دشمن شناسی از منظر امام علی (علیه السلام)

[rezakarimi]

ضرورت آشنایی با دیگران

من فقط كتاب خدا و شريعت اسلام را نمي خوانم. من به غرب شناسي معتقدم. چرا بايد از حد معرفت اسلامي تجاوز كنيم و آثار ديگران را بخوانيم؟ اين سؤالي جدي است كه هركس بپرسد غيرت اسلامي اش ظهور كرده و هركس جواب بدهد پيروي از اميرالمؤمنين عليه السلام نموده است. پاسخ اين است كه متن دين قابليت تفسير به رأي دارد و اختلاف آراء (هواي نفس)مي تواند مانند يك لباس حجاب فهم دين بشود. چاره اين است كه به فرموده اميرالمؤمنين عليه السلام اختلافات را احكام كنيم . احكام (با كسره الف: در معناي مصدري) به معني ريشه جويي اختلافات و به وحدت رساندن آن است. و اين كار جز با تفكر سازگار نيست. جنگ با آراء ديگران و مطالعات پراكنده گمراهي و هلاكت يا سرگرداني در پي دارد. بايد ديگران را بخوانيم اما محكم و متفكرانه: طوري كه منشأ هواي نفس (اختلاف آراء) را دريابيم. در مورد غرب شناسي اين كار (احكام) با مطالعه مجاهدانه فلسفه غرب ممكن است. چون غرب مدرن تمدني فلسفي است.

آنچه گفتم در نامه 31 نهج البلاغه به زيبايي بيان شده است:
اَنْ اَبْتَدِئَكَ بِتَعْليمِ كِتابِ اللّهِ وَ تَأْويلِهِ، وَ شَرائِعِ الاِْسْلامِ وَ اَحْكامِهِ، وَ حَلالِهِ وَ حَرامِهِ، لا اُجاوِزُ ذلِكَ بِكَ اِلى غَيْرِهِ
رأيم بر اين شد كه ابتدا كتاب خدا و تأويلش را به تو بياموزم، و قوانين و احكام اسلام و حلال و حرامش را به تو تعليم دهم، و به غير آن توجه ننمايم.
ا ثُمَّ َشْفَقْتُ اَنْ يَلْتَبِسَ عَلَيْكَ مَا اخْتَلَفَ النّاسُ فيهِ مِنْ اَهْوائِهِمْ وَ آرائِهِمْ مِثْلَ الَّذِى الْتَبَسَ عَلَيْهِمْ،
آن گاه ترسيدم كه آنچه از خواهشهاى نادرست و آراء ناحق و باطل مردم را دچار اختلاف نمود تا كار بر آنان اشتباه شد بر تو نيز اشتباه شود،
فَكانَ اِحْكامُ ذلِكَ عَلى ما كَرِهْتُ مِنْ تَنْبيهِكَ لَهُ اَحَبَّ اِلَىَّ مِنْ اِسْلامِكَ اِلى اَمْر لاآمَنُ عَلَيْكَ بِهِ الْهَلَكَةَ،
به همين خاطر واضح نمودن اين جهت هر چند مورد پسندم نبود پيش من بهتر است از اينكه تو را به برنامه اى واگذارم كه بر آن از هلاكتت ايمن نيستم.
وَ رَجَوْتُ اَنْ يُوَفِّقَكَ اللّهُ فيهِ لِرُشْدِكَ، وَ اَنْ يَهْدِيَكَ لِقَصْدِكَ،
اميدوارم خداوند تو را در اين برنامه به راه رشد موفق بدارد، و به راه راست هدايت كند

فَعَهِدْتُ اِلَيْكَ وَصِيَّتى هذِهِ.

پس اين وصيت را براي تو نوشتم.