دکتر علی شریعتی کتاب جهتگیری طبقاتی اسلام

[mohammadz]

بنام خدا

سلام

توی این تایپک قصد معرفی کتاب بسیار ارزشمندی از دکتر علی شریعتی رو دارم که عنوانش هست جهتگیری طبقاتی اسلام. برای اینکه تایپک در حالتی فعال باقی بمونه هر روز چند صفحه از این کتاب رو قرار میدم تا دوستان علاقمند بتونن مطالعه کنن و نظر بدن.

.......* جبهه گیری حضرت امیر در اعراض از دنیا و مبارزه با دنیاگرایی و نیز مبارزه با تجمل، اشرافیت، پول پرستی، کنز و ... که ابوذر آنهمه بر آن تکیه میکند، مربوط به زمان عثمان است، یعنی زمانی که اصحاب تبدیل شده اند به یک طبقه جدید-همان چیزی که ما امروز خیلی خوب میفهمیم-طبقه جدیدی که از پولهای بارآورده و بادآورده که بنام جهاد و زکات و فی و انفال و ... زیر دست و پای دولت و دولتیها ریخته و از پستهای گردن کلفتی که بر اصحاب عرضه شده، برخوردار شده است: کسی که در مدینه خیمه ای داشته، اکنون حاکم ری، حاکم طوس، حاکم قاهره و فسطاط شده است و معلوم است که در همان کاخ ها و دم و دستگاهها زندگی میکند و همان آشپزی که برای فلان کنسیل رومی در فسطاط غذا درست می کرده اکنون مثلا برای عمروعاص کار می کند. عمروعاصی که در مدینه، در زمان پیغمبر آش جو میخورده، امروز در سفر کنسیل رومی غذا میخورد. در ایران هم همینطور، در سفره های ساسانی غذا می خورند. چنین گرایشی است که فریادهای علی را تنها گذاشته و دعوتهای حسین را نیز بی پاسخ گذاشته، برای اینکه مسلمانها روی "بخور" و "بزن" و "بچاپ" چهار اسبه می تاختند، آنهم تحت نام و توجیه دینی: "جهاد کردیم، غنیمت بدست آوردیم و خداوند به ما برکت داد".

زهدی که حضرت امیر بر آن تکیه میکند، یک زهد صوفیانه و راهبانه نیست، بلکه به همان معنای زهد امروزی است که روشنفکر مسئول آگاه انقلابی در جامعه بر آن تکیه می کند، یعنی نه بعنوان اینکه مثلا از غذای خوب بدم می آید و گناه دارد، بلکه باین خاطر که سبکبارتر و سبک سیرتر و آزادتر و بی وابستگی تر باشم و بمانم، تا وجودم بیشتر در خدمت آرمانم باشد، و اگر چنین مسئولیتی نداشته باشم، هر چه بیشتر بخورم بهتر است! هر الاغی می فهمد که لباس خز بهتر از لباس کرباس است، این دیگر استدلال نمی خواهد! ولی حضرت امیر که روی ریاضت و قناعت و اعراض از دنیا، در راه مبارزه با کنز تکیه می کرده، یک پایگاه طبقاتی داشته است.

این چیزی نیست که ما تازه از مارکسیستها یاد گرفته باشیم، این مارکسیستها هستند که تازه از اسلام و مذهب یاد گرفته اند. این تکیه اصلا ضد مارکسیستی است. وقتیکه میگوییم "خودسازی"، شما از این کلمه چه می فهمید؟ آیا در متن این طرح که، ما خود را یکی یکی بطور ایدئولوژیک، انقلابی و خالی از همه ی ضعفهای انسانی بسازیم تا در خدمت آرمانمان باشیم، نقش فرد در تاریخ را تایید و اعتراف نمی کنیم؟ آری! وقتی بتو می گویم اگر به ایدئولوژی خود معتقدی، باید این ضعفها را نداشته باشی، آن گرایشها را در خود بکشی، نفس را (بقول اسلام نفس اماره را) در خود بکشی، لذت پرستی نداشته باشی، هوسهایت را آزاد نکنی و در خود بکشی، خودت را زاهد و قوی بار بیاوری، و در تمام زندگیت در جهاد و در عقیده ات باشی، در این حرف من اعتراف به اینکه تو در زندگی اجتماعی و در تاریخ و در سرنوشت جامعه نقش داری، نهفته نیست؟ اصلا معنای این همانست. اگر تو نقش نداری چرا روی افراد و روی ساختن افراد تکیه میکنی؟ پس معلوم می شود که افراد نقش دارند، و این یک مقوله ضد مارکسیستی است: در مارکسیسم کلاسیک، روند جبری ابزار تولید است که به انفجار انقلابی منجر می شود، چه تو بخواهی و چه من نخواهم، و چه من خود را بسازم و چه نسازم! این نظام تولیدی است که مرا می سازد، نه تصمیم خودم. اما وقتی بر روی "خودسازی انقلابی" تکیه می کنیم، باین معناست که تصمیم خود ما، سرنوشت و نظام اجتماعی ما را می سازد. (جهتگیری طبقاتی اسلام. صفحات 1 و 2)