ویژگیهای دوست خوب و بد از منظر آیات و روایات

[MESSENGER]

از نظر قرآن انبيا،شهدا،صدّيقان(راستگويان در عمل و گفتار) و صالحان از بهترين دوستان به شمار مى روند . (نساء/69)

ساير ويژگى هايى که بايد در دوستى مراعات شود،عبارتند از :
1- از دوستى با دشمنان خداو رسول(صلى الله عليه وآله) پرهيز کنيم . (مجادله /22 ; ممتحنه /9 ،.. .)
2- کسانى که دين ما را مورد تمسخر قرار مى دهند ، براى دوستى انتخاب نکنيم . (مائده /57)
3- دوستانى انتخاب نکنيم که باعث انحراف و جهنمى شدن ما مى شوند . (فرقان /28)
4- کسى را براى دوستى انتخاب کنيم ، که در قيامت و بهشت با ما باشد ; افراد پرهيزگار را انتخاب کنيم . (زخرف /67)

خلاصه:

با دوستان خدا که:
نيکوکاران (آل عمران /134)
پرهيزگاران (آل عمران /76)
شکيبايان (آل عمران /146)
توکّل کنندگان به خدا (آل عمران /159)
پاکان (بقره /222)
عدالت پيشگان (مائده /42)
.. . هستند ، دوست شويم

و کسانى که خدا آنها را دوست ندارد :
ستمکاران (بقره /57)
فسادکنندگان (مائده /64)
خيانتکاران (انفال /58)
گردن کشان (نحل /23)
اسراف کنندگان (اعراف /31)
.. . هستند ، براى دوستى انتخاب نکنيم .

[علی امینی]

دوست تو کسی است که عیوب تو را به تو هدیه دهد.

[علی امینی]

خَيرُ اِخوانِكَ مَن دَعاكَ اِلى صِدقِ المَقالِ بِصِدقِ مَقالِهِ وَ نَدَبَكَ اِلى اَفضَلِ العمالِ بِحُسنِ اَعمالِهِ؛ بهترين برادرانت (دوستانت)، كسى است كه با راستگويى اش تو را به راستگويى دعوت كند و با اعمال نيك خود، تو را به بهترين اعمال برانگيزد. غررالحكم، ح 5022

[SAViOR]

از سخنان حضرت علی(علیه السلام) بهره می گیریم و کسانی را که از دوستی با آنان نهی شده است،می شناسیم:


1- کوته فکران بدکار
افراد سست اندیشه،جاهل و کوته فکر،به خصوص اگر از نظر عمل و رفتار هم اهل خلاف و زشت کاری باشند،شایسته ی دوستی نیستند،چون همنشینان را به وادی جهالت و فساد می کشند.امام علی(علیه السلام) می فرماید:«وَ احذَر صَحابَةَ مَن یَفیلُ رأیُهُ و یُنکَرُ عَمَلُهُ:از همنشینی با کسی بپرهیز که اندیشه اش سست و ضعیف،و کارش زشت و ناپسند است».1

2- فاسقان گنهکار
آنان که لاابالی و تبهکار و اهل معصیت و خلاف اند،دیگران را هم به راه گناه می کشند،تا شریک جرم و همراه برای خود داشته باشند.مثل پرهیزی که از مبتلایان به بیماریهای واگیردار داریم،باید از دوستی با اهل فسق و فجور بپرهیزیم،چون آلودگی آنان دامن ما را هم می گیرد و بدنامی برای ما به بار می آورد.
امام علی(علیه السلام) می فرماید: از مصاحبت و دوستی با فاسقان بپرهیز،چرا که بدی به بدی می پیوندد».2
در کلام دیگری،آن حضرت می فرماید: از دوستی با فاجر حذر کن،چون تو را به بهای اندک می فروشد».3

3- احمق
احمق،کسی است که نابخرد است و کارهایش عاقلانه نیست،حرفهای سفیهانه می زند و درک و شعور ندارد.امام درباره ی پرهیز از دوستی با چنین کسی می فرماید:«اِیّاکَ و مُصادَقَةَ الأحمقِ،فَاِنَّهُ یُریدُ اَن یَنفَعَکَ فَیَضُرَّکَ:از دوستی با احمق و نادان بر حذر باش،چرا که او می خواهد به تو سود برساند،امّا [به خاطر حماقتش] به تو زیان می رساند».4

در حکایات و ادبیات فارسی،ماجرای «دوستی خاله خرسه»،مصداقی روشن بر همین گونه ضرر زدنها از سوی دوستی های احمقانه است.امام علی(علیه السلام) در سخنی دیگر با تعبیر«مائق» از این گونه افراد یاد کرده،می فرماید:«با بی خرد و احمق همنشین مباش،چرا که کار خودش را در نظر تو زیبا جلوه می دهد و دوست دارد تو هم مانند او باشی».5

ترک دوستی با نابخردان،دستاورد مهمّی دارد و با پیوند با خردمندان برابری می کند.آن حضرت،برای آنکه قطع رابطه کنندگان با افراد جاهل،احساس زیان نکنند،در فایده ی این کار می فرماید: گسستن از نادان،برابر پیوند با خردمند است».6

با بدان کم نشین،که صحبت بد / گرچه پاکی،تو را پلید کند
آفتاب بدین بزرگی را / پاره ای ابر،ناپدید کند

4- بخیل
افراد تنگ نظر و بخیل،همیشه از خیررسانی به دیگران مضایقه می کنند و بهره ای به مردم نمی رسانند.از این رو،دوستی با آنان بیهوده و زیانبار است.کلام حضرت درباره ی نهی از دوستی با بخیلان چنین است: از دوستی با بخیل بپرهیز،چون او در سخت ترین شرایط نیازمندی تو،از کمک رسانی به تو دریغ می ورزد».7

5- دروغگو
کسی که از دیگران نزد شما دروغ می گوید،از شما هم نزد دیگران دروغ خواهد گفت.بر دروغگو نمی توان اعتنا کرد،چرا که نه گفتارش پایه و اساسی دارد،نه رفتارش.به تعبیر امام علی(علیه السلام) دروغگو یک فریبکار است: از دوستی با دروغگو پرهیز کن،چرا که او مانند «سراب» (آب نما) است.دور را در نظر تو نزدیک جلوه می دهد و نزدیک را در نظرت دور نشان می دهد».8

و چه زیانی برای انسان بیشتر از دوستی با این گونه افراد،که دوستان خود را در دامن یک سراب فریبنده می افکنند،تا حقایق جهان و واقعیتهای اطراف خود را نشناسند.به هیچ حرف دروغگو نمی توان اطمینان کرد،چون با مردم یکرو و صادق نیست و آنان را به اشتباه می اندازد.
«ای جان فدای آن که دل اش با زبان یکی است».
به قول حافظ:
نخست موعظه پیر می فروش این است / که از مصاحب ناجنس،احتراز کنید

6- متّهم
از آنجا که مبنای قضاوت نسبت به اشخاص،دوستان و همنشینان آنهاست،دوستی با افراد مورد تهمت(متهم بودن به کفر،نفاق،فساد اخلاقی،بی دینی،ناتوانی و...) به همنشینان آنان هم سرایت کرده،دامنگیرشان می شود.به تعبیر آن حضرت: دوست را با دوستش می سنجند».9
بنابراین،از نشست و برخاست و رفاقت با افراد متّهم نیز باید حذر کرد.امام علی(علیه السلام) می فرماید: خیری در یاور خوار و خوارکننده و در دوستِ متّهم و مورد بدگمانی نیست».10

7- دشمن دوست
وقتی با کسی دوست هستیم،دوستان او دوستان ما به شمار می روند و دشمنانش دشمنانمان.این حقیقت در کلام علی(علیه السلام) این گونه آمده است:دوستان تو سه گروه اند،دشمنانت نیز سه گروه.دوستانِ تو عبارت اند از:
1- دوست خودت2- دوستِ دوستت 3- دشمنِ دشمنت؛
و دشمنان تو عبارت اند از:
1- دشمن خودت 2- دشمن دوستت 3- دوستِ دشمنت.11

بر اساس این تقسیم بندی،دشمن دوست ما هم دشمن به شمار می رود و با هم نباید دوستی کرد.درباره ی این نکته و دلیل پرهیز از این دوستی،امیرمؤمنان(علیه السلام) می فرماید:دشمن دوستت را دوست نگیر،که با این کار،با دوستت دشمنی می کنی».12

8- افراد بی خیال
از ویژگی های دوست خوب،همدردی و غمخواری و کمک به دوست در شرایط دشوار و نیاز به مساعدت است.آنان که در گرفتاری ها به فکر دوست نیستند و اصلاً برایشان مهم نیست که دوستشان در چه وضعی است،شایسته ی دوستی نیستند.حضرت علی(علیه السلام) پا را فراتر گذاشته و اینان را «دشمن» می داند و می فرماید: کسی که به فکر تو نیست و به تو اهمیّتی نمی دهد،او دشمن توست».13

در عالم دوستی و محبّت،شناخت دوست از دشمن بسیار مهم است و کسی که دوست واقعی خود را از دشمنِ دوست نما نشناسد،هم فریب می خورد،هم زیان می بیند.
ای بسا ابلیس آدم رو که هست/ پس به هر دستی نباید داد دست

دشمن شناسی از شناخت های بسیار لازم و مهم است،هر چند با بحث دوستی و دوست شناسی بی ارتباط نیست،امّا وارد این بحث نمی شویم و به همین اندازه درباره ی افراد نامناسب برای دوستی بسنده می کنیم.

پی نوشت ها
1- نهج البلاغه،نامه 69.-2- نهج البلاغه،نامه 69.-3- همان،حکمت 38.
4- همان،حکمت 38.-5- همان،حکمت 293:«لاتَصحَبِ المائقَ،فانّه یُزیّنُ لک فِعلَهُ،وَ یَودُّ تکونَ مِثلَه».-6- نهج البلاغه،نامه 31.-7- همان،حکمت 38.8- همان،حکمت 38.-9- نهج البلاغه،نامه 69.-10- همان،نامه 31.-11- نهج البلاغه،حکمت 295:«فَأصدِقاؤک:صَدیقُک،صَدیقُک،و صَدیقُ صدیقِک و عدوُّ عدوِّک...».-12- همان،نامه 31.-13- همان،نامه 31.-منبع : درسهایی از نهج البلاغه (4) – دوستی – جواد محدّثی.

[atlasweb]

""امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:

بهترین دوست من،آن است که عیب هایم را به من بگوید.

آینه چون عیب تو بنمود راست / خود شکن آینه شکستن خطاست ""

امام می فرمایند: بهترین دوست من کسی است که عیبهای مرا به من هدیه کند.

حواسمون باشه که اگر میخواهیم دوست خوبی برای دوستانمون باشیم باید عیبهای اونها رو بهشون هدیه کنیم نه اینکه به اونها بگوییم .

منظورم اینکه ما برای هدیه دادن به دیگران یک ورقه کادو زیبا میخریم و سعی میکنیم به بهترین شکل اون کادو رو تزئیین کنیم تا دوست ما از گرفتن و نگاه کردن به اون کادو لذت ببره .پس عیبهای دوستمون هم باید به همین شیفه به دوستمون هدیه کنیم و مراقب الفاظ و کلماتمون باشیم که اینها همون ورق کادوی هستن که ما ازشون استفاده میکنیم.

من یکبار در این کار اشتباه کردم برای همین گفتم تا شما اشتباه من و تکرار نکنید.

[as2017]

خیلی پست خوبی بود از نظر من دوست خوب کسی است که دوستش را از انجام کارهای بد و ناشایست تا جایی که توان دارد بازدارد و به انجام کارهای خوب و پسندیده تشویق نماید و رازدار باشد . دوستان صمیمی تاثیر خیلی زیادی بر عادات و خلق و خوی هم دارند که بعضا این دوستی ها می تواند باعث موفقیت و یا فلاکت دوست شود
ساخت سايت

[Hadith]

الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍوَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ