احادیثی از کتاب ارزشمند تحف العقول

[N.Mahdavian]

به نام خالق بی همتا

دوستان عزیز به پیشنهاد همسنگر گرامی آقای علی 110 از این به بعد در این تاپیک سعی می کنم برخی از احادیث کتاب ارزشمند تحف العقول رو بگذارم. شما هم در صورت تمایل شرکت کنید تا بتونیم به لطف خدا بهترین احادیث رو به دوستان معرفی کنیم... در ابتدا برگزیده ای سخنان پیامبر از کتاب تحف العقول رو می گذارم.

لا فقر اشد من الجهل
هیچ فقری شدیدتر و بالاتر از جهل و نادانی نیست

و لا مال اعود من العقل
و هیچ ثروتی سودمندتر از دانایی نیست

و لا وحدة اوحش من العجب
و هیچ تنهایی ترسناکتر از خودبینی نیست

و لا مظاهرة احسن من المشاورة
و هیچ پشتیبانی نیکوتر از مشورت نیست

و لا عقل کاتدبیر
و هیچ دانایی همچون چاره اندیشی نیست

و لا حسب کحسن الخلق
و هیچ شرف (اصل و تبار) همانند خوشرفتاری نیست

و لا عبادة کالتفکر
و هیچ عبادتی همانند تفکر نیست

و لا ورع کالکف
و هیچ پاکدامنی همانند خودداری ( از گناه ) نیست

آفة الحدیث الکذب
آفت سخن گفتن دروغ است

آفة العلم النسیان
آفت دانش فراموشی است

[علی 110]

نسخه ای از دارالشفای 14 معمصوم
تحف العقول عن آل الرسول ص: 6
ما روي عن النبي صلوات الله علیه في طوال هذه المعاني‏ وصيته لأمير المؤمنين علیه السلام‏:
يَا عَلِيُّ
إِنَّ مِنَ الْيَقِينِ أَنْ لَا تُرْضِيَ أَحَداً بِسَخَطِ اللَّهِ ...
فَإِنَّ الرِّزْقَ لَا يَجُرُّهُ حِرْصُ حَرِيصٍ وَ لَا تَصْرِفُهُ كَرَاهَةُ كَارِهٍ.
سفارشات پیامبر به امیرالمؤمنین:
اى على!
همانا يكى از نشانه‏هاى يقين اين است كه کسی را به خشم خدا خشنود نسازی ... نه حرص زدن شخص حریص، روزى را مى‏رساند و نه ناخوشايندى شخص بى‏ميل، آن را از او باز مى‏دارد.
(اگه یقین داری، کسی را به خشم خدا خوشنود نساز)
(یعنی باید بفهمم که روزی، چه بخوام چه نخوام بهم میرسه و فقط و فقط خدا روزی رسان است چون فقط و فقط باید بندگیِ او را کرد و به او محتاج بود. خدایا به من بفهمان که من فقط محتاج تو ام.)

---

يَا عَلِيُّ
عَلَيْكَ بِالصِّدْقِ ...
لَا تَجْتَرِئَنَّ عَلَى خِيَانَةٍ أَبَداً ...
وَ ابْذُلْ مَالَكَ وَ نَفْسَكَ دُونَ دِينِكَ
وَ عَلَيْكَ بِمَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ فَارْكَبْهَا وَ عَلَيْكَ بِمَسَاوِي الْأَخْلَاقِ فَاجْتَنِبْهَا.
يا على:
هميشه راستگو باش ...،
هرگز به خيانت اقدام مكن....،
مال و جانت را در راه دينت نثار كن
و بر تو باد به خوش اخلاقى گو این که خوش خلقی مرکب تو باشد
و بپرهيز از بداخلاقى و از آن دوری کن.
تحف العقول عن آل الرسول ص، ص: 7
يَا عَلِيُّ
أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ
مَنْ أَتَى اللَّهَ بِمَا افْتَرَضَ عَلَيْهِ فَهُوَ مِنْ أَعْبَدِ النَّاسِ
وَ مَنْ وَرِعَ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ فَهُوَ مِنْ أَوْرَعِ النَّاسِ
وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا رَزَقَهُ اللَّهُ فَهُوَ مِنْ أَغْنَى النَّاسِ.
يا على:
محبوبترینِ اعمال نزد خدا سه خصلت است:
1. انجام واجبات، ... .
2. ترك گناهان، ... .
3. قناعت،
هر كه به آنچه خدا روزیش كرده قناعت كند از بى‏نيازترين مردم است. (محبوبترین اعمال در نظر خدا سه خصیصه است: انجام واجب، ترک گناه و قناعت. اگه می خوای نزد خدا محبوب بشی سه تا کار بالا رو انجام بده.)

[N.Mahdavian]

به نام خالق یکتا

احادیث امام صادق (علیه السلام) از کتاب تحف العقول

امام صادق (علیه السلام) : هرکه فردی را در گناهی پیروی کند به تحقیق که او را پرستش کرده است. ( تحف العقول ) صفحه 355

..............................................................

از امام صادق (علیه السلام) سوال شد آسودگی و راحتی دنیا در چیست فرمود : در ترک هواهای نفسانی . گفته شد راحتی آخرت در چیست ؟ فرمود : روزی که داخل در بهشت گشتی. تحف العقول صفحه 390

[b].............................................................

امام صادق (علیه السلام) : احسان به مردم به کمال نمیرسد جز با سه خصلت : 1- شتاب نمودن در آن 2- کم شمردن بسیار آن 3- منت نگذاشتن با آن به مردم. تحف العقول صفحه 337

............................................................

امام صادق (علیه السلام) : سه چیز اند که در هرکه باشند ایمانش کامل است : 1. کسی که چون خشم نماید این امر او را از حق خارج نسازد 2. و چون از چیزی خوشنود گردد این شادی او را به گناه نکشاند 3. و کسی چون به قدرت رسید گذشت و بخشش نماید. تحف العقول صفحه 339

.......................................................

امام صادق (علیه السلام) : کسی از شما به حقیقت ایمان نمی رسد تا اینکه بیگانه ترین مردم از خود را به خاطر ایمان داشتن به خدا و عمل به دستوراتش دوست بدارد و نزدیک ترین مردم را به خود از نظر نسبت خانوادگی به خاطر دشمنی او با دستورات خدا دشمن بدارد. تحف العقول صفحه 388

........................................................

امام صادق (علیه السلام) : اگر کسی که تیغ بر سر علی (علیه السلام) زد و او را کشت چیزی به من امانت بسپارد یا از من اندرزی بخواهد یا در مورد امری مشورت از من خواهد من از او بپذیرم و به صداقت با او رفتار کنم و امانتش را سالم و صحیح به او بازگردانم. تحف العقول صفحه 394

........................................................

امام صادق (علیه السلام) : مردی به امام (علیه السلام) عرض کرد مرا از مکارم اخلاق آگاه فرمائید امام صادق (علیه السلام) فرمودند : دوستی کن با کسی که از تو بریده عطا کن به کسی که تو را محروم نموده نیکی کن به کسی که به تو بدی کرده سلام کن به کسی که به تو دشنام داده و انصاف ده در مورد آنکس که به تو ظلم کرده و ببخش کسی را که با تو دشمنی نموده. تحف العقول صفحه 305

.......................................................

امام صادق (علیه السلام) : محبوبترین برادرانم نزد من آنکسی است که عیوب مرا به من اهداء نماید. ( یعنی عیوب مرا به من بگوید ) تحف العقول صفحه 366

........................................................

لاتَطَّلِع صَديقَكَ مِن سِرِّكَ إلاّ عَلى ما لَوِ اطَّلَعَ عَلَيهِ عَدُوُّكَ لَم يَضُرُّكَ؛

دوستت را بر راز خود آگاه مساز ، مگر آن رازى كه اگر دشمنت هم از آن‏آگاه شود ، زيانى به تو نرسد.
..........................................................

طوبى لِمَن لَم تُلهِهِ الأمانِيُّ الكاذِبَةُ؛

خوشا بر آن كه آرزوهاى دورغين سرگرمش نكند!
.................................................................

اُرجُ اللّه‏َ رَجاءً لايُجَرّيكَ عَلى مَعصِيَتِهِ وخَفهُ خَوفاً لايُؤيِسُكَ مِن رَحمَتِهِ؛
چندان به خداوند اميدوار باش كه [اين اميد] تو را به نافرمانىِ اونكشانَد ، و چندان از او بيم دار كه [اين بيم] تو را از رحمت او نوميد نسازد.

[N.Mahdavian]

این بار سعی می کنم احادیث موضوعی از این کتاب انتخاب کنم و بگذارم.

ادب:

امام علی علیه السلام:

لا غِنَی کالعَقلِ، و لا فَقرَ کالجَهلِ، و لا میراثَ کالاَدَب و لا ظَهیرَ کالمُشاوَرَه؛

هیچ ثروتی چون عقل و هیچ فقری چون جهل و هیچ میراثی چون ادب و هیچ پشتیبانی چون مشورت نخواهد بود.

تحف العقول، ص89

...................................................

امام حسن عسکری علیه السلام:
لَیسَ مِنَ الاَدَبِ اِظهارِ الفَرَح عِندَ المَحزونِ؛
اظهار شادی نزد غمدیده، از بی ادبی است.

تحف العقول، ص489

.........................................................

امام على عليه‏السلام :

[b]فَكونوا اَقَلَّ ما يَكونونَ فِى الْباطِنِ اَمْوالاً ، اَحْسَنَ ما يَكونونَ فِى الظّاهِرِ اَحْوالاً فَاِنَّ اللّه‏َ تَعالى اَدَّبَ عِبادَهُ الْمُؤمِنينَ الْعارِفينَ اَدَبا حَسَنا ، فَقالَ جَلَّ مِن قائِلٍ : يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ اَغْنياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسيماهُمْ لاَ يَسْئَلونَ النَّاسَ اِلْحافا؛

در حالى كه در واقع از كمترين مال برخوردار هستيد، در ظاهر بهترين حال را از خود نشان دهيد ؛ زيرا خداوند متعال ، بندگان با ايمان با معرفتش را اين گونه نيكو ادب نموده كه [در وصف فقيران پارسا] فرموده است : شخص بى‏خبر آنان را از شدّت خويشتندارى توانگر مى‏پندارد . ايشان را از نشانه‏هايشان مى‏شناسى ، با اصرار (چيزى) از مردم نمى‏خواهند .

تحف العقول، ص 489

..................................................

امام على عليه‏السلام :

عَلَى الْعاقِلِ اَنْ يُحْصى عَلى نَفْسِهِ مَساويَها فِى الدّينِ وَ الرَّأىِ وَ الاَْخْلاقِ وَ الاَْدَبِ ، فَيَجْمَعُ ذلِكَ فى صَدْرِهِ اَوْ فى كِتابٍ وَ يَعْمَلُ فى اِزالَتِها ؛

بر عاقل است كه بدى‏هايش را در دين، انديشه، اخلاق و ادب يادداشت كند و به‏خاطرش بسپارد و براى از بين بردن آنها بكوشد.

تحف العقول، ص 376

[N.Mahdavian]

آسایش و راحتی

[b]امام صادق (علیه السلام): ثَلاثَةُ اَشْياءَ يَحْتاجُ النّاسُ طُرّا اِلَيْها: اَلاَْمْنُ وَالْعَدْلُ وَالْخِصْبُ ؛

سه چيز است كه همه مردم به آنها نياز دارند: امنيّت، عدالت و آسايش.

تحف العقول، ص 320

امام صادق عليه‏السلام :

لَمّا سُئِلَ عَنْ طَريقِ الراحَةِ ـ : فى خِلافِ الْهَوى. قيل: فَمَتى يَجِدُ عَبدٌ الرّاحَةَ؟ فَقالَ عليه‏السلام عِنْدَ اَوَّلِ يَوْمٍ يَصيرُ فِى الْجَنَّةِ؛

در پاسخ به اين سؤال كه راه رسيدن به آسايش چيست؟ فرمودند: مخالفت با هوا و هوس. عرض شد: پس، چه وقت انسان به آسايش مى‏رسد؟ فرمودند: در نخستين روز ورودش به بهشت.

تحف العقول، ص 370

امام صادق عليه‏السلام :

اَلسُّرُورُ فى ثَلاثِ خِلالٍ: فِى الْوَفاءِ وَ رِعايَةِ الحُقوقِ وَ النُّهوضِ فِى النَّوائِبِ؛

شادى در سه چيز است: وفادارى، رعايت حقوق و ايستادگى در برابر سختى‏ها.

تحف العقول، ص 323

مشورت

امام حسن عليه السلام :

ما تَشاوَرَ قَومٌ إِلاّ هُدوا إِلى رُشدِهِم؛
هيچ ملّتى با هم مشورت نكردند مگر آن كه راه درست خود را پيدا كردند.

(تحف العقول، ص 233)

امام صادق علیه السلام:

لا تُشـاوِر اَحمَق وَ لا تَستَعِنَّ بَکَذّابٍ وَ لا تَثق بِمَوَدَهِ مُلُوک؛

با احمق مشورت نکن و از دروغگو یارى مجو و به دوستى زمامداران اعتماد مکن.

(تحف العقول،ص316)

امام حسن علیه السلام :[/b]

ما تَشاوَرَ قَومٌ إلاّ هُدُوا إلى رُشدِهِم.
هيچ قومى با يكديگر مشورت نكردند مگر آن كه به راه پيشرفت خود رهنمون شدند.

تحف العقول - ص233

[N.Mahdavian]

این 6 صفت در مومنان نیست!

حضرت امام صادق(علیه السلام) فرمود:

سِتَّةٌ لا تَکُونُ فِى مُؤْمِن: اَلْعُسْرُ وَالنَّکْدُ والْحَسَدُ وَالْلَّجاجَةُ وَالْکِذْبُ وَالْبَغْىُ(1)

ترجمه: شش چیز است که در افراد با ایمان وجود ندارد: سختگیرى، کج خلقى حسد، لجاجت، دروغ و ظلم و ستم!

شرح کوتاه: آنها که از ایمان تنها به نام قناعت کرده اند، مؤمنان خیالى هستند نه واقعى، حدّاقل در یک فرد با ایمان باید صفات زشت ششگانه بالا نباشد، جالب این که صفات بالا همه بازگشت به روابط و پیوند انسانها به یکدیگر و مسائل اجتماعى مى کند، مؤمنان راستین آنها هستند که آسان گیر خوش خلق، خیرخواه، تسلیم در برابر حق، راستگو و عادل و دادگرند، و انتخاب این نام مقدّس و بزرگ بدون داشتن این صفات زشت است و نادرست!

اکنون بیازماییم مؤمن هستیم یا نه!

..................................................................................

1. از تحف العقول، صفحه 282.

[N.Mahdavian]

شیعه ی واقعی

قال امیرالمؤمنین علیه السلام:

اِنَّ اللهَ اطَّلِعُ فَاخْتَارَنَا وَ اخْتَارَ لَنَا شِعَتُنَا یَنْصُرُنَنَا وَ یَفْرَحُونَ بِفَرَحِنَا وَ یَحْزَنُونَ بِحُزْنِنَا وَ یَبْذُلُونَ اَمْوَالَهُمْ وَ اَنْفُسَهُمْ فِینَا، اُلئِکَ مِنَّا وَ اِلَیْنَا ... مَنْ اَذَاعَ سِرَّنَا اَذَاقَهُ اللهَ بَأْسَ الْحَدِید.

امیرالمؤمنین حضرت علی ابن ابیطالب علیه السلام فرمودند:

خداوند باخبر بود، پس ما را برگزید، و شیعیان ما را برای ما برگزید، آنها کسانی هستند که ما را یاری می کنند و با شادی ما شاد شده، و با حزن ما محزون می شوند، و اموال و جانهایشان را در راه ما بذل می نمایند، آنها از ما و در جهت ما هستند... و (باید اسراری که می دانند حفظ کنند) کسی که سرِّ ما را آشکار کند، خداوند سختی آهن (شمشیر و دیگر سلاحها) را به او می چشاند .

تحف العقول ص 119

................................................................

عَن الامام الباقر -عليه السّلام - قالَ: فَوَ اللهِ ما شِيعَتُنا إِلاّ مَنِ اتَّقي اللهَ عَزَّ وَجَلَّ وَ أَطاعَهُ وَ ما کانُوا يُعْرَفُونَ يا جابِرُ إلاّ بِالتّواضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ اَداءِ و الأَمانَةِ وَ کثْرَةِ ذِکرِ اللهِ، وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوالِدَيْنِ و ... .

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: به خدا قسم شيعه ما نيست مگر کسي که داراي تقوي است و تنها خدا را اطاعت کند، اي جابر آنها را نمي شناسي مگر از راه تواضع، خشوع، امانت داري، كثرت ياد خدا، روزه داري، نماز، نيکي به پدر و مادر، پايبندي به اخلاق حسنه، احترام به همسايه و توجه به فقراء، درماندگان، در سفرماندگان و يتيمان، راستگويي، تلاوت قرآن، خويشتن داري، و پرهيز از مردم آزاري و در زندگي امين و درستکارند.

«تحف العقول، ص 215»

................................................................

الامام الباقر علیه السلام: « ما شیعتنا الا من اتقی الله و اطاعه، و کانوا یعرفون الا بالتواضع و التخشع و اداء الامانة و کثرة ذکر الله»

امام باقر علیه السلام فرمود : « شیعیان ما تنها کسانی هستند که خداترس بوده و او را اطاعت کنند . آنان معروف به تواضع و خشوع و ادای امانت و کثرت یاد خدایند»

تحف العقول ، ص 295

................................................................

عن امام صادق علیه السلام: « انما شیعتنا یعرفون بخصال شتی: بالسخاء و البذل للاخوان و بان یصلوا الخمسین لیلا و نهارا »

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: همانا شیعیان ما به خصلت هایی چند شناخته می شوند؛ سخاوت و بخشش نسبت به برادران و به این که پنجاه رکعت نماز در شبانه روز می خوانند.

تحف العقول / ص

303

................................................................

امام صادق علیه السلام : « یا شیعة آل محمد! انه لیس منّا من لم یملک نفسه عند الغضب و لم یحسن صحبة من صحبه و مرافقة من رافقه و مصالحة من صالحه ...»

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: ای شیعیان آل محمد! از ما نیست کسی که هنگام غضب خود را حفظ نکند و با کسی که همنشین می شود خوش زبان نبوده و با او مدارا ننماید و با کسی که تقاضای صلح کرده مصالحه نکند ...

تحف العقول / ص 380

[N.Mahdavian]

سلام!

برای عزیزانی که می خوان درمورد این کتاب بیشتر بدونن اطلاعاتی رو جمع آوری کردم. امیدوارم مورد استفاده قرار بگیره...


توضیحاتی در باره ی خود کتاب:

این کتاب یکی از مجموعه های ارزشمند اسلامی و از منابع دست اوّل شیعه در عرصه اخلاق و حدیث وموعظه می باشد که از قرن چهارم به یادگار مانده و حدیثهای برگزیده ای را از پیامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و امامان معصوم (علیه السلام) و سایر پیامبران درباره حکمت، مواعظ، علوم و معارف اسلام گرد آورده؛ احادیثی که هر چند نام راویانش ذکر نشده؛ اما تک تک مضامینش مورد تأیید کتاب و سنت ومنطبق با احادیث مُسْنَد است و بافرهنگ اهل بیت علیهم السلام کاملاً مطابقت دارد

آشنایی نزدیک و بهره گیری از این کتاب برای همه به ویژه مبلغان دینی ضرورتی انکارناپذیر است

حسن بن علی بن شعبه حرّانی، مؤلف این کتاب در این زمینه می گوید:«پس از آنکه دیدم علمای شیعه درباره فقه و حلال و حرام، کتابهای فراوانی نگاشته اند، بر آن شدم تا مجموعه ای پدید آورم که در آن، سخنان حکمت آموز و موعظه های پیامبر اکرم و اهل بیت آن حضرت جمع شده باشد تا هم گنجینه ای برای مراجعه خودم وهم مراجعه علاقمندان به خاندان پیامبر باشد


نویسنده کتاب:
ابومحمدحسن، حرانی یا حلبی، معروف به "ابن شعبه" از علمای بزرگ قرن چهارم هجری! پدرش علی بن الحسین نام داشت، از تاریخ تولد و وفات او اطلاعی در دست نیست. "ابن شعبه" عالمی فقیه، محدث متبحر، از مشایخ شیخ مفید و معاصر شیخ صدوق "ابن بابویه" می باشد. این نویسنده از "شیخ جلیل ابوعلی محمدبن همام، متوفی 436 هـ ق روایت كرده و از همین جهت او را از بزرگان قرن چهارم می دانند. شیخ مفید هم از او روایت كرده است


درمورد احادیث روایت شده در این کتاب:

این کتاب مورد تایید عالمان و بزرگان از جمله: علاّمه امينى، شیخ مرتضی انصاری، علامه مجلسی، شیخ حر عاملی، شیخ حسین بحرانی و بسیاری دیگر بوده است به طوری که علامهمجلسی در این باره فرموده : نظم این کتاب قدیمی حکایت از مقام بلند مؤلف دارد. بیش تر این کتاب ازموعظه و اصول معلوم تشکیل شده است که احتیاجی به سند ندارد
همچنین سید جلیل محمدباقر خوانساری، صاحب روضات الجنات گوید: حرانی یا حلبی (در بعضی از نسخ ) فاضلی است فقیه، متبحر، هشیار، بلندپایه، آبرومند، و كتابش مورد اعتماد اصحاب است
در مجموع دانشمندان بزرگ به احادیث این كتاب اعتماد داشتند و آنها را در آثار و مجموعه های بزرگ روایی و فقهی خود مورد استناد قرار دادند به طوری که از منابع حديثى و فقهى متأخّر مهمّى همچون : بحارالأنوار ،وسائل الشيعة و الحدائق الناضرة به شمار مى‏آيد




امیدوارم مفید بوده باشه

یا علی