تدابیر خزان

[bagheri4]

مزاج پاییز سرد وخشک بوده وبر ضد مزاج حیوان ونبات است . به همین جهت در پاییز ضعفی
در قوا وارواح حیوانات ونباتات مشاهده می گردد که از علائم آن ضعف قوا عدم وجود میوه در
درختان وریزش برگ آنها می باشد .این ضعف در مزاج انسانه نیز مشهود بوده ودر صورتی که
تدابیر خاص این فصل رعایت نشود موجب افت نیروی حیاتی بدن افزایش سودا وبروز برخی
ذر بیماری ها می گردد.


در فصل پاییز برای مزاج های سرد وخشک وافرادی که در سن پیری می باشند مشکلاتی به
وجود می آید و گاهی سبب شعله ور شدن بیماری نهفته آنها ویا تشدید علائم آنها می گردد .
از بیماری هایی که در فصل پاییز شیوع بیشتری دارند می توان به افسردگی برخی بیماری
های پوستی تب های خاص مثل تب ربع درد مفاصل سیاتیک وبیماری های ریه اشاره کرد که
با تدابیر مخصوص این فصل می توان به طور چشمگیری از بروز آنها جلو گیری نمود .
هم چنین در این فصل به سبب ضدیت مزاج پاییز با مزاج خون وناقص بودن هضم ونضج تولید
خون کم بوده وافراد مستعد در معرض خطر کم خونی هستند
در گفتار حکمای طب سنتی ایران نکات فراوانی در مورد فصل پاییز وتدابیر بهداشتی آن بیان
شده است که بیان همه آنها در این نوشتار کوتاه امکان پذیر نیست ولی سعی شده است به
موارد مهم وکاربردی آنها به طور مختصر اشاره گردد.



تدابیر مهم در فصل پاییز
1- اجتناب از مصرف مجففات مزاج این فصل خشک بوده واز هرعملی که موجب افزایش
خشکی بدن می شود باید پرهیز کرد از جمله این موارد می توان به غذاهای بسیار گرم
گوشت های مانده گوشت شکار وادویه جات با گرمی زیاد اشاره نمود.
2- پرهیز از زیاده روی در نزدیکی افراط در نزدیکی جنسی هرچند در هر زمانی مضر ارواح
وقواست ولی در فصل پاییز ضرر بیشتری دارد زیرا مقاربت جنسی از خشکی افزاهای بسیار
قوی است .
3-پرهیز از نوشیدن آب سرد آب سرد موجب ضعف تارهای صوتی وحلق شده وبا توجه به
شیوع زیاد بیماری های تنفسی فوقانی در این فصل بهتر است از نوشیدن آن پرهیز شود .



4- پرهیز از قرار دادن سر در معرض مستقیم هوا
برهنه گذاشتن سر در این فصل به ویژه در اوایل صبح که هوا سرد است موجب بسته شدن منافذ وعدم دفع بخارات وتجمع آنها در سر شده وهمین امر عامل برخی بیماری ها از جمله زکام وسرفه است.
5- اجتناب از خوابیدن در مکان سرد وحمام با آب سرد به دلیل بسته شدن منافذ پوستی وعوارض ناشی از آن باید از این کار پرهیز شود .
6- عدم انجام عمل قی در این فصل از انجام هر عملی مثل قی که باعث تحریک اخلاط می
شود باید پرهیز نمود قی در این فصل زمینه را برای بیماری های تب دار مساعد می کند .



7- تعادل در مصرف میوه ها زیاده روی در مصرف میوه های فصل مضر است وباید از این کار خودداری شود از میوه های مناسب این فصل می توان به سیب گلابی وبه اشاره کرد .
8- پرهیز از اعراض نفسانی اعراض نفسانی به ویژه غم واندوه در هرفصلی مضر است ولی در
فصل پاییز به ویژه برای افرادی که زمینه بیماری های سوداوی دارند ضرر بیشتری دارد وباید تا
حد امکان از این موارد پرهیز نمود و به اموری مشغول شد که موجب سرور وشادی گردد .
9- ترطیب بدن به دلیل خشکی فصل واثر آن بر روی بدن لازم است از عواملی که موجب تری
بدن می گردد کمک گرفت .یکی از این عوامل حمام کردن است که برای رطوبت بخشی
مناسب بهتر از یک روز در میانحمام با آب نیم گرم انجام گیرد زیرا آب بسیار گرم باعث تحلیل
رطوبات بدن وافزایش خشکی بدن می شود هم چنین می توان برای ترطیب بیشتر از وان نیم
گرم به مدت نیم ساعت استفاده نمود چرب کردن بدن با روغن بنفشه بادام نیز از مواردی است
که به افزایش رطوبات بدنی وکاهش خشکی بدن کمک موثری می نماید .



10- استفاده از عطر در این فصل بهتر است جهت تقویت روح نفسانی از عطرها وبوهای
خوش وملایم استفاده نمود.
11-غذاهای مناسب فصل در این فصل بهتر است غذاهای با گرمی معتدل استفاده شود از
گوشت ها گوشت بره ومرغ چاق مفید است از شیرینی ها نیز آن چه از شکر مغز بادام
وپسته تهیه شده باشد مناسب این فصل می باشند.



این مطلب از اولین نشریه تخصصی طب سنتی ایران مستفاد شده است
نویسنده .رسول چوپانی پزشک .دستیار دکترای تخصصی طب سنتی ایران دانشگاه علو م پزشکی شهید بهشتی