بررسی پیامدهای گسترش شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان بر هویت

[mahdy30na]

بسم الله الرحمن الرحیم

ادامه بحث

2-1- کارکرد تربیتی خانواده

یکی از وظایف اساسی خانواده علاوه بر دنیا آوردن فرزندان، توجه به مسائل تربیتی آنهاست. خانواده با فراهم کردن محیط مساعد، امکانات و شرایط مناسب و نظارت بر تربیت و آموزش فرزندان چنین کارکردی را مهیا می‌سازد. در گذشته و پیش از تأسیس مکاتب و مدارس تمام وظایف تعلیمی و تربیتی و ایجاد مهارت‌های شغلی بر عهده خانواده بوده است.

• کودکان و نوجوانان از طریق آموزش‌های غیر رسمی و نزد پدران و مادران و افراد بزرگسال خانواده با آداب اخلاقی اجتماعی همچنین حرفه‌ها و مشاغل مختلف جامعه آشنا می‌شدند.
• با توجه به شرایط کنونی زندگی به‌خصوص در جوامع پیشرفته و پیچیده مقداری از این کارکرد بر عهده مهد کودک‌ها، مدارس و دیگر مؤسسات آموزشی و تربیتی گذاشته شده است.
  

با این حال توجه به این نکته ضروریست که هیچ یک از این مؤسسات قادر نخواهند بود تأثیرات خانواده را به صورتی کامل انجام دهند. بر این اساس ضروریست خانواده‌ها سهم خود را در این وظیفه بخوبی رعایت نموده و بر اهمیت آن اذعان داشته باشند(تارنمای دانش‌نامه رشد).

• از سوی دیگر، با وجود اینکه خانواده به عنوان کوچک‌ترین و ابتدایی‌ترین نهاد اجتماعی عنوان می‌شود، در صورت توجه به آن می‌توان فهمید که این نهاد کوچک نیز پیچیدگی‌ها و کارکردهای خود را دارد.بنابراین، شناخت و توجه به این کارکردها مورد توجه صاحب‌نظران است.

از جمله مهم‌ترین و تأثیرگذارترین این کارکردها می‌توان به کارکرد تربیتی خانواده اشاره کرد. خانواده علاوه بر به‌دنیا آوردن فرزند، وظیفه مهم دیگری هم برعهده دارد و آن توجه به مسائل تربیتی فرزند است. از آنجا که محیط خانواده نخستین کانونی است که فرد پس از تولد در آن قرار می‌گیرد و اولین تعاملات در این محیط آغاز می‌شود، بنابراین تأثیرات فراوانی را بر فرد دارد و در حقیقت بخش بزرگی از سرنوشت انسان را بنا می‌نهد. سلامت، زندگی آینده شغلی و تحصیلی، اخلاق، شخصیت و... همه و همه در محیط خانواده در فرد تشکیل می‌شود. بسیاری از روان‌شناسان معتقدند که سال‌های آغازین زندگی فرد نقشی مهم در رشد شخصیت او دارد.

• خانواده با فراهم کردن محیطی مساعد، ایجاد شرایط مطلوب و نظارت بر تربیت و آموزش فرزندان می‌تواند این کارکرد را فراهم کند.

در گذشته تمام وظایف مربوط به تعلیم و تربیت فرد همچنین آماده‌سازی او در مهارت‌های شغلی بر عهده خانواده بوده است و فرزندان با آموزش‌هایی که از پدران و مادران و افراد دیگر فرامی‌گرفتند با آداب اجتماعی و مشاغل جامعه آشنا می‌شدند، اما در حال حاضر و با دگرگونی عظیم که در زمینه صنعت، شهرنشینی و رشدیافتگی جوامع به وجود آمده است، کارکرد تربیتی خانواده کمتر شده و مقداری از این وظیفه را مهد کودک‌ها و مؤسسات آموزشی به عهده گرفته‌اند.

با وجود این، باید توجه داشت که هیچ کدام از این سازمان‌ها قادر نخواهند بود مانند خانواده تأثیرات مهمی را در فرد بر جای گذارند.

اسلام نیز سفارش‌های خاصی را برای تربیت فرزند در سراسر دوره کودکی و نوجوانی در اختیار خانواده قرار داده است، سفارش‌هایی مانند

• انتخاب اسم مناسب، شیر دادن و از شیر گرفتن، رعایت عدالت، مهرورزی و...
• همانگونه که امام سجاد(علیه السلام) می‌فرمایند: حق کودک تو بر تو این است که بدانی وجود او از توست و بد و خوب او در این دنیا به تو ارتباط پیدا می‌کند و باید بدانی که در سرپرستی او مسئولیت داری و مسئول هستی که او را به بهترین وجه تربیت کنی و بر عهده توست که او را به خداوند بزرگ راهنمایی کنی(مکارم‌الاخلاق، ص233).
  

علاوه بر آن اسلام تأثیرات خانواده در تربیت فرزندان را مهم می‌داند و سلامت اجتماع را در گروی خانواده سالم تعریف می‌کند، زیرا خانواده سالم فضای امنی را برای همسر و فرزندان فراهم می‌آورد و فرزند را برای ورود به جامعه آماده می‌سازد.

بنابراین عملکرد و رفتار فرد در جامعه نشان‌دهنده تربیت صحیح یا غلط آنان توسط والدین است. در صورتی که خانواده به کارکردهای اساسی خود آشنا نباشد، در عملکرد تربیتی نیز با مشکل مواجه خواهد شد و ممکن است با اقدامات و رفتارهای نادرست، آینده فرزندانش را دست‌خوش تنش‌های بسیار کند.

برای نمونه، فرزندانی که عواطف و احساسات آنان توسط خانواده، در سنین کودکی تأمین نمی‌شود ممکن است مشکلاتی داشته باشند. این مشکلات که اغلب با شیطنت، دروغگویی و لجبازی‌های ساده آغاز می‌شود، در بزرگسالی ممکن است به بزهکاری و جنایت و... منتهی شود و فرد به موجودی سرکش و طغیان‌گر تبدیل گردد. سخت‌گیری و توجه‌ بیش از حد والدین یا بی‌توجهی آنان نسبت به فرزندان خود، سبب می‌شود که آنها دارای شخصیت سالمی نباشند و به دلیل اینکه افراد پیوند میان خانواده و اجتماع هستند، هرآنچه را که در خانواده آموخته‌اند، وارد اجتماع می‌کنند. بنابراین، به نظر می‌رسد که اصلاح یک جامعه، در گروی اصلاح خانواده، توجه افراد به اهمیت خانواده و آموزش صحیح است.

ادامه دارد...