ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

[محمدهادی]

شيخ صدوق در كتاب ثواب الأعمال روايات فراوانى را در بيان اعمال پسنديده و ناپسند و پاداش اعمال نيك و مجازات اعمال بد انسان آورده است.

همچنين وى در اين كتاب رواياتى از ائمه معصومين عليهم السلام درباره اعمال خيرى كه خداوند بر آن وعده پاداش داده و اعمال شرّى كه خداوند بر آنها وعده عذاب و عقاب داده آورده است.

كتاب ثواب الأعمال مانند ديگر كتاب‏هاى شيخ صدوق پيوسته مورد توجه علما و فقهاى شيعه قرار داشته و از معتبرترين اصول روايى شيعه به شمار مى‏آيد.

روايات اين كتاب نيز در بسيارى از مجموعه‏ هاى روايى بزرگ شيعه مانند: كتب اربعه، بحار الانوار و وسايل الشيعه نقل شده و به آنها استناد شده است.

ارزش كتاب‏

كتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال دائرة المعارف بزرگى از معارف اسلامى و احكام حلال و حرام مى‏باشد و هيچ فقيه دانشمند و يا اديب نام‏آورى از آن بى‏نياز نيست.

اين كتاب داراى مطالب مفيد و مباحث ارزشمندى است و از جمله روايات نفيس اهل بيت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به شمار مى‏آيد.

انگيزه نگارش‏

شيخ صدوق درباره انگيزه نگارش اين كتاب مى‏فرمايد:

« امرى كه موجب گشت اين كتاب را به رشته تحرير درآورم روايتى بود از حضرت رسول خدا صلى الله عليه و آله كه مى‏فرمايد:«راهنما بر انجام عمل نيك مانند انجام دهنده آن است»، و آن را«ثواب الأعمال» نام نهادم به اميد آنكه خداوند مرا از پاداش آن محروم نفرمايد و به جز اميد به پاداش الهى و خوشنودى خداوند سبحان چيز ديگرى مقصود من نبوده است».

سخن علامه مجلسى‏ علامه مجلسى مى‏فرمايد:« كتاب‏هاى شيخ صدوق در شهرت در حدّ كتب اربعه مى‏باشد و در اجازات روايى ما از مشايخ بزرگ شيعه موجود است و بسيارى از علما و فقهاى شيعه از آن روايت نقل كرده و به لطف خداوند نسخه‏هاى قديمى و تصحيح شده‏اى از آن در اختيار ما مى‏باشد».

تعداد احاديث‏

كتاب ثواب الأعمال شامل 788 حديث است كه در ضمن 389 عنوان آمده‏اند.

و كتاب عقاب الأعمال نيز شامل 331 حديث است كه در ضمن 131 عنوان آمده‏اند.

عناوين كتاب‏

كتاب ثواب الاعمال شامل موضوعاتى مانند:

ثواب گفتن لا اله الا الله، رفتن به مسجد، تفكر، زيارت پيامبر و ائمه، حفظ قرآن، توبه، عمل به علم، شاد كردن دل برادر مؤمن و ثواب جهاد در راه خدا مى‏باشد.

كتاب عقاب الاعمال نيز شامل موضوعاتى مانند:

مجازات كسى كه در انجام فرامين الهى سستى به خود راه دهد، قسم دروغ، زكات ندادن، اذيت مؤمن، قطع رحم، حاكم ستمگر و مجازات ترك امر به معروف و نهى از منكر مى‏باشد.

تا کنون حداقل پنج ترجمه از این کتاب صورت گرفته است و در انتشارات های مختلف چاپ شده است.