که دوستشان در چه وضعی است،شایسته ی دوستی نیستند.
حضرت علی(علیه السلام) پا را فراتر گذاشته و اینان را «دشمن» می داند و می فرماید:
«مَن لَم یُبالِکَ فَهُوَ عَدُوُّک:
کسی که به فکر تو نیست و به تو اهمیّتی نمی دهد،او دشمن توست».13

در عالم دوستی و محبّت،شناخت دوست از دشمن بسیار مهم است و کسی که دوست واقعی خود را از دشمنِ دوست نما نشناسد،هم فریب می خورد،هم زیان می بیند.

ای بسا ابلیس آدم رو که هست

پس به هر دستی نباید داد دست

-=-=-=-=-=-=-=-

پی نوشت ها
1- نهج البلاغه،نامه 69.
2- نهج البلاغه،نامه 69.
3- همان،حکمت 38.
4- همان،حکمت 38.
5- همان،حکمت 293:«لاتَصحَبِ المائقَ،فانّه یُزیّنُ لک فِعلَهُ،وَ یَودُّ تکونَ مِثلَه».
6- نهج البلاغه،نامه 31.
7- همان،حکمت 38.
8- همان،حکمت 38.
9- نهج البلاغه،نامه 69.
10- همان،نامه 31.
11- نهج البلاغه،حکمت 295:«فَأصدِقاؤک:صَدیقُک،صَدیقُک،و صَدیقُ صدیقِک و عدوُّ عدوِّک...».
12- همان،نامه 31.
13- همان،نامه 31.
منبع : درسهایی از نهج البلاغه (4) – دوستی – جواد محدّثی.

[علی امینی]

[/font]اعتقاد بنده این است که دوست ودوستی واقعی را از روی چند چیز می توان شناخت:





1-اگر از جانب یکی به دیگری لطفی شد طرفمقابل در پی جبران آن باشد.2-دو طرف برای هم کم نگذارند.3-هوای همدیگر را داشته باشند.4-چو آینه عیب و خوبی یکدیگر را به طور مناسب به یکدیگربگویند.5-در جمع دیگری را سبک نکنند و اورا گرامی بدارند.6-...اما این را از من داشته باشیدکه:[b]خواهی که جهان در کف اقبال تو باشد[/i][b] خواهان کسی باش که خواهان تو باشد[/i][font=Times New Roman]