نگاهی به فیلم «فروشنده»، جدیدترین ساخته اصغر فرهادی

[Silence]

بنام تنهای تنهای تنها

نگاهی به فیلم «فروشنده»، جدیدترین ساخته اصغر فرهادی

فیلم فروشنده‌ی اصغر فرهادی هفتین اثر اوست که اولین اکرانش را در جشنواره کن امسال خواهد داشت. این کارگردان برنده‌ی اسکار بعد از ساخت فیلم «گذشته»، به ایران بازگشته تا دست روی یک موضوع اجتماعی دیگر بگذارد.



هیچ جای تعجبی ندارد که وبسایت ایندی وایر، فروشنده را در رتبه‌ی پنجم مورد انتظارترین فیلم‌های سال ۲۰۱۶ قرار داده است. اصغر فرهادی قطعاً هیجان‌انگیزترین کارگردان ایرانی است، کسی که فیلم‌هایش چه در میان سینماروهای حرفه‌ای و چه مخاطبین عام سر و صدای زیادی می‌کند. فیلم‌های او، حداقل از «درباره‌ی الی» به بعد، همیشه با حاشیه‌هایی همراه بوده که گاهاً ارزش واقعی آثارش را خدشه‌دار کرده‌ ولی حداقل این فایده را داشته‌اند که به یکی از شناخته‌شده‌ترین سینماگران ایرانی در میان تمام اقشار مردم تبدیل شود.

او بعد از برنده شدن در ده‌ها جشنواره‌ی سینمایی و دریافت دو نامزدی اسکار،‌ برای منتقدین و دنبال‌کنندگان جدی سینما در خارج ایران به چهره‌ی معروفی تبدیل شد و تجربه‌ی فیلم اروپایی «گذشته‌» هم فرصتی‌های تازه‌ای برایش به وجود آورد. در ادامه‌ی همین فعالیت در سینمای اروپا بود که فرهادی تصمیم گرفت این بار فیلمی در اسپانیا بسازد و با مذاکرات اولیه، پنه‌لوپه کروز را هم برای نقش اصلی انتخاب کرد. اما برای اینکه تا شروع تولید دومین اثر فیلم خارجی‌اش بیکار ننشیند، پروژه‌ای را در ایران و با تیم همیشگی‌اش کلید زد. استارت «فروشنده»، با نام اولیه‌ی «برسد به دست آهو»، پاییز ۹۴ زده شد و اواخر سال هم فیلمبرداری‌اش به پایان رسید. این فیلم به تازگی مراحل پس از تولید را پشت سر گذاشته و منتظر است تا برای اولین بار در جشنواره‌ی کن روی پرده برود. اما فروشنده چه جور فیلمی است؟
فرهادی، مرموزتر از همیشه


ترانه علیدوستی و شهاب حسینی در هفتمین درام اجتماعی فرهادی، نقش دو بازیگر تئاتر را بازی می‌کنند که در حال اجرای نمایش «مرگ فروشنده» هستند. به نقش این پررنگ این نمایشنامه در فیلم، که اثر یکی از بزرگترین دراماتیست‌های قرن بیستم است خواهیم رسید اما پیش از آن، موضوع مهم‌تر در فروشنده بن‌مایه‌ی داستانی آن است. موضوع فیلم‌های قبلی فرهادی را می‌توان در چند کلمه خلاصه کرد، مثلاً درباره‌ی الی، درباره‌ی دروغ بود و در چهارشنبه‌سوری، خیانت نقش پررنگی داشت. در فروشنده، این دو بازیگر به خانه‌ای نقل مکان می‌کنند که قبلاً محل سکونت زن بدکاره‌ای بوده و حال این زوج بازیگر به مشکلاتی در مورد او برمی‌خورند. جدا از حساسیت این موضوع، هفتمین اثر فرهادی همچنان دست روی پنهان‌ترین لایه‌های شخصیت‌ها می‌گذارد و رابطه‌ی آن‌ها با یکدیگر را زیر ذره‌بین می‌برد. فروشنده شاید بیش از هرچیزی، راجع به اعتماد باشد.

فروشنده، احتمالاً جنبه‌های معمایی بیشتری نسبت به باقی آثار فرهادی خواهد داشت. کشف رازهای ساکن قبلی خانه و رابطه‌ی احتمالی شخصیت‌های اصلی با او، می‌تواند دست‌مایه‌ی فرهادی برای خلق تعلقی باشد که در فیلم‌های او کمتر دیده‌ایم. البته فعلاً هرچه هست حدس و گمان است و به خاطر علاقه‌ی فرهادی به پایان باز و حفره‌های داستانی، حتی با دیدن فیلم هم نمی‌توانیم از همه‌ی ریزه‌کاری‌های داستان مطمئن شویم. اینکه هیچ اطلاعات خاص دیگری غیر از داستان کلی فیلم منتشر نشده، ما را تشنه‌ی دیدن آن می‌کند و حداقل در ایران باید تا تابستان برایش صبر کنیم.
حواشی همیشگی شبکه‌های اجتماعی
فرهادی در همین مدت نه چندان بلندی که در سینمای ایران فعالیت داشته، کارهایی کرده که در کل تاریخ این سینما کم‌نظیر بوده است. او برای انتخاب بازیگر در یکی از نقش‌های فرعی فروشنده، فراخوانی از طریق شبکه‌های اجتماعی ارسال کرد و از مردم خواست فیلمی از خود بگیرند و شانس‌شان را برای ایفای نقش در فروشنده امتحان کنند. این فراخوان محدودیت سن و جنسیت نداشت و نقش‌های کوتاه و بلندی هم برای این نابازیگرها در نظر گرفته شده بود. بهره‌گیری از نابازیگر در ایران اتفاق جدیدی نیست و خود فرهادی در چند فیلم خود این کار را کرده، اما استفاده از شبکه‌های اجتماعی با توجه به گسترش روزافزون آن‌ها بین مردم از اتفاقاتی بود که کمتر در سینمای ایران رخ داده است.


بیش از ۱۶ هزار ویدیو برای عوامل سازنده ارسال شد و عوامل سازنده با مشاهده‌ی تمام آن‌ها، در نهایت حدود ۵۰ نفر را برای دعوت به محل فیلمبرداری و انجام تمرین‌های لازم انتخاب کردند. هر جا صحبت از شبکه‌های اجتماعی می‌شود، نمی‌توان انتظار داشت حاشیه‌ای پیش نیاید. بعد از اعلام نتایج فراخوان بازیگری فیلم فروشنده، برخی مدعی شدند عوامل فیلم قرار است استفاده‌ی دیگری از این فیلم‌ها کنند یا اینکه افراد انتخاب‌شده، از پیش تعیین شده بودند. در هر صورت این شایعه‌ها تکذیب شدند و البته خود فرهادی هم با حواشی از این دست و بلکه بزرگ‌تر، بیگانه نیست. کار فیلمبرداری فیلم به پایان رسیده و فعلاً شایعه‌ی حدیدی در مورد آن دست به دست نمی‌شود، اما هنگام اکران فیلم و احتمالاً حضور در جشنواره‌های خارجی، باید انتظار شایعه‌های همیشگی را داشته باشیم.


مرگ رویا
نمایشنامه‌ای که آرتور میلر در سال ۱۹۴۸ نوشت و صدها بار در تئاتر برادوی نیویورک اجرا شد، زندگی مادی انسان را خارج از زمان و مکان و در عریان‌ترین شکل خودش به تصویر می‌کشد. «مرگ فروشنده» نه تنها مرگ رویای آمریکایی است، بلکه فرو ریختن دیوار آرزوهای انسان غرق در مادیات را جوری نشان می‌دهد که می‌توان آن را به هر فرد در هر زمانه‌ای نسبت داد. نمایشنامه درباره‌ی فروشنده‌ای به اسم ویلی است که فکر می‌کند تنها با کسب ثروت و محبوبیت میان دیگران،‌ می‌توان زندگی شرافتمندانه‌ای داشت. او در این راه موفقیتی کسب نمی‌کند و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که تمام‌ باورهایش از اساس اشتباه بوده و در رویایی زندگی می‌کرده که سرانجامش سقوط و نیستی است. ویلیِ مرگ فروشنده و طرز فکر او، نمادی از جامعه‌ی مادی‌گرای آن روزهای آمریکا بود که در واقع چیزی جز یک رویا نیست و واقعیت، بسیار تلخ‌تر و بی‌رحم‌تر است.

اما این نمایشنامه همان قدر که به ماتریالیسم و نظام سرمایه‌داری می‌پردازد، لایه‌های شخصیتی زیرین افرادی را که در چنین دنیایی زندگی می‌کنند هم بررسی می‌کند و واقعیت‌ آن‌ها را آشکار می‌کند. این همان جنبه‌ای از داستان است که احتمالاً نقش بیشتری در فیلم فروشنده‌ی فرهادی دارد، فروریختن باورهای کسی که تمام زندگی‌اش رویایی در سر می‌پرورانده اما در انتها به دیوار محکم واقعیت برخورد کرده است. فیلم فرهادی برداشتی از این نمایشنامه نیست اما حتماً تأثیراتی از آن گرفته و کاراکترهایش به کسی که با نمایشنامه آشنا است، نزدیک‌تر و برای او باورپذیرتر هستند.

فروشنده یکی دو هفته‌ی دیگر درجشنواره‌ی کن روی پرده می‌رود و فعلاً نه تیزری از آن منتشر شده و نه آن معدود عکس‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی پیدا می‌شوند اطلاعات خاصی راجع به فیلم فاش می‌کنند. فروشنده در بخش رقابتی کن شرکت کرده و امیدواریم مانند اثر قبلی فرهادی که جایزه‌ی بهترین بازیگر زن را نصیب برنیس بژو کرد، خوش بدرخشد و اعتبار دیگری باشد برای عوامل فیلم و سینمای ایران.
تهیه شده در زومجی

[Imam12]

زیاد به فیلم های این آقا خوشبین نیستم ولی ببینیم چی آماده کرده امیدوارم دست از سیاه نمایی برداشته باشه

[Silence]

دقایقی پیش نخستین نمایش فیلم فروشنده درکن به پایان رسید. منتقدانی که در سالن دوبوسی فیلم را تماشا کردند .واکنش های آنی خود را به فیلم منتشر گردند که در ادامه می خوانید:
متیو اندرسن: درام اخلاقی عمیق فرهادی را دیدم. فروشنده در کن. به این فیلم نخل طلا را بدهید
دونالد کلارک: فروشنده پیرنگی شبیه جدایی دارد.( رازی درون یک ازدواج) اما خرده ای بی روح تر و آکادمیک تر است. مهیج بود.


هالیوود السور: فروشنده اصغر فرهادی درباره شک،خشم، انتقام، گناه، عشق و بوم پایی ( territoriality) است. اما جریان فرعی اش شوونیسم است

ربکا لورنس: فروشنده اصغر فرهادی یک رقیب دیرهنگام نخل طلا است. عالی

پیتر هاول:چک چک آرام سستی بشری و تبعات آن. ماهرانه توسط فرهادی سنجیده می شد. کاملا ویران کننده بود
دیوید جنکینز:سردرگمی های اخلاقی کاملا ویران کننده به این درام ایرانی از اصغر فرهادی جان می دهد. نقش آفرینی های بی نظیر.
گرگوری الوود: فروشنده یک ملودرام خوب اما یک داستان اخلاقی روشن از اصغر فرهادی است.یک داستان نو را دوست دارم.
جوردن رویمی: فکر می کنم کاملا واضح است که فروشنده جدایی نیست اما خب پس چیست؟
یک فیلم عالی. بدجوری پس از فیلم ... نیاز بود.
بیلگه ایبری: فروشنده فرهادی خوش ساخت است.اما رفیق مشکلات جدی با این یکی دارم

[عدالت]

(۱/خرداد/۹۵ ۳:۰۱)Silence نوشته است:  دقایقی پیش نخستین نمایش فیلم فروشنده درکن به پایان رسید. منتقدانی که در سالن دوبوسی فیلم را تماشا کردند .واکنش های آنی خود را به فیلم منتشر گردند که در ادامه می خوانید:
متیو اندرسن: درام اخلاقی عمیق فرهادی را دیدم. فروشنده در کن. به این فیلم نخل طلا را بدهید
دونالد کلارک: فروشنده پیرنگی شبیه جدایی دارد.( رازی درون یک ازدواج) اما خرده ای بی روح تر و آکادمیک تر است. مهیج بود.


هالیوود السور: فروشنده اصغر فرهادی درباره شک،خشم، انتقام، گناه، عشق و بوم پایی ( territoriality) است. اما جریان فرعی اش شوونیسم است

ربکا لورنس: فروشنده اصغر فرهادی یک رقیب دیرهنگام نخل طلا است. عالی

پیتر هاول:چک چک آرام سستی بشری و تبعات آن. ماهرانه توسط فرهادی سنجیده می شد. کاملا ویران کننده بود
دیوید جنکینز:سردرگمی های اخلاقی کاملا ویران کننده به این درام ایرانی از اصغر فرهادی جان می دهد. نقش آفرینی های بی نظیر.
گرگوری الوود: فروشنده یک ملودرام خوب اما یک داستان اخلاقی روشن از اصغر فرهادی است.یک داستان نو را دوست دارم.
جوردن رویمی: فکر می کنم کاملا واضح است که فروشنده جدایی نیست اما خب پس چیست؟
یک فیلم عالی. بدجوری پس از فیلم ... نیاز بود.
بیلگه ایبری: فروشنده فرهادی خوش ساخت است.اما رفیق مشکلات جدی با این یکی دارم

به نام خدا

با همان دو سه تا سکانسی که از فیلم دیدم، میشود گفت که فرهادی دائم در حال تکرار خودش هست و فیلم دقیقا مانند آثار قبلی اوست بدون هیچ نوآوری جدیدی،‌ فیلم سیاه، پر از عصبانیت و عصبیت در شهری سیاه و تاریک مثل همیشه !!!!!!!

البته نباید از حق گذشت که برخی از رفتار غلط اخلاقی و فرهنگی در فیلمهای فرهادی نقد میشود و شاید تا حدی فیلمهایش ساختار درست دارند ولی این همه باعث نمیشود که جوایزی مانند اسکار یا کن به این فیلمها تعلق بگیرد چون فیلمهای بهتر از این فیلمها بسیارند.

متاسفانه کن و اسکار کاملا سیاسی هستند و هر فیلمساز اپوزوسیون از هرجای دنیا که باشد حتی از بورکینافاسو، اگر دیدگاهش همسو با دیدگاه امپریالیست و صهیونیست بین الملل باشد بی شک در این جشنواره ها موفق است و شانس دارد.

فضای کلی فیلمهای فرهادی هم سیاه و غمبار و افسرده کننده است که به صورت غیر مستقیم و در لایه های پنهان فیلم، اسلام و یا بهتر بگویم جمهوری اسلامی را مقصر این وضع میداند که همین خط لازم جهت ذوق زدگی مسئولان کن و اسکار را به آنها میدهد.

جای تاسف دارد که فرهادی که از صدا و سیما شروع کرد و معروف شد، اینگونه نمک میخورد و نمکدان میشکند.

[Silence]

(۱/خرداد/۹۵ ۱۳:۵۸)عدالت نوشته است:  به نام خدا

با همان دو سه تا سکانسی که از فیلم دیدم، میشود گفت که فرهادی دائم در حال تکرار خودش هست و فیلم دقیقا مانند آثار قبلی اوست بدون هیچ نوآوری جدیدی،‌ فیلم سیاه، پر از عصبانیت و عصبیت در شهری سیاه و تاریک مثل همیشه !!!!!!!

البته نباید از حق گذشت که برخی از رفتار غلط اخلاقی و فرهنگی در فیلمهای فرهادی نقد میشود و شاید تا حدی فیلمهایش ساختار درست دارند ولی این همه باعث نمیشود که جوایزی مانند اسکار یا کن به این فیلمها تعلق بگیرد چون فیلمهای بهتر از این فیلمها بسیارند.

متاسفانه کن و اسکار کاملا سیاسی هستند و هر فیلمساز اپوزوسیون از هرجای دنیا که باشد حتی از بورکینافاسو، اگر دیدگاهش همسو با دیدگاه امپریالیست و صهیونیست بین الملل باشد بی شک در این جشنواره ها موفق است و شانس دارد.

فضای کلی فیلمهای فرهادی هم سیاه و غمبار و افسرده کننده است که به صورت غیر مستقیم و در لایه های پنهان فیلم، اسلام و یا بهتر بگویم جمهوری اسلامی را مقصر این وضع میداند که همین خط لازم جهت ذوق زدگی مسئولان کن و اسکار را به آنها میدهد.

جای تاسف دارد که فرهادی که از صدا و سیما شروع کرد و معروف شد، اینگونه نمک میخورد و نمکدان میشکند.

سلام جناب عدالت
به طوری کلی تحلیل دیدگاه فرهادی کار آسونی نیست ولی با بعضی از حرفهای شما موافقم...
فقط یک مسئله اونم اینکه کن رو نباید با اسکار مقایسه کنید چون کن یک فستیواله ولی اسکار یک آکادمیه...
اساسا خط و مشی این دو فرق میکنه و هر کدوم دیدگاه خاص خودشونو دارند..
فستیوال کن به قول آقای افخمی بیشتر طرفدار همجنسگراهاست...
فیلم گذشته فرهادی هم در کن به یک فیلم همجنسگرا بنام Blue Is the Warmest Colour باخت...(مقاله شو قرار میدم)
فرهادی بعد از گذشته یک مصاحبه با حسین معززی نیا درباره اسرائیل هم داشت که خیلی جالب بود..فرهادی گفت رسانه های اروپا توسط اسرائیل کنترل میشن...معززی نیا هم به شوخی گفت اینا تیتر یک کیهان میشه...

[عدالت]

(۱/خرداد/۹۵ ۱۵:۳۵)Silence نوشته است:  سلام جناب قلب
به طوری کلی تحلیل دیدگاه فرهادی کار آسونی نیست ولی با بعضی از حرفهای شما موافقم...
فقط یک مسئله اونم اینکه کن رو نباید با اسکار مقایسه کنید چون کن یک فستیواله ولی اسکار یک آکادمیه...
اساسا خط و مشی این دو فرق میکنه و هر کدوم دیدگاه خاص خودشونو دارند..
فستیوال کن به قول آقای افخمی بیشتر طرفدار همجنسگراهاست...
فیلم گذشته فرهادی هم در کن به یک فیلم همجنسگرا بنام Blue Is the Warmest Colour باخت...(مقاله شو قرار میدم)
فرهادی بعد از گذشته یک مصاحبه با حسین معززی نیا درباره اسرائیل هم داشت که خیلی جالب بود..فرهادی گفت رسانه های اروپا توسط اسرائیل کنترل میشن...معززی نیا هم به شوخی گفت اینا تیتر یک کیهان میشه...

به نام خدا

البته نام کاربری بنده عدالت هست !!!!

بگذریم.

منکر اینکه فرهادی کارگردان خوبیست نیستم ولی متاسفانه در مسیر اشتباهی گام برمیدارد و همه چیز را فدای جشنواره های بیگانه میکند.

[amirabdi]

اخوی عدالت اینی که شما داری ازش میگی اسکاره نه کن،توی فستیوال کن کلا جریانات و خط مشی های فکری با اسکار فرق میکنه
باید به این مسئله توجه کرد که سینما هم یه حوزه ی جنگ نرمه و آقای فرهادی با این فیلم هاشون دارن یه بخش تاریکی از واقعیت ها در جامعه ی ایران رو به دنیا نشون میدن
یادش بخیر یه دوره ای همین اسکار برای ما شده بود آرزو ولی الان خداروشکر به لطف آقای فرهادی و افرادی مثل ایشون وضع از قبل خیلی بهتر شده...
به هرحال امیدوارم که این فیلم بتونه موفق بشه و نخل طلایی رو کسب کنه...

[Silence]

اونجوری که من فیدبک ها رو می دیدم بعید می دونم فروشند نخل طلایی رو ببره...
البته از اونجایی که فیلم شان پن و نیکلاس وندینگ هر دو بد در اومدن و لقب بدترین فیلم جشنواره رو تا حالا گرفتن یه روزنه امید وجود داره...
ولی امیدورام این اتفاق بیفته...چون حالا جدا از سیاه نمایی که دوستان میگن همیشه یک جور انسانیت جالبی تو فیلم های آقای فرهادی هست که انسان جذب میکنه...

[Imam12]

برای پی بردن مضمون فیلم کافیه به پوسترش توجه کنید

چهره ی افسرده ترانه علیدوستی با موهایی ژولیده و درهم تنیده
چهره ی خسته شهاب حسینی با ریش های اصلاح نشده
نگاه رو به پایین بازیگران که نشان از نا امیدی داره

کاملا مشخصه یه سیاه نمایی جدید از آقای فرهادی در راهه که قراره ظلم به زنان رو برجسته کنه و یا جامعه ی مملو از عصبانیت و خشونت رو به تصویر بکشه و ازین دست مسائلی که در سینمای به اصطلاح روشنفکری دیده میشه

[Silence]

(۱/خرداد/۹۵ ۱۷:۵۸)Imam12 نوشته است:  برای پی بردن مضمون فیلم کافیه به پوسترش توجه کنید

چهره ی افسرده ترانه علیدوستی با موهایی ژولیده و درهم تنیده
چهره ی خسته شهاب حسینی با ریش های اصلاح نشده
نگاه رو به پایین بازیگران که نشان از نا امیدی داره

کاملا مشخصه یه سیاه نمایی جدید از آقای فرهادی در راهه که قراره ظلم به زنان رو برجسته کنه و یا جامعه ی مملو از عصبانیت و خشونت رو به تصویر بکشه و ازین دست مسائلی که در سینمای به اصطلاح روشنفکری دیده میشه

سلام
من که سینمای به اسم سینمای روشنفکری قبول ندارم تازه قبول هم کنیم فروشنده از نقد اجتماعی جلوتر نمیره...
درست می گید سیاه نمایی داره ولی بالاخره وقتی فیلم حالت جشنواره ای میگیره باید با ضوابط اون جشنواره جور باشه دیگه...
چیزی که این جور فستیوال ها از فیلمساز ایرانی می پذیرن فیلمی فراتر از جهان سوم نیست...
پس فرهادی و بقیه فیلمساز های ایرانی برای دیده شدن تو جهان چاره ای جز این جور فیلمسازی ندارن...